خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، مهدي درمنثاري- یکی از بارزترین مشخصه های هر جامعه که در ارزیابی سطح اندیشه آن ملت نقشی اساسی بر عهده دارد، همانا علم و فرهنگ آن جامعه است و در این میان اقتصاد، سیاست و فرهنگ در تعامل با يکدیگر بوده و از هم تأثیر می پذیرند. در جوامع امروزی که عصر دانایی محوری است کتابخانهها نقش بسزایی در گردآوری و اشاعه اطلاعات و دانش دارند و باتوجه به اینکه علم و فرهنگ نیز ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر دارند، کتابخانه از جایگاه ویژه ای در اعتلای فرهنگی برخوردار است.
یکی از بارزترین مشخصه های هر جامعه که در ارزیابی سطح اندیشه آن ملت دخیل بوده و نقشی اساسی بر عهده دارد ، همانا علم و فرهنگ آن جامعه است . می توان گفت یک جامعه مجموعه ای از کردارها، هنجارها، بایدها و نبایدهای به هم پیوسته ای است که در سایه رفتار جمعی به وجود آمده و شاکله آن جامعه را پی ریزی میكند. با نگاهی به تعاریف مختلف از فرهنگ در جوامع و اندیشههای مختلف چنین بر می آید که علم و فرهنگ همواره در ارتباطی تنگاتنگ با هم بوده اند و جامعه ای که از سطح علمی بالایی برخوردار است سطح فرهنگی بالایی نیز نسبت به تعریف بومی آن جامعه از فرهنگ دارد.
درزندگی روزمره نیز به افرادی که با دانش اندوزی و دانش گستری در ارتباط هستند « فرهنگی »اطلاق میشود و این قشر از جامعه ( فرهنگیان ) به عنوان الگو در جامعه ایفای نقش میکنند و سنگ محکی براي سنجش میزان بهره مندی یک فرد از فرهنگ به شمار می روند.
بدون شک در این میان ، کتابخانه به عنوان اندامواره ای زنده و پویا در زمینه علم و دانش، از نقشی اساسی در اعتلای سطح فرهنگ یک جامعه برخوردار است.
کتابخانه تعاریف و انواع مختلفی داشته اما همواره به دنبال یک هدف بوده و آن تعالی اندیشه بشریت بوده است که از راه گردآوری، مدیریت و اشاعه دانش و اطلاعات در جهت دست یافتن به این هدف گام بر می دارد خواه کتابخانه در نوع سنتی خود باشد و خواه در نوع دیجیتال و الکترونیکی.
کتابخانه در جوامع مختلف به عنوان بانک اطلاعات دانش و اندیشه به شمار می رود و از این رو با دربرداشتن میراثی گرانبها از عصاره اندیشه دانشمندان در دل خود مرجعی است مطمئن و در دسترس برای مطالعه و پیشرفت و در این مقطع، کتابدار به عنوان مشاوری امین، با در دست داشتن این میراث عظیم می تواند به یاری مردم خواهان پیشرفت و اعتلای فرهنگی شتافته و با اشاعه دانش آنان را در این مسیر همراهی کند. دراين باره، امام حسن(ع) فرموده اند: لایغش العاقل من استنصحه خردمند به کسى که از او نصیحت مىخواهد، خیانت نمىکند. (تحف العقول ص ۱۶۶) حال آنکه کتابدار با در اختیار داشتن عصاره خرد خردمندان، می تواند با گذاشتن دانش در اختیار مردم در توسعه فرهنگی نقش بسزایی را ایفا کند.
یکی دیگر از نقشهای کتابخانه در توسعه فرهنگی با تاکید بر مرجعیت آن ، به روز بودن دانش و تکنولوژی در آن است. علم در دانشگاه تولید میشود و در کتابخانهها پرورش یافته در جامعه به بار مینشیند. کتابخانهها بايد با گردآوری منابع به روز به این نوع نیازها پاسخ گویند. از سوي دیگر سایر اقشار جامعه نیز می خواهند همگام با پیشرفتها حرکت کنند و وظیفه کتابخانه ها این است که با گردآوری منابعی متناسب با اینگونه نیازها در ایجاد تعادل اندیشه و دانایی در جامعه تلاش كنند.
اگر نظام آموزشی ( اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالی ) دانایی محوری و اندیشه پروری را الگوی کار خود قرار دهد، حافظه محوری راه به جایی نبرده و دانش آموزان و دانشجویان، افرادی پژوهنده تربیت مي شوند و براي تکمیل دانش خود و تجهیز به آخرین اطلاعات علمی دنیا، نیازمند مراجعه به کتابخانهها خواهند شد. کتابخانهها نیز موظف مي شوند تا اطلاعات، منابع و فناوریهای متناسب با نیاز این قشر را گردآوری و ارايه كنند. در این صورت است که دانایی بر جامعه حاکمیت مييابد و فرهنگ آن جامعه اعتلا خواهد یافت.
با توجه به اهمیت ویژه کتابخانهها ( اعم از سنتی و دیجیتالی ) در مدیریت، تولید و توسعه دانش و اعتلای فرهنگی در یک جامعه، لازم است با مطالعه دقیق روی نیازهای علمی و فرهنگی جامعه، چشم اندازهایی عقلانی و هوشمندانه طراحی كنيم و به آخرین اطلاعات و دستاوردهای علمی و اطلاع رسانی روز مجهز شده و ارتباط خود را همواره با نظام آموزش و پرورش و آموزش عالی کشور حفظ كنيم.
پنجشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۲:۵۰
نظر شما