به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ هاروکی موراکامی، نویسندهی ژاپنی، نوشتن رمان را به تمرین یک ورزش استقامتی تشبیه میکند. او هر روز ساعت چهار صبح از خواب بیدار میشود، پنج تا شش ساعت مینویسد و پس از آن زمانی را به دویدن، شنا، مطالعه و گوش دادن به موسیقی اختصاص میدهد. این برنامهی منظم را گاهی برای چند ماه و حتی یک سال، در طول نوشتن یک رمان، ادامه میدهد. به گزارش بخش سبک زندگی روزنامهی «تایمز آو ایندیا»، موراکامی معتقد است نویسندگی به استمرار، تکرار و استقامت نیاز دارد و نمیتوان تمام مسیر خلق یک اثر را به لحظههای الهام وابسته کرد.
موراکامی در گفتوگویی با نشریهی «پاریس ریویو» دربارهی برنامهی روزانهاش گفته است که هر صبح پنج تا شش ساعت مینویسد. پس از پایان کار، حدود ۱۰ کیلومتر میدود یا ۱۵۰۰ متر شنا میکند و گاهی هر دو فعالیت را انجام میدهد. مطالعه و گوش دادن به موسیقی نیز بخشی از برنامهی روزانهی اوست. او معمولاً ساعت ۹ شب به خواب میرود تا بتواند صبح روز بعد کارش را از سر بگیرد.
این برنامهی سختگیرانه برای موراکامی یک دورهی موقت یا روشی برای افزایش بهرهوری نیست؛ او هنگام کار روی رمانهایش ماهها به همین شیوه زندگی میکند. موراکامی نوشتن را فعالیتی میداند که به توان جسمی و ذهنی نیاز دارد. از نظر او، نویسنده باید بتواند حتی در روزهایی که ایدهی تازهای به ذهنش نمیرسد، پشت میز بنشیند و کارش را ادامه دهد.
تغییر سبک زندگی پس از ترک کافهی جاز
نظم روزانهی موراکامی از زمانی شکل گرفت که تصمیم گرفت نویسندگی را به حرفهی اصلی خود تبدیل کند. او پیش از ورود جدی به دنیای ادبیات، کافهای با موسیقی جاز در توکیو اداره میکرد و شبهای طولانی و ساعتهای کاری نامنظمی داشت. با تصمیم به نویسندگی تماموقت، سبک زندگیاش را تغییر داد و برنامهای منظم برای کار و استراحت در نظر گرفت.
موراکامی در کتاب «نویسنده در مقام حرفه» نیز دربارهی دیدگاهش به نویسندگی و اهمیت استمرار صحبت کرده است. او برای نوشتن هر روز هدف مشخصی دارد: حدود ۱۰ صفحه یا ۱۶۰۰ کلمه به زبان انگلیسی. اگر نوشتن بهآسانی پیش برود، پس از رسیدن به این مقدار کار را متوقف میکند. در روزهایی که با دشواری روبهروست نیز تلاش میکند سهمیهی روزانهاش را کامل کند.
او این شیوه را به حضور در محل کار و انجام وظیفهای مشخص تشبیه میکند. از نظر موراکامی، نوشتن سی صفحه در یک روز و سه روز دست روی دست گذاشتن، روش مناسبی برای پیشبرد یک رمان نیست. استمرار روزانه برای او اهمیت بیشتری از دورههای کوتاه و فشردهی نوشتن دارد. به همین دلیل، هنگام کار روی یک کتاب از پذیرفتن تعهدات اضافی خودداری میکند و انرژی خلاقانهاش را بر همان پروژه متمرکز نگه میدارد.
داستانهایی بدون نقشهی از پیش تعیینشده
با وجود نظم دقیق در زندگی روزانه، موراکامی هنگام نوشتن داستانها روش متفاوتی دارد. او معمولاً پیش از شروع رمان، طرح کاملی از اتفاقات و پایان داستان تهیه نمیکند. نوشتن را آغاز میکند و اجازه میدهد شخصیتها، موقعیتها و حوادث در جریان کار مسیر خودشان را پیدا کنند.
موراکامی بداههپردازی را یکی از جذابترین بخشهای داستاننویسی میداند. این شیوه البته باعث میشود پیشنویس نخست آثارش گاهی با تناقضهای روایی، آشفتگی زمانی و تغییرات ناگهانی در شخصیتپردازی همراه باشد. او ترجیح میدهد این مسائل را در مرحلهی بازنویسی برطرف کند و در آغاز کار، جریان شکلگیری داستان را با طرحی از پیش تعیینشده محدود نکند.
