سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): روزنامه ایران، ویژهنامه روز شنبه 7 شهریور 1405 خود را به بزرگداشت هزاروپانصدمین سال ولادت پیامبر رحمت (ص) اختصاص داد.
مطلب نخست صفحه اول این ویژهنامه با عنوان «مسیر حضرت محمد (ص) راه بازگشت از جهان گسسته» بهقلم محسن جوادی جانشین دبیر ستاد هزاروپانصدمین سال تولید پیامبر رحمت (ص) است که به طرح این پرسش می پردازد: ما با آنچه او آغاز کرد، چه کردهایم؟ آیا از نبوت تنها خاطرهای مقدس ساختهایم یا هنوز آن را نیرویی زنده برای اصلاح جهان میدانیم؟ در بخشی از این نوشتار میخوانیم: «شروع مسیر حکمرانی پیامبر (ص)، پیش از آنکه آغاز فتح سرزمینها باشد، آغاز آزاد کردن انسان از بندگیهای ناروا بود. بت، تنها تندیسی سنگی در گوشهای از حجاز نبود؛ هر قدرتی که انسان را از دیدن حقیقت بازدارد، هر عصیبتی که دیگری را از دایره انسانیت بیرون براند و هر نظمی که عدالت را قربانی منفعت کند، صورتی از بتپرستی است.»
این نوشتار در ادامه با روایت یک ستاد ملی برای بازخوانی سیره نبوی با عنوان «1500 سال با پیامبر رحمت؛ از تثبیت یک مناسبت جهانی تا شکلگیری نقشه راهی ملی و بینالمللی برای معرفی پیامبر اکرم (ص)» همراه میشود. نویسنده، روایت خود را با یک مناسبت مورد تأیید جهان اسلام آغاز کرده، با چرایی تشکیل ستاد بزرگداشت، تقسیم کار ملی و پنج کارگروه برای یک مأموریت بزرگ، همچنین از بودجه تا اجرا؛ تلاش برای استفاده از همه ظرفیتها، نیز هنر و رسانه: زبان فراگیر معرفی پیامبر رحمت و امت محمد، جشن مردمی وحدت و همدلی، کتاب، دانش و فضای دیجیتال: مخاطب امروز و جهان فردا، پیامبر رحمت: نقطه اتصال ایران و جهان اسلام، و نهایتاً نقطه اوج: طنین همدلی و هنر در تالار وحدت ادامه میدهد.
در ادامه این ویژهنامه، «صورت و حقیقت محمدی؛ خوانش عرفانی و تفسیری آیه إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ» نوشته محمدرضا موحدی عضو هیأتعلمی گروه ادبیات دانشگاه قم را میخوانیم. موحدی در این نوشتار، نخست دیدگاه عارفان درباره بشریت پیامبر را تبیین کرده، در ادامه، به بررسی دیدگاههای روایی، ادبی و اجتهادی، و نهایتاً اخلاص، شرک خفی و عمل صالح میپردازد.
«از تحقیق تا تأویل» عنوان دیگر مطلب این ویژهنامه است که به معرفی تعدادی از کتابهای عربی درباره شخصیت و سیره پیامبر اکرم (ص) اختصاص دارد. مولف این آثار را به چند دسته تقسیم کرده است. دسته نخست تکنگاریهای موضوعی و تحلیلی درباره سیره نبوی است، مشتمل بر این آثار:
«الابعاد الانسانیه و الحضاریه فی شخصیه النبی» تألیف علیمحمد محمد الصلابی، «خواطر و تأملات فی السیره النبویه الشریفه» تألیف محمود محمد، «التربیه و التعلیم فی سیره الرسول محمد (ص)» تألیف مصطفی نمردعس، «الحبیب زیاره جدیده للسیره النبویه» نوشته احمد الدرینی، و «سمط النجوم العوالی فی انبا الاوائل و التوالی» تألیف عبدالملکبنحسینبن عبدالملک العصامی مکی.
دسته دوم، بازخوانی معاصرانه متون مرتبط با سیره است، با عناوینی چون «تقریب السیره النبویه و استنباط مافیها من العبر و الدروس» تألیف احمدبنناصرالطیار، و «موسوعه محمدرسولالله صلیاللهعلیهوسلم الوقفیه» تألیف احمدبن عثمان المزید.
