به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، نشر کلام سلیس کتاب «جنگنامه امام علی(ع) و محمد حنیفه با کفار» تألیف دکتر فؤاد مولودی را در ۳۲۲ صفحه و با قیمت ۲۹۹ هزار تومان منتشر کرده است.
فؤاد مولودی، عضو هیأت علمی سازمان «سمت»، در مقدمه این کتاب آورده است: «امیرالمؤمنین علی(ع) پس از اجازه گرفتن از پیامبر اکرم(ص)، به قصد مسلمان کردن مردم سرزمین روم، ۱۲ هزار نفر از صحابه را با خود همراه میکند و رهسپار آن ولایت میشود. قیصر روم، دختری به نام «حنیفه» دارد که جنگاوری یگانه است و پیشتر در خوابی رحمانی، پیامبر اسلام(ص) و حضرت علی(ع) را دیده است و به دست آنها مسلمان گشته است.
«حنیفه» منتظر آمدن سپاه اسلام بوده است و اکنون که امام علی(ع) رسیده است، او به بهانه نبرد با آن حضرت، از پدرش اجازه رزم گرفته و در پوشش جنگی مردانه به مصاف آمده است. پس از آنکه امام علی(ع) حنیفه را شکست میدهد، او چهره مینمایاند و ماجرا را برای ایشان بازگو میکند و امیرالمؤمنین نیز کار را به سرنوشت جنگ و رضایت پدر او موکول مینماید.
قیصر در جنگ مغلوب شده و از سر صدق، دین اسلام را پذیرفته و اجازه میدهد «حنیفه» با ایشان رهسپار مدینه منور گردد. پس از دیدار با پیامبر اکرم(ص) و بیان درخواستهای او از ایشان، «حنیفه» صاحب فرزند برومندی با نام محمد شده که از سرداران و دلیران سپاه اسلام شده و قوای یکی از مخالفان اسلام را با نام معتصم درهم میشکند.»
این منظومه، روایتی ادبی و شاعرانه از تولد محمد حنیفه و کار و کردار اوست. در روایات و منظومههای ادبی فارسی و عربی، تخیل قصه را چاشنی اصل وقایع تاریخی کرده و این منظومه نیز از این اصل مبرا نیست. اثر حاضر با دقتی ستودنی به بررسی تاریخی موضوع پرداخته و مشخص کرده است که ناظمان جنگنامههای محمد حنیفه، با حفظ جنبه دینی قصه و مقبولیت آن در میان مخاطبان، توانستهاند بخشی از رسالت خود را در پرورش مضامین دینی در ادبیات به فرجام برسانند.
این اثر، سرایش یک منظومه به زبان کردی در ستایش امام علی(ع) و فرزند ایشان، محمد حنیفه، و به دست شاعری یا ناظمی اهل تسنن و ساکن در کردستان امروزی بوده است و نشاندهنده نفوذ قصص مربوط به امیرالمؤمنین و اهل بیت ایشان در آن نواحی بوده است. با تأمل در ساخت و فرم روایی این منظومه میتوان دریافت که به احتمال قریب به یقین، این منظومه تنها یکی از موارد در سنت قصهپردازی در باب امام علی(ع) و فرزندان ایشان بوده است.
در مقدمه این اثر، سپس با دقت در ساخت قصه و ساختار آن، ردپا و دامنه ادبیات عمومی و شفاهی را در این منظومه نشان داده و این اثر را قصهای میداند که برآمده از روحیه جمعی و نقالی مردم آن مناطق دانسته و نمایانگر سلیقه و روحیه جمعی و دینی متمایل به امام علی(ع) و فرزندان بزرگوار ایشان میداند. در مقدمه این اثر به زبان و وزن شعر و همچنین تفاوت اشعار در کردی گورانی و سورانی و بیان شیوه تصحیح آن اشاره شده و به معرفی دیگر منظومههای دینی به کردی گورانی و نسخ خطی آنها پرداخته است.
فؤاد مولودی، مؤلف این اثر، در ضبط، حرکتگذاری و آوانگاری واژگان بر اساس کهنترین تلفظ رایج واژه در مناطق اورامان فعلی عمل کرده است و آورده است که: تصحیح، ترجمه و توضیح این منظومه کردی سبب ارائه اطلاعات ارزشمندی درباره کیفیت شعر هجایی شده و به سبب نزدیکی و آمیختگی تمام زبانهای ایرانی با یکدیگر، برای فهم بهتر تاریخ زبان فارسی و درک ظرایف و دقایق آن نیز مفید خواهد بود.
به گفته وی، بخشی از سنت شفاهی «ملحونات اورامنان» به عنوان یکی از بخشهای مهم «فهلویات» ایرانی، برای سدهها بخشی مهم از ادبیات غیررسمی ما ایرانیان بوده است. در این اثر، با ارائه متن منظومه، به ترجمه و توضیح ابیات منظومه پرداخته شده است.
در پشت جلد این کتاب نیز آمده است: «حماسههای خیالی از جنس باورهای عامه هستند و در مطالعات تاریخ فرهنگی به کار میآیند. ضرورت پژوهش در زبانهای ایرانی غیر فارسی بر اندیشمندان پوشیده نیست. کسی که این دو مقدمه را بپذیرد، بیدرنگ این کتاب را تورق خواهد کرد؛ زیرا کتاب حاضر باورهای مردم کردزبان درباره جنگهای امیرالمؤمنین(ع) را روایت میکند که در طول تاریخ شکل گرفته و در اواخر عصر قاجار بازسرایی شده یا از نسخهای کهن بازنویسی شده است. پژوهشگر محترم چنان در معرفی ظرافتهای زبان کردی گورانی کوشیده که کتاب حتی برای مخاطب کاملا ناآشنا با این زبان نیز سودمند خواهد بود.»
نظر شما