سید کارن کاظمی، پژوهشگر جوان کهگیلویهوبویراحمدی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در دهدشت، با اشاره به انتشار اثر تألیفی خود با عنوان «ایل بویراحمد در گذر قاجار و پهلوی» اظهار کرد: تلاش من این بود که با تکیه بر اسناد مکتوب و تاریخ شفاهی، روایتی مستند و بهدور از سوگیریهای مرسوم از وقایع سیاسی و نظامی این منطقه ارائه دهم.
وی عنوان کرد: این کتاب در بهار ۱۴۰۵ به همت انتشارات چویل یاسوج روانه بازار نشر شده و در واقع تلاشی برای تغییر پارادایم در مواجهه با تاریخ ایلی است که در متون رسمی، اغلب با برچسبهای تقلیلگرایانه بررسی شده است.
کاظمی که هماکنون دانشجوی مهندسی محیط زیست در دانشگاه شهرکرد است، انگیزه اصلی خود را از این پژوهش یکساله، ناگفته ماندن تاریخ واقعی ایل بویراحمد دانست و تصریح کرد: در کتابهای تاریخی رسمی، به تاریخ این ایل یا کمتوجهی شده یا با رویکردی که صرفاً آنان را در جایگاه شورشی و یاغی معرفی میکند، نگریسته شده است. هدف من ارائه روایتی بیطرفانه از حماسههای این ایل در وقایعی همچون نبردهای تنگ تامرادی، غارت سمیرم و جنگ گجستان بود تا جایگاه واقعی آنان در برابر استبداد، در تاریخ معاصر کشور به شکلی دقیق و مستند بازخوانی شود.
یافتههای پژوهشی در کتاب «ایل بویراحمد در گذر قاجار و پهلوی»
وی ادامه داد: در نتیجه پژوهش برای نگارش این کتاب به یافتههای تازهای از اسناد و تاریخ شفاهی رسیدهام. بسیاری بر این اعتقادند که استقلال کهگیلویهوبویراحمد مربوط به سال ۱۳۴۲ است، در حالی که اسناد نشان میدهد در جلسهای که سال ۱۳۳۶ در بهبهان با حضور سران و بزرگان منطقه تشکیل شد، سید آقا علی کاظمی به عنوان نماینده کهگیلویه و بهبهان انتخاب شد و در رایزنی با دکتر اقبال (نخستوزیر وقت)، تصمیم گرفته شد که اولین فرمانداری تشکیل شود که به ترتیب در چرام، دهدشت و در نهایت یاسوج مستقر شد. بر این اساس، نخستین فرمانداری منطقه در سال ۱۳۳۶ در چرام تشکیل شد، در حالی که بیشتر مردم به اشتباه فکر میکنند سال ۱۳۴۲ منطقه استقلال پیدا کرده است.
کاظمی همچنین تصریح کرد: رهبران اصلی جنگ تنگ تامرادی، شکراللهخان ضرغامالدوله بویراحمدی و سرتیپخان بویراحمدی بودند که پس از شکست حکومت پهلوی، با فریب برای مذاکره به تهران کشانده و اعدام شدند؛ اما شاه برای فراموش شدن نام آنان در یادداشتهایش، رهبری این وقایع را به کیلهراسب باطولی نسبت داد.
وی خاطرنشان کرد: در نبردی که شیخ خزعل با ادعای خودمختاری برای خوزستان شکست خورد، حمایتهای بالای بویراحمد نقشی کلیدی داشت که منجر به اعطای لقب «ضرغامالدوله» (شیر دولت) توسط احمدشاه قاجار به شکراللهخان داده شد. این رویداد باعث شد بویراحمد از نبرد شیخ خزعل تا جنگ گجستان به قدرتمندترین ایل جنوب کشور تبدیل شود و امروزه نیز نوادگان شکراللهخان با نام خانوادگی «ضرغامپور» از همان لقب تاریخی ریشه میگیرند.
تبدیل تردید ناشران به اعتماد در پی ارزیابی مستندات کتاب
این نویسنده در بخش دیگری از سخنان خود درباره ورود به دنیای حرفهای نویسندگی، آن را تجربهای توأم با مسئولیت خواند و افزود: اگرچه در ابتدا برخی ناشران در پذیرش اثر تردید داشتند، اما پس از ارزیابی مستندات کتاب و جدیت در کار، این تردیدها به اعتماد تبدیل شد. این تجربه نشان داد که اگر پژوهش بر پایه دادههای دقیق و منابع متقن باشد، سن نه تنها مانع نیست، بلکه میتواند به امتیازی برای ترغیب سایر جوانان به حوزههای پژوهشی تبدیل شود.
دهدشت کتابفروشی ندارد
کاظمی، انتخاب ناشر استانی را راهکاری برای دسترسی بهتر مخاطبان بومی و حمایت از نشر منطقه دانست و با انتقاد از وضعیت کتابفروشیها بهویژه در شهر دهدشت گفت: در این شهر، کتابفروشی تخصصی به معنای واقعی وجود ندارد و عرضه محدود کتاب در برخی نوشتافزارها، تنها یک چالش صنفی نیست، بلکه شکافی است که پیوند نسل جدید را با میراث مکتوب دچار اختلال کرده است.
وی تاکید کرد: با توجه به جمعیت منطقه، این تعداد مراکز عرضه کتاب، پاسخگوی نیازهای فرهنگی نیست و همین فقدان زیرساخت، تأثیری مستقیم بر سرانه پایین مطالعه دارد.
او در تحلیل رفتارهای مطالعاتی همنسلان خود، فضای مجازی را رقیبی جدی برای کتاب دانست، اما تأکید کرد: خوشبختانه موجی از علاقه به تاریخ و هویتیابی در میان جوانان شکل گرفته است؛ مشروط بر اینکه تولیدات فرهنگی با زبانی جذاب، ساده و مستند به دست مخاطب برسد.
این نویسنده، نهادینهسازی فرهنگ مطالعه را در گرو آموزش از دوران مدرسه و خانواده دانست و افزود: اگر کودک از ابتدا با کتاب مأنوس شود، مطالعه به ضرورتی در زندگی تبدیل خواهد شد.
کاظمی با بیان اینکه فراموشی تاریخ شفاهی دغدغه جدی من است، اظهار کرد: خاطرات ارزشمندی که در سینه ریشسفیدان ایل نهفته است، با گذشت زمان و از دست رفتن این افراد، بهطور کامل نابود میشود. حفظ این هویت، وظیفهای همگانی است و از مسئولان فرهنگی انتظار میرود با حمایت عملی از نویسندگان نوپا و ایجاد زیرساختهای پایدار برای توزیع و دسترسی آسان به کتاب در شهرستانهای کوچک، به نهادینه شدن فرهنگ مطالعه کمک کنند؛ چرا که تاریخ، هویتی است که حفظ آن، آینده جامعه را تضمین میکند.
نظر شما