به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر در حوزه مقاومت و دفاع مقدس» چهارشنبه ششم آبان در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
در این نشست علی‌اصغر جعفری؛ مدیرعامل موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و رئیس سازمان حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس و مقاومت استان تهران، سردار مهدی امیریان؛ رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و عبدالرضا عالی‌زاده؛ رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی سخنرانی کردند. همچنین رایزنان فرهنگی ایران در تایلند، پاکستان و اسپانیا نیز مولفه‌های ضروری در ترجمه آثار دفاع مقدس را مطرح کردند.
عالی‌زاده، رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در بررسی ظرفیت‌های ترویجی آثار حوزه مقاومت اظهار کرد: حوزه کودک و مقاومت از حوزه‌هایی هستند که امروزه بخش قابل‌توجهی از ظرفیت کتاب‌ها در داخل و خارج از کشور را به خود اختصاص داده‌اند؛ به‌گونه‌ای که اختصاص بخش‌های ویژه در نمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب، گواه تأثیر فرهنگی و بین‌المللی قابل‌توجه این موضوعات است.
او افزود: در حالی که سالانه هزاران اثر در حوزه دفاع مقدس و مقاومت در کشور به چاپ می‌رسد، اما سهم این حوزه از ترجمه‌های سالانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی متناسب با ظرفیت آن نیست.
او یکی از چالش‌های اصلی در این مسیر را تمرکز بیش از حد نویسندگان بر بازار داخلی دانست و خاطرنشان کرد: بسیاری از آثار با استفاده از کلیدواژه‌هایی تدوین می‌شوند که برای مخاطب داخلی شوق‌آفرین است، اما قابلیت ترجمه و پذیرش در بازارهای جهانی را ندارد.
این مقام مسئول در سازمان فرهنگ و ارتباطات عنوان کرد: آثار قابل ترجمه را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد؛ دسته نخست، آثاری مانند کتاب‌های کودک هستند که بدون نیاز به تغییر محتوایی، قابلیت ترجمه مستقیم دارند. دسته دوم، آثاری هستند که محتوای بین‌المللی دارند، اما نیازمند اصلاحات ساختاری و حذف یا تغییر بخش‌هایی از مقدمه و جمع‌بندی هستند تا با فضای فرهنگی کشورهای مقصد سازگار شوند.
عالی‌زاده در ادامه تأکید کرد که مهم‌ترین رویکرد، «تألیف برای ترجمه» است؛ به این معنا که نویسنده یا مولف از ابتدای تدوین اثر با موضوع جنگ دوازده روزه یا چهل روزه، با هدف انتشار در بازارهای جهانی و بر اساس رایزنی‌های دیپلماتیک با کشورهایی نظیر روسیه، اتریش و تایلند بنویسد.
او تصریح کرد: نویسنده‌ای که برای فضای بین‌المللی می‌نویسد، در انتخاب کلیدواژه‌ها متفاوت عمل می‌کند و باید از مفاهیم جهان‌شمول بهره بگیرد.
او در پایان افزود: مفاهیمی چون «صبر»، «مقاومت در برابر زورگویی»، «تلاش برای زندگی بهتر» و «آینده روشن»، کلیدواژه‌هایی هستند که می‌توانند روایت‌های ارزشمند دفاع مقدس ما مشابه‌سازی شود تا برای مخاطب جهانی ملموس باشد. جذب ناشران خارجی در گروی آن است که محتوای کتاب با فضای فرهنگی و ذهنی مخاطب مقصد ارتباط برقرار کند.
ترجمه بیش از ۳۵۰ عنوان کتاب به زبان‌های مختلف
سردار امیریان با اشاره به جایگاه جایزه کتاب سال دفاع مقدس به عنوان یکی از رویدادهای جدی و قابل‌توجه در این حوزه، بیان کرد: در طول بیش از ۲۰ دوره برگزاری این جایزه، بخش ویژه‌ای را به آثار ترجمه‌شده اختصاص داده‌ایم؛ به‌گونه‌ای که آثار ارسالی در این حوزه، فارغ از موضوع، توسط دبیرخانه‌ای مجزا و با استناد به معیارهای تخصصی مورد داوری قرار می‌گیرند.
او افزود: سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس برای شفاف‌سازی در این مسیر، دستورالعمل‌های ویژه‌ای را در حوزه ترجمه تدوین کرده است که هر سال به‌روزرسانی شده و در اختیار ناشران، استان‌ها و رده‌های اجرایی قرار می‌گیرد تا مبنای اولیه‌ی ترجمه آثار و اسناد به‌طور کامل شفاف باشد.
رئیس سازمان ادبیات و تاریخ اظهار کرد: سازمان ادبیات و بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس در دهه اخیر، بیش از ۳۵۰ عنوان کتاب را به زبان‌های مختلف ترجمه کرده‌اند که این آمار نشان‌دهنده فعالیت مستمر و تجربیات عملی ما در این حوزه است. وی خاطرنشان کرد که در سال گذشته نیز حدود ۳۵۰ عنوان کتاب ترجمه شده است و در این مسیر، سازمان با بهره‌گیری از مشارکت آژانس‌های ادبی قدرتمند فعال در کشور، همکاری‌های گسترده‌ای را برای عرضه آثار به بازارهای جهانی دنبال می‌کند.
سردار امیریان در ادامه با اشاره به آمار آثار ارسالی به جایزه کتاب سال، تصریح کرد: از میان نزدیک به دو هزار اثری که در سال گذشته به دبیرخانه ارسال شد، ۷۰ اثر در بخش ترجمه وارد مرحله داوری شدند که این موضوع نشان‌دهنده وجود بستر مناسب و شخصیت مستقل بخش ترجمه در رویدادهای سازمان است.
او در پایان با نگاهی به پیشینه تولیدات این حوزه تأکید کرد: فعالیت ما در تولید کتاب‌های دفاع مقدس از دهه ۶۰ و آغاز جنگ تحمیلی آغاز شده و اکنون به بیش از چهار دهه می‌رسد. هرچند در سال‌های نخست، رویکرد ترجمه بیشتر بر پایه سفارش به ناشران بود، اما امروز سازمان ادبیات و تاریخ با تکیه بر سازوکارهای مشخص، هم خود به تولید و ترجمه می‌پردازد و هم بستر را برای رشد آثار ترجمه‌شده توسط سایر ناشران فراهم کرده است.
نظر شما