به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از روابط عمومی موسسه شهر کتاب؛ نشست «حکمت اسلامی؛ گفت‌وگویی نو میان ایران و تونس»، پنجشنبه ۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با مشارکت مؤسسه «شهرکتاب»، «الکتاب» تونس و رایزنی فرهنگی ایران در این کشور برگزار شد. این برنامه محملی بود برای گفت‌وگو پیرامون کتاب «سه حکیم مسلمان» نوشته سیدحسین نصر، ادبیات، اندیشه و تقویت ارتباط میان نویسندگان، ناشران و خوانندگان ایران و تونس. در این نشست با حضور میهمانان در تونس و مشارکت برخط سخنرانانی از ایران، علاوه بر بررسی جایگاه ابن‌سینا، سهروردی و ابن‌عربی در اندیشه اسلامی، زمینه‌های تداوم همکاری فرهنگی دو کشور مطرح شد. معرفی نویسندگان زن، تبادل آثار کودک و نوجوان، برگزاری برنامه‌های مشترک درباره ابن‌خلدون و بررسی امکان انتشار مجموعه‌های دوزبانه، از پیشنهادهای ارائه‌شده بود.
کتابفروشی؛ جایی برای شکل‌گیری گفت‌وگو
لطفی الجلولی از مجموعه «الکتاب» تونس، در آغاز برنامه با خوش‌آمدگویی به میهمانان حضوری و برخط، این مجموعه را فضایی برای پیوند میان کتاب، فرهنگ و اندیشه توصیف کرد. او با اشاره به پیشینه ارتباطات فرهنگی ایران و تونس، از نقش مبادلات علمی، فرهنگی و بازرگانی در شکل‌گیری این پیوندها سخن گفت.
شهرکتاب؛ بستری برای پیوند اندیشه و گفت‌وگوی فرهنگی
جعفر مروارید، رایزن فرهنگی ایران در تونس، نیز این نشست را گامی در برقراری ارتباط نهادی میان شهرکتاب و الکتاب دانست و بر تبدیل آن به مجموعه‌ای مستمر از برنامه‌های مشترک تأکید کرد. او با اشاره به نقش شهرکتاب در پیوند دادن دانشگاهیان و صاحب‌نظران با عموم کتاب‌خوانان گفت که کتابفروشی‌ها می‌توانند فراتر از عرضه کتاب، کانون تفکر، نقد و گفت‌وگو باشند. به اعتقاد مروارید، آغاز این همکاری با موضوع حکمت اسلامی، فرصتی برای بازخوانی میراثی است که از مرزهای جغرافیایی فراتر می‌رود.
جعفرآبادی: روابط فرهنگی با شناخت یکدیگر عمق می‌یابد
علی جعفرآبادی، مدیرعامل شهرکتاب که به صورت مجازی و از ایران در این برنامه حضور داشت، سخنان خود را با ابراز خرسندی از آغاز همکاری با الکتاب تونس آغاز کرد و در ادامه به زبان عربی، درباره ظرفیت‌های این ارتباط سخن گفت. او شهرکتاب را نهادی فرهنگی توصیف کرد که فعالیت‌هایش بر پیوند کتاب، اندیشه و زندگی اجتماعی استوار است. به گفته جعفرآبادی، کتابفروشی تنها مکانی برای خریدوفروش کتاب نیست و می‌تواند محل دیدار نویسندگان و خوانندگان و بستری برای تبادل اندیشه‌هایی باشد که از مرزهای جغرافیایی و زبانی عبور می‌کنند.
مدیرعامل شهرکتاب با اشاره به تجربه بیش از دو دهه برنامه‌های مشترک فرهنگی گفت که روابط پایدار، با شناخت انسان‌ها از یکدیگر آغاز می‌شود و با خواندن، ترجمه و گفت‌وگوی مستمر عمق می‌یابد. او همکاری با الکتاب را فرصتی برای به‌کارگرفتن تجربه و امکانات دو نهاد در تقویت ارتباط میان مترجمان، ناشران و مخاطبان دانست. جعفرآبادی انتخاب ترجمه عربی «سه حکیم مسلمان» برای این نشست را یادآور میراث فکری مشترک دو کشور خواند و افزود که این ارتباط باید به شناخت اندیشه و ادبیات معاصر نیز گسترش یابد. او با اشاره به جایگاه ابن‌خلدون در محافل علمی ایران، از علاقه شهرکتاب به معرفی نویسندگان معاصر تونس و روایت‌های آنان از زندگی امروز سخن گفت. برگزاری نشست‌های مشترک درباره کتاب‌ها و نویسندگان، معرفی متقابل آثار، تقویت ارتباط ناشران و مترجمان، بررسی امکان انتشار مجموعه‌های فارسی_عربی و همکاری در ترویج کتاب، از زمینه‌هایی بود که او برای ادامه این مسیر برشمرد.
