دوشنبه ۲۲ مرداد ۱۳۸۶ - ۰۹:۰۰
اولين سنگ نبشته كن چرمي بر كهن‌صخره كردستان خوانده شد

سنگ‌نبشته كن چرمي نویافته به خط عیلامی هندسی روي صخره‌اي دور از دسترس واقع در شمال بیجار، استان کردستان شناسايي شده و تنها کتيبه صخره‌اي شناخته ‌شده به خط هندسي است.

"رضا مرادي غياث آبادي" پژوهشگر فرهنگ ايران باستان با بيان اين مطلب به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) گفت: این سنگ‌نبشته بر روی صخره‌ای دور از دسترس واقع است و با توجه به سبک خط و ديرينگي بيش‌تر آن از سنگ‌نبشته "آنوباني‌ني" در سرپل‌ ذهاب، مي‌توان گفت که سنگ‌نبشته کن‌چرمي کهن‌ترين کتيبه صخره‌اي شناخته شده در ايران است. دیگر نمونه‌های به دست آمده از این خط روی ابزار و اشیای منقول نوشته شده‌ است.

وي در ادامه افزود: صخره حامل سنگ‌نبشته، به مرور زمان و شاید تا اندازه‌ای بر اثر تخریب‌های انسانی، آسیب دیده و دچار فرسایش شده است. از مجموع نشان‌‌های این کتیبه، 10 نشان شناسایی و شمرده شده‌اند که چون یکی از آن‌ها مکرر است، تنها با 9 حرف مستقل آشنا می‌شویم. بیش‌تر این نشان‌‌ها با رنگ زمینه خود، تضادی مناسب دارند و از دور قابل تشخیص هستند. اما ممکن است بتوان با دقت بیش‌تر و در شرایط متفاوتی از زاویه تابش خورشید، حروف دیگری را نیز پیدا کرد. 

وي به نشان‌هاي نه‌گانه كن چرمي اشاره كرد و گفت: نشان‌‌های نه‌گانه کن‌چرمی، تا اندازه زیادی شبیه نمونه‌های پیشین خط هندسی هستند. برخی از آن‌ها شباهتی فراوان و برخی ديگر شباهتی اندک دارند. به نظر می‌آید که به خاطر دشواری نگاشتن بر بدنه صخره، تا اندازه‌ای شکل ظاهری نشان‌ها ساده‌تر و انتزاعی‌تر شده باشد.

اين اختر باستان شناس با اشاره به دیرینگی سنگ‌نبشته گفت: در پیرامون سنگ‌نبشته کن‌چرمی، چند نشان دیگر و برخی یادگارنوشته‌ها نیز وجود دارد که از روی سبک و رنگ آن‌ها، مشخص است که در زمان‌های دیگر و حتی در دوران معاصر نوشته شده‌اند. شاخص‌ترین این افزوده‌ها، شکلی از یک چهارگوش با ضربدری در میان آن است که ممکن است این نقش دقیقاً بر روی نقشی کهن تراشیده شده و در واقع آن را بازنگاری کرده باشند. چرا که چنین علامتی در مجموعه نشان‌های خط هندسی دیده شده است. 

وي به اهميت اين سنگ نبشته پرداخت و خاطر نشان كرد: نشان‌‌های الحاقی به کتیبه کن‌چرمی، اهمیتی فراوان در تعیین دیرینگی و قدمت آن دارند. از آن‌جا که سطح تراشیده شده سنگ، رنگ روشن‌تری نسبت به زمینه خود دارد و به مرور رو به اکسیده‌شدن و تیرگی می‌گراید؛ با مقایسه مقدار و میزان تغییر رنگ بخش‌های تراشیده‌شده در دوره‌های گوناگون، می‌توان یک ارزیابی تقریبی از قدمت هر بخش ب دست آورد. 

"غياث آبادي" به نوع خط و سبك نشان ها اشاره كرد و افزود: از سوی دیگر، نوع خط، شکل و سبک نشان‌‌ها نیز می‌توانند راهنمایی مناسب برای تعیین قدمت باشند. از آن جا که تمام لوحه‌های شانزده‌گانه، به سال‌های سده 23 پیش از میلاد (4300 تا 4200 سال پیش) منسوب هستند و از سوی دیگر، برای لوحه‌های جیرفت نیز قدمت موقت سده 25 تا سده 21 پیش از میلاد (4500 تا 4000 سال پیش) سنجیده شده است؛ می‌توان قدمت سنگ‌نبشته کن‌چرمی را نیز در همین حدود دانست. اما احتمال‌هایی در باره قدمت بیش‌تر و حتی کم‌تر، به قوت خود باقی است. گمان‌هایی که ناشی از گونه خاص نشان‌های کتیبه است که گاه پیچیدگی‌هایی بیش‌تر و گاه حالت انتزاعی افزون‌تری را نسبت به همتاهای خود عرضه می‌دارد.

اين پژوهشگر ايران باستان در ادامه گفت: وضعیت سنگ‌نبشته در کنار چشمه‌ای زلال و در برابر آسیابی آبی که بعید نیست لایه‌های باستان‌شناختی زیرین آن گزارشی از بنایی یادمانی و یا نیایشگاهی باستانی را عرضه دارند، چنین گمانی را تقویت می‌کند که متن کتیبه به مانند نمونه‌های مشابه آن، نیایشی به درگاه خدایان و آرزویی برای پاسداشت کشور و دوام فرمانروایی باشد.

وي پیشنهادهایی براي حفاظت سنگ نبشته عنوان كرد و گفت: از آن جا که سنگ‌نبشته کن‌چرمی، تنها کتیبه صخره‌ کند به خط هندسی و ظاهراً کهن‌ترین کتیبه صخره‌ای ایران است؛ شایسته است تا هر چه بیش‌تر و گسترده‌تر، پژوهش‌هایی با دیدگاه‌ها و با اهداف گوناگون روی آن انجام شود. پژوهش‌های همچون: بررسی قدمت دقیق کتیبه، جمع‌آوری نشان‌های الفبایی- هجایی دیگر آن، بررسی وجود کتیبه‌ یا نگارکندهایی کهن‌تر در لایه‌های زیرین آن (همانند لاخ‌مزار)، مقایسه تطبیقی با دیگر نمونه‌های خط هندسی، ارتباط آن با فرهنگ کاسی/ کاشو، گمانه‌زنی‌هایی در بازماندهای آسیاب آبی، گردآوری داده‌های مردم‌شناختی، بررسی وضعیت فرسایش طبیعی و تخریب عمدی (عوامل و راه‌های مقابله با آن) و همچنین راه‌هایی برای حفاظت و معرفی آن در نظر داشت.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

پربازدیدترین

تازه‌ها

پربازدیدها