دسته دیگر موسوعههای حدیثی و گردآوریهای موضوعمحور رواییاند با این عناوین: «الجامع البهی لدعوات النبی» تألیف علی الاندرسبانی الخوارزمی، «موسوعه العلامه المحدث المتقن سیدی الشریف عبداللهبنمحمدبنالصدیق الغماریالحسینی» با مقدمه عبدالمنعمبنعبدالعزیز الصدیق و با نظارت محمود سعید ممدوح، «موسوعه معجزات النبی صلیاللهعلیهوسلم الصحیحه» با گردآوری و تنظیم محمداحمد زغدان، «موسوعه نضره النعیم فی مکارم اخلاق الرسول الکریم صلیاللهعلیهوسلم» با نظارت صالحبنعبداللهبنحمید، «الاحادیث المشترکه فی شمائل النبی صلیاللهعلیهوسلم بین السنه و الامامیه» تألیف سیداحمد احمد علی.
دستهبندی دیگر، موسوعهها و متون مرجع درباره شمائل النبی است، مشتمل بر آثار و کتابهایی چون: «موسوعه شمائل المصطفی صلیاللهعلیهوسلم؛ علم الشمائل و الصفات النبویه» تألیف عبدالعزیزبن ابراهیم العمری، «الانوار فی شمائل النبی المختار» تألیف محیی السنه ابومحمد حسینبنمسعودبنمحمدبن فرا البغوی شافعی، «کتاب الاربعین فی شمائل النبی الامین صلیاللهعلیهوسلم» با گردآوری فلاحبنصالحبنمشلح الدجانی، «المعسول فی شمائل الرسول صلیاللهعلیهوسلم» اثر حسنبنعبدالحمید بخاری، «شمائل النبی صلیاللهعلیهوسلم» تألیف امام حافظ ابوعیسی محمدبنعیسی ترمذی.
دسته دیگر، موسوعههای فقهی و استنباطی از سیره نبوی است، با آثاری چون: «موسوعه غزوات النبی المصطفی صلیاللهعلیهوسلم – دروس و عبر» تألیف امیربنمحمد المدری، و «موسوعه فتاوی النبی صلیالله علیه و سلم و دلائلها الصحیحه من السنه الشریفه» با شرح موسوم به «المنقی فی بیان فتاوی المصطفی صلیالله علیه و سلم» تألیف ابن خلیفه علیوی. دسته دیگر، ترجمه و انتقال پژوهشهای سیره از زبانهای بیگانه به زبان عربی است، مشتمل بر «الانوار المحمدیه فی السیره النبویه علی صاحبها افضل الصلاه و ازکی التحیه» با جمعآوری السید الشیخ درویش سلیمان الوافی و ترجمه السید علیرضا صالح مولی خلیه باعلوی، «امداد القیاده فی سیره النبی الهدایه» تألیف محمد امداد حسین بیرزاده و ترجمه ابراهیم محمد ابراهیم السید. نهایتاً دسته پایانی که پژوهشی اختصاصی درباره حضرت ابوطالب و نسبت او با پیامبر است، به کتاب «اسمی المطالب فی ضعف رواه تکفیر ابی طالب» تألیف حیدر المالکی اختصاص دارد.
«فرصتی برای وحدت» مقدمه علامه احمد امین بر «تاریخ قرآن» نوشته ابوعبدالله زنجانی با ترجمه امیرحسین الهیاری دیگر مطلب این ویژهنامه است.
در ادامه، تحلیل پروفسور محمد لگنهاوزن عضو هیأتعلمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با عنوان «میراث پیامبر برای امروز» را میخوانیم که در این نوشتار بر آن است خداوند از طریق حضرت محمد (ص) ما را به ایستادگی در برابر طاغوت فرامیخواند.
«نگاهی نو به سیره نبوی» دیگر مطلب این ویژهنامه است که واکاوی تجربه امت اسلامی برای زیستن در جهان سیاست در «نخستین بهار» نوشته وضاح خنفر است.
نهایتاً پایانبخش این ویژهنامه با عنوان «ستاش پیامبر در شعر فارسی»، تبیین حضرت محمد (ص) در آیینه شاعران ایرانی است که در آن، به نمونه اشعار بزرگانی چون ابوسعید ابوالخیر، سناییغزنوی، سعدیشیرازی، مولانا، نظامیگنجوی، حافظ، عبدالرحمن جامی، وحشیبافقی، حبیبالله چایچیان، علی معلم دامغانی و محمدکاظم کاظمی در مدح پیامبر (ص) اشاره شده است.
علاقهمندان میتوانند این ویژهنامه را از این لینک دریافت کنند.
نظر شما