محمدخانی: ادبیات معاصر تونس باید بیشتر معرفی شود
علی‌اصغر محمدخانی، معاون فرهنگی مؤسسه شهرکتاب نیز در سخنرانی مجازی خود با مرور فعالیت‌های بین‌المللی این مجموعه گفت که در دو دهه گذشته، پل‌های ادبی ایران با حدود ۴۰ کشور شکل گرفته است. او ترجمه متقابل آثار، برگزاری همایش‌ها و نشست‌های مشترک و دعوت از نویسندگان، شاعران، هنرمندان و صاحب‌نظران را محورهای این فعالیت‌ها دانست. محمدخانی با اشاره به افزایش ترجمه آثار عربی به فارسی در یک دهه گذشته، تأکید کرد که ادبیات معاصر تونس هنوز به‌اندازه شایسته به مخاطبان ایرانی معرفی نشده است. او برگزاری همایش «ابوالقاسم فردوسی و ابوالقاسم شابی» در ایران و تونس را از تجربه‌های پیشین این ارتباط برشمرد و گفت که در ایران، آثار فکری و دینی متفکران تونسی بیش از ادبیات داستانی و شعر این کشور شناخته شده‌اند. او در این زمینه به ترجمه هفت کتاب از عبدالمجید شرفی اشاره کرد و بررسی تطبیقی دیدگاه‌های او با متفکرانی چون محمد مجتهد شبستری، عبدالکریم سروش و مصطفی ملکیان را یکی از زمینه‌های گفت‌وگوی فکری دانست.
به گفته محمدخانی، ترجمه ادبیات فارسی در تونس نیز نیازمند توجه بیشتری است. او با اشاره به نقش کرسی‌های زبان فارسی در دانشگاه‌های مصر در ترجمه آثار ایرانی، ابراز امیدواری کرد که زمینه آموزش دانشگاهی زبان و ادبیات فارسی در تونس نیز گسترش یابد.
نصر: سه چهره برای شناخت سه مکتب
در ادامه برنامه پیام ویدئویی سید حسین نصر برای مخاطبان پخش شد. سیدحسین نصر نیز درباره شکل‌گیری «سه حکیم مسلمان»، انتخاب ابن‌سینا، سهروردی و ابن‌عربی را راهی برای معرفی سه مکتب مهم فکری و عرفانی تمدن اسلامی دانست. او با اشاره به ترجمه کتاب به زبان‌های گوناگون اروپایی و اسلامی، از تداوم استفاده آموزشی از آن در جهان اسلام و غرب سخن گفت. نصر ضمن قدردانی از دست‌اندرکاران انتشار اثر، ابراز امیدواری کرد که کتاب راهنمایی برای شناخت تفکر و تمدن اسلامی و جست‌وجوی حقیقت باشد.
کتاب سه حکیم مسلمان؛ پلی فکری میان مشرق و مغرب جهان اسلام
میرمسعود حسینیان، سفیر ایران در تونس، نیز این اثر را پلی فکری میان مشرق و مغرب جهان اسلام توصیف کرد. او در بررسی محتوای کتاب، ابن‌سینا را نماینده استدلال فلسفی، سهروردی را پیونددهنده عقل و اشراق و ابن‌عربی را از چهره‌های محوری عرفان نظری دانست. به گفته او، کتاب نصر تصویری از تنوع ظرفیت‌های عقلانی و معنوی در تمدن اسلامی ارائه می‌کند.
گفت‌وگوی میان‌فرهنگی؛ از شناخت متقابل تا نقد علمی اندیشه‌ها
لطفی عیسی، استاد تاریخ دانشگاه تونس، سخنان خود را با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق‌تر یکدیگر آغاز کرد. او گفت که اشتراک دینی به‌تنهایی به معنای شناخت متقابل نیست و گفت‌وگوی واقعی، به مطالعه و بازخوانی جدی اندیشه‌ها نیاز دارد. عیسی در بررسی کتاب نصر، بر پیوند میان سه مسیر فلسفه، اشراق و عرفان تأکید کرد. به اعتقاد او، ابن‌سینا، سهروردی و ابن‌عربی را نباید چهره‌هایی کاملاً جدا از یکدیگر دید؛ اندیشه‌های آنان در عین تفاوت، در نقاط مهمی به هم می‌رسند. او همچنین به زمینه سنت‌گرایانه اندیشه نصر و توجه او به معرفت قدسی پرداخت و در پاسخ به پرسش‌های حاضران تأکید کرد که مواجهه با پژوهش‌های غربی درباره اندیشه اسلامی، نه باید به‌صورت پذیرش بی‌چون‌وچرا باشد و نه رد متعصبانه؛ بلکه باید بر مطالعه منابع، نقد علمی و گفت‌وگویی برابر استوار شود.
سه مسیر معرفت در حکمت اسلامی؛ از برهان تا شهود و مکاشفه
عبدالله آلبوغبیش، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، نیز در سخنرانی برخط خود، تفاوت روش‌های این سه متفکر را بررسی کرد. او برهان در اندیشه ابن‌سینا، تلفیق عقل و شهود در حکمت سهروردی و مکاشفه عرفانی در آثار ابن‌عربی را سه راه متفاوت در جست‌وجوی حقیقت دانست. آلبوغبیش در ادامه بر ضرورت دوسویه‌بودن ترجمه تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر نهادها و متفکران تونسی به ترجمه آثار فکری و فلسفی معاصر ایران شد.
این نشست با پرسش‌وپاسخ درباره نسبت معرفت عقلی و شهودی و نقش بازخوانی میراث اسلامی در گفت‌وگوی امروز به پایان رسید؛ نشستی که در کنار بررسی یک اثر فلسفی، زمینه‌های گسترش همکاری میان شهرکتاب و الکتاب تونس را پیش روی دو نهاد قرار داد.
نظر شما