به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در زنجان، آیین بزرگداشت نخستین سالگرد درگذشت مسلم عسگری، هنرمند برجسته موسیقی سنتی و هنر آشیقی، با حضور جمعی از هنرمندان، استادان دانشگاه، پژوهشگران و علاقهمندان این هنر در زنجان برگزار شد؛ آیینی که در کنار یادآوری جایگاه هنری و فرهنگی این هنرمند، فرصتی برای طرح دغدغهها درباره کمرنگشدن هنر آشیقی در زندگی شهری و ضرورت حمایت از هنرمندان این عرصه بود.
در این مراسم، جمعی از هنرمندان آشیق نیز حضور داشتند و با بیان خاطراتی از مسلم عسگری، به مرور ویژگیهای هنری و جایگاه او در موسیقی آشیقی پرداختند. آنان همچنین از تجربههای مشترک خود با این هنرمند و روند کمرنگشدن هنر آشیقی در سالهای اخیر، در سایه تغییرات زندگی مدرن، سخن گفتند.
آشیقی؛ هنری برخاسته از زندگی و فرهنگ مردم
حسین بخشی، استاد دانشگاه زنجان، با اشاره به جایگاه هنر آشیقی در تاریخ ادبیات و موسیقی آذربایجان، این هنر را از نمونههای برجسته پیوند میان هنر و زندگی مردم دانست و گفت: برای شناخت جایگاه هنر آشیقی باید به گذشته بازگردیم و نسبت میان هنر، مردم و حکومت را در دورههای مختلف تاریخی بررسی کنیم.

وی با اشاره به تفاوت میان ادبیات رسمی و هنرهای مردمی اظهار کرد: در دورههای مختلف، بخشی از ادبیات و هنر در ارتباط با دربار و طبقات حاکم شکل میگرفت؛ ادبیاتی که نمونههای آن را در شعر کلاسیک فارسی و دیوانهای ترکی میتوان مشاهده کرد. در کنار این جریان رسمی، گونههایی از هنر نیز وجود داشتند که ارتباط مستقیمتری با مردم داشتند و بازتابدهنده زندگی، احساسات و مسائل عمومی جامعه بودند.
بخشی با اشاره به نمونههایی از این جریان هنری در مناطق مختلف جهان افزود: در گرجستان نیز مکتبهایی وجود داشت که شعر و موسیقی در آنها به یکدیگر پیوند میخورد و هنرمندان در میان مردم حضور داشتند. نمونههایی از این هنرهای مردمی را در آفریقا و هند نیز میتوان مشاهده کرد، اما هنر آشیقی در آذربایجان از برجستهترین نمونههای این پیوند عمیق میان هنر و مردم است.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اهمیت تهذیب نفس در سنت آشیقی تصریح کرد: در هنر آشیقی، پیش از هر چیز تهذیب نفس و خودسازی اهمیت دارد. در طول تاریخ نیز میان آشیق و مردم پیوندی عمیق و دوسویه برقرار بوده است؛ آشیق از جنس مردم بوده و مردم نیز او را از خود میدانستهاند. آشیقها در مراسم شادی، عروسی، سوگواری و لحظات مختلف زندگی مردم حضور داشتهاند و بخشی از فرهنگ و احساسات جامعه را روایت کردهاند.
وی با ابراز نگرانی از کمرنگشدن این هنر در دوره معاصر گفت: در صد سال اخیر شاهد بیمهریهایی نسبت به هنر آشیقی بودهایم. در روزگاری زندگی میکنیم که بسیاری از زیباییهای گذشته در حال از بین رفتن است و زندگی مدرن، با گسترش سازههای آهنی و بتنی، بخشی از پیوندهای فرهنگی و سنتی را تحت تأثیر قرار داده است. ضروری است برای زنده نگهداشتن این هنر زیبا تلاش کنیم.
ضرورت حضور هنر آشیقی در فضای شهری زنجان
در ادامه این مراسم، عیسی پیری، عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان، با تأکید بر ضرورت معرفی و بازنمایی هنر آشیقی در فضاهای عمومی شهر، پیشنهادهایی برای تقویت حضور این هنر در زندگی اجتماعی مطرح کرد.
