غلامرضا رحماني در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ابتدا به ارايه توضيحاتي درباره انديشه دكارت پرداخت و گفت: پايه‌هاي اصلي انديشه وي پس از فارغ شدنش از تحصيل شكل گرفت. او بر آن شد تا در تمامي افكار و آراي پيش از خود شك كند. اين انديشمند براي اصلاح عقايد پيش از خودش در تمامي آنها با ديده شك نگريست و تنها آرايي را پذيرفت كه در آنها به يقين رسيده بود.

وي افزود: به اين ترتيب بود كه دكارت روش «شك روش‌شناختي» را بنياد نهاد. به اعتقاد وي، تنها با استفاده از اين روش مي‌توان بديهي‌ترين اصل را يافت. به همين شيوه بود كه اصل «من مي‌انديشم پس هستم» شكل گرفت. دكارت درباره همه چيز حتي وجود بدنش شك مي‌كند، اما يك چيز از نظر او قابل شك نيست و آن خود اوست، زيرا اگر نباشد، قادر به شك كردن نيز نخواهد بود.

نويسنده كتاب «نظام فلسفي دكارت» ادامه داد: دكارت ساير مفاهيم را با اصل قرار دادن اين مفهوم بررسي مي‌كرد و به اثبات مي‌رساند. او ابتدا چيستي نفس انسان را ثابت و سپس از دو طريق «برهان علامات» و «برهان وجودي» وجود خدا را اثبات مي‌كند. ثابت كردن عالم محسوس و بدن مادي نيز ادامه سير رسيدن دكارت به قطعيات است.

رحماني ادامه داد: دكارت عقل‌گرا بود و تنها آن چه را كه عقل قادر به دريافت آن بود، مي‌پذيرفت. اين شيوه تفكر وي به «rationalism» معروف است و پيروان بسياري دارد. اين اعتقاد او از اصلي‌ترين پايه‌هاي شكل‌گيري و گرايش به علوم جديد نيز به شمار مي‌آيد، زيرا هيچ يك از يافته‌هاي اين علوم با عقل در تناقض نيستند.

وي اين كتاب را مشابه كتاب «نظام فلسفي دكارت» يكي ديگر از آثارش دانست كه پيش از اين منتشر شده است. رحماني گفت: اثر پيشينم درباره دكارت به بيان مختصري از نظريات فلسفي او مي‌پرداخت، اما كتاب جديد، انديشه‌هاي دكارت و ريشه‌هاي آن را به تفصيل شرح مي‌دهد و تاحدودي در مباحث آن دقيق مي‌شود.

نويسنده كتاب «هستي‌شناسي تطبيقي ارسطو» كتابش را مرجعي براي دوره‌هاي پژوهش كارشناسي ارشد و دكتري به شمار آورد و گفت: علت اين امر، گردآوري تمامي مطالب درباره دكارت به صورت يك‌جا همراه انتقاداتي است كه به آنها وارد مي‌شود. به همين دليل مراجعه دانشجويان به منابع متعدد با مطالعه اين اثر، منتفي مي‌شود.

وي اثرش را تنها دربردارنده انديشه‌هاي دكارت ندانست و گفت: انتقاداتي كه به آراي او وارد است نيز بخشي از اين كتاب به حساب مي‌آيد. بسياري از اين نقدها مربوط به دوران حيات دكارت و كتاب معروفش با عنوان «تأملات بر فلسفه اولي» است. دكارت از انديشمندان عصرش خواسته بود تا نقدهايشان را بر اين اثر بازگو كنند. وي به اين نقدها پاسخ گفت و نتيجه آن را در كتابي با عنوان «اعتراضات و پاسخ‌ها» منتشر كرد.

رحماني ادامه داد: انتقادات فلاسفه اسلامي نظير استاد مطهري، علامه طباطبايي و آيت‌الله جوادي‌آملي و از سوي ديگر «راسل»، «هوسرل» و «هايدگر» از ميان فيلسوفان غربي نيز به اين اثر اضافه شده‌‌اند. من براي هر يك از نقدها پاسخي نوشته‌ام كه البته اين پاسخ‌ها شامل انتقادات فيلسوفان معاصر مسلمان نمي‌شود.

اين نويسنده، مطالعه اين اثر را براي علاقه‌مندان به آشنايي اوليه با آراي دكارت توصيه نكرد و گفت: مخاطبان اصلي اين كتاب استادان و دانشجويان فلسفه‌اند.

رحماني در پايان گفت: نگارش اين كتاب رو به پايان است و نياز به بازبيني دارد. انتشار اين اثر را موسسه بوستان كتاب عهده‌دار است.