كتابفروشي چندان بزرگ نيست، از شيشههاي ويترين كه چشم بگرداني كتابهاي فلسفي جلوي چشمت خودنمايي ميكنند، خبري از شعر و داستان و اين حرفها نيست. روي شيشه برگههاي تايپي است: حكمت متعاليه، صدر متالهين و...
در ويترين اما كتابهاي شيخ اشراق، كوچك و رنگي كنار هم صف كشيدهاند: آواز پر جبرئيل، عقل سرخ، في حقيقت العشق، حكمت الاشراق، تلويحات و ...
داخل مغازه اما دنياي ديگري است، آنقدر كه سرت گيج ميرود از شدت حضور كتاب. سراغ آقا باقر را ميگيرم. فروشندهاي كه سالهاست در كتاب فروشي مولي ديدمش. از علت مصاحبه كه ميگويم، آقاي مفيد را پيش قدم ميداند اما با اصرار قبول ميكند كه اين بار او مورد مصاحبهام باشد.
در كتابفروشي كناري را كه هنوز خوب سر و سامان نگرفته اما زيبايي سنتياش به چشم ميزند، باز ميكند و ميان جايي كه قرار است ميزبان هزارها جلد كتاب فلسفه باشد مينشينيم تا درباره سهروردي با هم حرف بزنيم. سهروردي كه از استاد دانشگاه تا دانشجويان سال صفر و كتابفروش خيابان انقلاب ميشناسندش.
ميشنوم كه باقر يكتا تحصيلات آكادميك ندارد و تا دوره ابتدايي بيشتر مدرسه نرفته ولي از سال 1355 فروشنده كتاب است و با كتاب زندگي كرده.
من نشستهام و او ايستاده مقابلم. سعي ميكنم سوالات را تند بپرسم تا زياد سرپا نماند:
- چقدر سهروردي را ميشناسيد؟
آنقدر كه بدانم فيلسوف پايه گذار حكت اشراق است. چندتا از كتابهايش را خواندهام مثل «عقل سرخ» و «في حقيقت عشق» يك كتاب هم از استاد يحيي يثربي دربارهشان خواندهام. قلندر و قلعه را كه سرگذشت داستاني سهروردي است، شب وفات حضرت رسول دست گرفتم و تا 3 صبح محو خواندنش بودم و تا تمامش نكردم خواب به چشمهايم نيامد. زندگينامهاي بود در قالب داستان. ميدانيد كه سهروردي در جواني و حدود 30 سالگي فوت كرد و فرصت ازدواج نداشت اما در اين داستان شخصيت مجازي، خيالي و زرتشتي را در مقابل سهروردي قرار داده. ميدانيد كه بحث نور به پيش از اسلام و زمان خسروانيان برميگردد، و فكر ميكنم نويسنده آن شخصيت مجازي زرتشتي را به دليل همين مبحث نور در نظريات سهروردي در مقابل او قرار داده.
با اينكه 2-3 كتاب از سهروردي خوانده بودم اما شيفتگيام نسبت به او با همين داستان «قلندر و قلعه» شروع شد و اوج گرفت. چرا كه در اين قصه، عرفان رقيقي وجود دارد كه شيفتگي خاصي را ايجاد ميكند.
- تا به حال كتاب را به مشتريانتان هم پيشنهاد كرده ايد؟
بله! هركس كه ميآيد براي خريد كتاب و تازه ميخواهد با سهروردي و آرا و نظراتش آشنا شود، قلندر و قلعه را به او پيشنهاد ميكنم. تا به حال بيش از 3هزار جلد از اين كتاب را تك فروشي كردهام.
- چند سال است كه با حكمت اشراق آشنا شده ايد؟
از سال 1364 با حكمت اشراق آشنا شدم، آن هم با دو كتاب «عقل سرخ» و «في حقيقت عشق».
- كتابهاي سهروردي چقدر در كتابفروشي شما فروش دارد؟
از آنجا كه انتشارات مولي بيشتر در زمينه فلسفه و عرفان فعاليت ميكند، مشتريان خاص دارد. اصولاً كساني را كه در خواندن فلسفه مبتدي انديا آشنايي كافي با كتابهاي فلسفه ندارند راهنمايي ميكنم كه با چه كتابي مطالعه را شروع كنند. مثلاً همين قلندر و قلعه به دليل متن روان و سادگي داستان، به كتاب پرفروشي در قلمرو فلسفه تبديل شده. چون برخلاف مفاهيم دشواري كه سهروردي از آن صحبت ميكند اين كتاب بسيار سليس حرف ميزند.
-چندتا انتشارات تخصصي فلسفه داريم؟
شايد كمتر انتشاراتي داشته باشيم كه تا اين حد تخصصي در حوزه فلسفه فعاليت كند، در نتيجه مشتريان خاص فلسفه به ما مراجعه ميكنند.
- اما انتشارات حكمت كوچه كنار شماست!
بله! اما حكمت در كنار كتابهاي فلسفه و عرفان، كتابهاي مذهبي هم منتشر ميكند. در حالي كه ما فقط در حيطه فلسفه و عرفان كار چاپ ميكنيم.
-از شارحان آثار سهروردي كدامها را ميشناسيد؟
استاد ديناني را كه «شعاع و شهود انديشه در فلسفه اسلامي» را منتشر كرده و استاد شهزوري كه «حكمت اشراق» را نوشتهاند الان در خاطر دارم اما در كتابفروشي كتابهاي بيشتري را ميتوانم معرفي كنم.
- سوال آخر، چرا در حيطه حكمت اشراق مطالعه بيشتري انجام نداديد؟
من با كتاب يحيي يثربي شيفته سهروردي شدم و چند كتاب از او خواندم اما چيزي نفهميدم. از آنجا كه به عشق علاقه دارم روي «في حقيقت عشق» بيشتر تمركز كردم و كتابي را پيدا كردم از «عرب شاه يزدي» با نام دوم في حقيقت عشق «مونس العشاق» كه به اصرار پادشاه وقت، اين كتاب ثقيل شيخ اشراق به نظمي روان و شيوا درآمده:
اي عاشق صادق جگر سوز
از آتش شوق، جان برافروز...
صداي يكتا توي گوشم است... خلاصهاي از شعر را از حفظ و با آهنگي زيبا ميخواند، و اين سر في حقيقت عشق سهروردي است. عارف قرن ششم.
دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۸۶ - ۱۵:۴۶
نظر شما