وی اظهار کرد: موسیقی آشیقی باید در یک بستر اجتماعی و فرهنگی گستردهتر مورد توجه قرار گیرد. شاید یکی از دلایل کمتوجهی به این هنر آن باشد که در ادبیات رسمی جایگاه متناسبی پیدا نکرده و به اندازه ظرفیتهای خود مورد استفاده قرار نگرفته است.
پیری با اشاره به ظرفیتهای شهر زنجان برای معرفی این هنر افزود: باید تلاش کنیم هنر آشیقی در بخشهای مختلف شهر حضور داشته باشد و در طراحی نمادها و المانهای شهری نیز از این ظرفیت استفاده شود. برای مثال، سبزهمیدان میتواند یکی از فضاهای مناسب برای معرفی سازها و هنرمندان آشیقی باشد.
وی نامگذاری خیابانها به نام آشیقها، توجه به تأمین معیشت و شرایط زندگی فعالان این حوزه و فراهمکردن فرصتهای بیشتر برای اجرای موسیقی آشیقی را از دیگر اقداماتی دانست که میتواند به حفظ این میراث کمک کند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان همچنین پیشنهاد کرد: روزی در تقویم ملی به نام موسیقی آشیقی و با یاد یکی از فعالان برجسته این عرصه ثبت شود تا زمینه توجه بیشتر جامعه به این هنر و هنرمندان آن فراهم شود.
آشیق مسلم عسگری؛ هنرمندی با پیوند هنر، اخلاق و خودسازی
نبیالله محمدی، نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی، نیز در این مراسم با گرامیداشت یاد مسلم عسگری، از او بهعنوان یکی از چهرههای فاخر موسیقی سنتی یاد کرد و گفت: استاد مسلم عسگری از زمانی که ساز به دست گرفت، همواره از تربیت، هنر، قرآن و خودسازی سخن میگفت. او از قلب خود حرف میزد و شاید به همین دلیل بود که کلام و هنرش به دل مخاطبان مینشست.
وی با اشاره به نقش هنر در زندگی اجتماعی اظهار کرد: هنر به جامعه لطافت میبخشد و به روح و روان انسان آرامش و تعالی میدهد؛ ازاینرو باید بیش از گذشته به هنر و هنرمندان توجه شود.
محمدی با اشاره به ابعاد مختلف فعالیتهای استاد عسگری افزود: فعالیتهای او تنها به موسیقی محدود نبود و در حوزه شعر و داستان نیز آثاری ارزشمند از خود به یادگار گذاشت.
آشیقی؛ بخشی از حافظه و هویت فرهنگی مردم
در بخش دیگری از این مراسم، علی محمدبیانی، نویسنده و پژوهشگر ادبی، با اشاره به جایگاه آشیقها در حفظ میراث فرهنگی و ادبی مردم آذربایجان گفت: از نگاه من، آشیقها از یادگاران اصیل فرهنگ و هنر نیاکان ما هستند و باید آنها را نگهبانان هنر اصیل و آبا و اجدادی خود بدانیم.
وی با تأکید بر جایگاه آشیقی در ادبیات فولکلور افزود: آشیقها شاعران و هنرمندان مردمی هستند و بخش مهمی از میراث شفاهی و شعر هجایی ما به واسطه فعالیت و حضور آنها در طول تاریخ حفظ شده است.
بیانی با اشاره به نقش آشیقها در تداوم سنتهای ادبی و موسیقایی منطقه تصریح کرد: هنر آشیقی بخشی از حافظه فرهنگی ماست و باید تلاش کنیم این میراث در زندگی اجتماعی نیز حضور داشته باشد. نامگذاری خیابانها، توجه به فضاهای فرهنگی و برگزاری رویدادهای هنری به نام آشیقها میتواند به معرفی و ماندگاری این هنر کمک کند.
وی همچنین با اشاره به جایگاه هنرمندان پیشکسوت این عرصه گفت: این هنرمندان یادگارهای اصیل فرهنگ ما هستند و مشخص نیست در آینده بتوانیم هنرمندانی با همان ویژگیها و توانمندیها داشته باشیم؛ بنابراین ثبت و پاسداشت آثار و نام آنها اهمیت فراوانی دارد.
این آیین با یادآوری خاطرات مسلم عسگری و تأکید بر ضرورت پاسداشت میراث موسیقی آشیقی و انتقال آن به نسلهای آینده همراه بود.
نظر شما