موراکامی در گفتوگویی با روزنامهی «نیویورک تایمز» در سال ۲۰۲۶، داستاننویسی را شبیه ورود به جهانی دیگر توصیف کرده است؛ جهانی که ممکن است به ناخودآگاه نویسنده مربوط باشد و اتفاقات آن مستقل از ارادهی آگاهانهی او پیش بروند. نویسنده پس از تجربهی این جهان، به واقعیت بازمیگردد و آنچه را رخ داده است در قالب کلمات ثبت میکند.
بازنویسی؛ مرحلهی تعیینکنندهی خلق رمان
برای موراکامی، پایان پیشنویس نخست به معنای پایان کار نیست. او پس از نوشتن نسخهی اولیه، چندین مرحله بازبینی و بازنویسی را پشت سر میگذارد. در مراحل نخست، ممکن است بخشهای کاملی از داستان را حذف کند، فصلها را جابهجا کند یا مسیر تحول شخصیتها را تغییر دهد. پس از آن سراغ جزئیات زبانی، گفتوگوها و اصلاح نثر میرود.
او گاهی دستنوشته را برای چند هفته یا حتی یک ماه کنار میگذارد تا پس از فاصله گرفتن از متن، ضعفها و مشکلات آن را بهتر تشخیص دهد. در نهایت، نسخهی بازبینیشده را در اختیار همسرش قرار میدهد که نخستین خوانندهی آثار او و یکی از منتقدان اصلیاش به شمار میرود.
پیوند دویدن و نوشتن در زندگی موراکامی
دویدن برای موراکامی فعالیتی فراتر از ورزش روزانه است. او در مسابقههای ماراتن متعددی شرکت کرده و در کتاب «از دو که حرف میزنم، از چه حرف میزنم» دربارهی ارتباط دویدن و نویسندگی نوشته است. به اعتقاد او، هر دو فعالیت به استقامت و صبر نیاز دارند و فرد باید بتواند بدون انتظار برای دریافت پاداش فوری، مسیر را ادامه دهد.
موسیقی نیز جایگاه مهمی در زندگی و جهان ادبی موراکامی دارد. تجربهی سالهای ادارهی کافهی جاز باعث شده است با موسیقی جاز، کلاسیک و راک ارتباط نزدیکی داشته باشد. او از موسیقی و تجربهی شنیدن آن در شناخت ریتم، بداههپردازی و هماهنگی در روایت داستانی بهره میگیرد.
با این حال، مسیر زندگی و کار او همواره بدون وقفه نبوده است. موراکامی در سال ۲۰۲۶ از ابتلا به بیماری جدی و بستری شدن به مدت یک ماه در بیمارستان خبر داده است. او در این دوره ۱۸ کیلوگرم وزن از دست داده و برای مدتی در راه رفتن با مشکل روبهرو بوده است. پس از آن، بهتدریج توان جسمی خود را بازیافته و دوباره دویدن و نوشتن را آغاز کرده است.
رمان تازه با روایت یک شخصیت زن
موراکامی در ۷۷سالگی همچنان به نوشتن ادامه میدهد. براساس گزارش «تایمز آو ایندیا»، او در اوایل سال ۲۰۲۶ نگارش رمان تازهای را به پایان رسانده که بخش عمدهای از آن پس از دوران بهبودی از بیماری نوشته شده است. قرار بود این رمان در تابستان همان سال در ژاپن منتشر شود و ترجمهی انگلیسی آن نیز در دست انتشار قرار بگیرد.
ویژگی متفاوت این اثر، روایت داستان از زاویهی دید یک شخصیت زن است؛ تجربهای تازه در کارنامهی ادبی موراکامی. او دربارهی نوشتن این شخصیت گفته است که این تجربه برایش طبیعی بوده و هنگام نگارش، گویی خود به آن شخصیت تبدیل شده است. موراکامی همچنان به دنبال تجربههای تازه در داستاننویسی است و معتقد است برای کشف موضوعات جدید، سن و سال مانعی ایجاد نمیکند.
برنامهی روزانهی موراکامی تصویری از رابطهی پیچیدهی انضباط و خلاقیت در نویسندگی ارائه میدهد. او زمان کار، میزان نوشتن و فعالیتهای روزانهاش را با دقت مشخص میکند، اما در جریان شکلگیری داستان به شخصیتها و اتفاقات آزادی میدهد. در شیوهی او، استمرار و نظم به نویسنده امکان میدهد هر روز به جهان داستان بازگردد و در عین حال، نتیجهی نهایی را به مسیر از پیش تعیینشدهای محدود نکند.
نظر شما