سعید زارع در حاشیه سیزدهمین نمایشگاه کتاب یزد در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد با تبریک برگزاری این رویداد فرهنگی در سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفتوگو کنیم، بیان کرد: خوشبختانه در روزهای برگزاری نمایشگاه شاهد حضور و استقبال بسیار خوب مردم بودیم؛ استقبالی که برای من نیز شگفتآور و امیدوارکننده بود و نشان داد کتاب همچنان جایگاه مهمی در میان مردم دارد.
وی با بیان اینکه یزد از دیرباز در حوزه کتاب و کتابخانه حرفهای بسیاری برای گفتن داشته است، افزود: یکی از جلوههای مهم تمدنی یزد، کتابخانه وزیری است که امسال هشتادمین سال تأسیس خود را سپری میکند. این مجموعه با برخورداری از بیش از ۳۰۰ هزار عنوان کتاب، در جایگاه چهارمین کتابخانه بزرگ کشور پس از کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه آستان قدس رضوی قرار دارد.
رئیس کتابخانه وزیری یزد ادامه داد: کتابخانه وزیری با بیش از پنجهزار و ۴۷۹ نسخه خطی ارزشمند، از کهنترین دستنوشتههای قرن ششم هجری تا شاهکارهای کتابت قرآن کریم، بیش از ششهزار و ۲۰۰ جلد نسخه چاپ سنگی، سربی و مصور، افزون بر یکصد هزار سند تاریخی دستنخورده و بیش از هشتهزار مجلد نشریات کهن، مجموعهای کمنظیر از میراث مکتوب کشور را در خود جای داده است.
وی با تأکید بر اینکه کتابخانه وزیری صرفاً یک کتابخانه عمومی نیست، تصریح کرد: این مجموعه را میتوان نگین هویتی فلات مرکزی ایران، پارک ملی میراث کهن دارالعباده و پشتوانه مرجعیت علمی و پژوهشی جهانشهر تاریخی یزد دانست.
آغاز فصل جدید در مدیریت کتابخانه وزیری
رئیس کتابخانه وزیری یزد با اشاره به اینکه حدود یک ماه از آغاز مسئولیتش در این مجموعه میگذرد، گفت: در این فصل جدید و همزمان با آغاز دهه هشتم حیات این بنیان مبارک، تلاش داریم با تکیه بر عقلانیت مدیریتی، نگاه تحولی، وفاداری به نص و هماهنگی کامل با آستان قدس رضوی، این میراث ارزشمند را از وضعیت انفعالی خارج کنیم.
زارع خاطرنشان کرد: هدف ما این است که کتابخانه وزیری بیش از گذشته به مرجعیت علمی و پژوهشی و قلب فرهنگی و اندیشه استان یزد تبدیل شود و بتواند نقش مؤثرتری در عرصههای فرهنگی، علمی و اجتماعی ایفا کند.
ضرورت بازگشت جامعه به فرهنگ کتابخوانی
وی در ادامه با اشاره به هفته کتاب و اهمیت ۲۴ آبانماه، روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار، به جایگاه علم و کتاب در فرهنگ اسلامی پرداخت و گفت: این روز به پاس خدمات ارزشمند علامه طباطبایی، مفسر بزرگ قرآن کریم و صاحب تفسیر گرانسنگ المیزان، نامگذاری شده است؛ موضوعی که ضرورت دارد بیشتر در جامعه تبیین شود تا مردم با وجه تسمیه این مناسبت و خدمات علمی و قرآنی این شخصیت بزرگ آشنایی بیشتری پیدا کنند.
رئیس کتابخانه وزیری یزد با اشاره به جایگاه کتاب در قرآن کریم بیان کرد: قرآن، معجزه پیامبر اسلام(ص)، خود در قالب یک کتاب تجلی یافته است تا حقیقت الهی در قالب واژگان منسجم و مکتوب، از دستبرد فراموشی و تحریف در امان بماند. واژه کتاب و مشتقات آن در قرآن کریم ۲۶۳ مرتبه تکرار شده و این فراوانی نشاندهنده جایگاه ویژه علم، خواندن و نوشتن در دین مبین اسلام است.
وی افزود: نخستین فرمان الهی به پیامبر اکرم(ص) با واژه اقرَأ و دعوت به خواندن آغاز شده است. همچنین سه مرتبه در قرآن کریم به قلم اشاره شده و خداوند به آن سوگند یاد کرده است. همه این موارد نشان میدهد که اسلام تا چه اندازه برای دانش، آگاهی، کتابت و اندیشه ارزش قائل است.
زارع با یادآوری تأکید رهبر شهید انقلاب بر جایگاه کتاب در تمدنسازی گفت: کتاب مادر تمدنهاست و برای یک کشور و ملت، آسیبی بالاتر از این نیست که مردم آن با کتاب و کتابخوانی بیگانه باشند. بر همین اساس، وظیفه داریم جامعه را به مطالعه و انس بیشتر با کتاب ترغیب کنیم.
وی با اشاره به ظرفیتهای کتابخانهای استان یزد اظهار کرد: خوشبختانه یزد از نظر تعداد کتابخانهها وضعیت مطلوبی دارد و حدود ۱۲۰ کتابخانه در استان فعال هستند. در این میان، کتابخانه وزیری بهعنوان یک قطب فرهنگی و رضوی، در کنار مسجد جامع و دیگر مجموعههای تاریخی، بخشی از هویت تمدنی جهانشهر یزد را شکل میدهد.
زارع با تأکید بر ضرورت حضور بیشتر مردم در کتابخانهها افزود: شایسته است جامعه با حضور در کتابخانه وزیری، ضمن بهرهمندی از فضای مناسب مطالعه، از این میراث ارزشمند نیز پاسداری کند. در گذشته این کتابخانه همواره مملو از علاقهمندان به مطالعه بود و بسیاری از مدیران و مسئولان امروز استان، سالهای گذشته در همین مجموعه به مطالعه و کسب دانش میپرداختند و بخش مهمی از داشتههای علمی خود را مدیون آن دوران هستند.
وی ادامه داد: متأسفانه امروز نسل جدید و فرزندان ما تا حدودی از فضای کتابخانه و مطالعه در محیطهای کتابخانهای فاصله گرفتهاند؛ در حالی که کتابخانهها بستری بسیار مناسب برای مطالعه، تفکر و رشد علمی هستند. بنابراین باید با برنامهریزی جدی و مستمر، زمینه حضور بیشتر خانوادهها و بهویژه نسل جوان را در این فضاها فراهم کنیم.
رئیس کتابخانه وزیری یزد با بیان اینکه کتاب جغرافیای مرز اندیشه انسان است، تأکید کرد: باید برنامهریزی منسجم و دقیقی برای ترویج فرهنگ مطالعه صورت گیرد؛ چراکه توسعه فرهنگی و فکری جامعه بدون توجه به کتاب و کتابخوانی امکانپذیر نخواهد بود.
هوش مصنوعی جایگزین کتاب و مطالعه عمیق نمیشود
زارع در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات عصر جدید و گسترش فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی گفت: اگر از منظر جامعهشناسی و علم اطلاعات به کتابخانه نگاه کنیم، درمییابیم که امروز در عصر انفجار اطلاعات، هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال قرار داریم. در چنین شرایطی برخی تصور میکنند با چند کلیک و جستوجو در موتورهای جستوجو، دیگر نیازی به کتاب ندارند؛ در حالی که این تصور یک خطای بزرگ ادراکی است.
وی افزود: هوش مصنوعی با تمام گستردگی و تواناییهای خود میتواند اطلاعات در اختیار ما قرار دهد، اما کتاب به انسان حکمت و معنا میبخشد. فناوری سرعت دارد، اما لزوماً جهت ندارد؛ ماشین محاسبه میکند، اما کتاب بستری برای اندیشه عمیق، تأمل و شناخت فراهم میآورد.
رئیس کتابخانه وزیری یزد ادامه داد: کتاب در برابر سرعت سرسامآور دنیای امروز، نوعی مقاومت آرام و اصیل است؛ سرعتی که اگر بدون تفکر و تعمق دنبال شود، ممکن است انسان را به موجودی صرفاً وابسته به ابزارهای فناوری تبدیل کند. از این رو، نباید تصور کنیم که پیشرفت فناوری به معنای پایان دوران کتاب و مطالعه است.
زارع با اشاره به تجربه چهرههای موفق دنیای فناوری و اقتصاد اظهار کرد: اگر به زندگی و مسیر پیشرفت بزرگان فناوری جهان نگاه کنیم، درمییابیم که بسیاری از آنان در بستر مطالعه عمیق و انس با کتاب رشد کردهاند. بیل گیتس یکی از شناختهشدهترین چهرههای علاقهمند به کتاب در دنیای معاصر است که سالانه دهها عنوان کتاب در حوزههای تاریخ، علم، اقتصاد و ادبیات مطالعه و معرفی میکند.
وی افزود: گیتس بارها به تأثیر کتابخوانی در دوران کودکی و بزرگسالی بر شکلگیری نگاه راهبردی و توانایی حل مسائل بزرگ اشاره کرده است. به اعتقاد او، مطالعه کتاب به انسان کمک میکند تا فراتر از مسائل روزمره بیندیشد و برای چالشهای بزرگ جهان راهحلهای کلان پیدا کند.
زارع با اشاره به تجربه ایلان ماسک در حوزه فناوریهای فضایی و ساخت موشک نیز گفت: زمانی که از ایلان ماسک درباره چگونگی یادگیری فناوریهای پیچیده فضایی سؤال شد، پاسخ داد که کتاب خوانده است. برای او کتاب صرفاً یک سرگرمی نبوده، بلکه ابزاری برای یادگیری، شناخت و مهندسی آینده به شمار میرفته است.
وی همچنین به تأثیر مطالعات فلسفی و ادبی بر اندیشه استیو جابز اشاره کرد و افزود: استیو جابز نیز عمیقاً تحت تأثیر آثار مکتوب در حوزه فلسفه شرق، طراحی و ادبیات قرار داشت و بر این باور بود که پیوند میان فناوری و علوم انسانی که از مطالعه عمیق شکل میگیرد، یکی از رازهای خلق محصولات ماندگار است.
رئیس کتابخانه وزیری یزد در پایان تأکید کرد: تجربه زندگی و فعالیت بزرگان علم، فناوری و اقتصاد جهان نشان میدهد که کتاب برای انسانهای بزرگ تاریخ، یک تفریح گذرا نبوده، بلکه ابزاری برای توسعه اندیشه، خلاقیت و بازسازی جهان محسوب میشده است. بنابراین در کنار بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی و فناوریهای نوین، باید جایگاه کتاب و مطالعه عمیق را حفظ کنیم و برای بازگشت نسل جدید به فرهنگ کتابخوانی برنامهریزی جدی داشته باشیم.
نظر شما