به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نمایشگاه مجازی «کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲» شامل ۱۹ عنوان و ۵۴ قطعه منبع غیرکتابی از گنجینه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، به مناسبت سالروز این رویداد تاریخی در وبگاه سازمان منتشر شد.
ادارهکل اطلاعرسانی (گروه منابع غیرکتابی) با هدف معرفی بخشی از منابع تصویری و اسنادی موجود درباره کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن، نمایشگاه مجازی «کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲» را آماده و در دسترس پژوهشگران، علاقهمندان تاریخ معاصر و عموم مخاطبان قرار داده است.
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، از مهمترین حوادث سیاسی تاریخ معاصر ایران است که با حمایت آمریکا و انگلستان و موافقت و همراهی محمدرضا پهلوی رقم خورد و به سقوط دکتر محمد مصدق، نخستوزیر، و قدرت گرفتن دوباره محمدرضا شاه انجامید. آمریکا و انگلستان پس از قانع کردن شاه برای کودتا و تأمین مالی آن از سوی آمریکا، طرح کودتا را به کمک ارتش ایران و جمعی از مخالفان مصدق اجرا کردند و از مطبوعات و گروهی از اراذل و اوباش نیز کمک گرفتند. برنامه اولیه کودتا که در ۲۴ مرداد با فرمان عزل مصدق از نخستوزیری و نصب اردشیر زاهدی با امضای شاه کلید خورد، با هوشیاری و اقدام به موقع مصدق با شکست مواجه شد. اردشیر زاهدی مخفی و شاه از ایران خارج شد اما روز ۲۸ مرداد تجمع جمعی از اوباش و حمله به مراکز دولتی، و سکوت و بیتصمیمی حامیان مصدق، پیروزی کودتا علیه مصدق را موجب شد.
دکتر مصدق دستگیر و در دادگاه نظامی محاکمه و به اتهام تلاش برای برهم زدن حکومت و تحریک مردم به قیام مسلحانه، به سه سال زندان محکوم شد، و سپس برای باقی عمرش( تا ۱۴ اسفند ۱۳۴۵) در بازداشت خانگی قرار گرفت. دیگر هواداران مصدق نیز زندانی شدند و هواداران متعددی از او از جمله وزیر امور خارجه دکتر حسین فاطمی توسط حکومت زاهدی اعدام شدند.
نمایشگاه حاضر مجموعهای از تصاویر، اسناد، اعلامیهها، پوسترها و منابع چاپی مرتبط با این دوره تاریخی را دربر میگیرد و روایتهایی تصویری و مکتوب از فضای سیاسی، اجتماعی و رسانهای پیرامون کودتا و سالهای پس از آن ارائه میکند.
در بخش تصویری این نمایشگاه، تصاویری از حضور چماقداران و کودتاچیان در خیابانهای تهران، استقرار نیروهای مسلح و تردد تانکها در روز کودتا، بازگشت محمدرضا پهلوی به ایران، تصاویر دکتر محمد مصدق در دورههای مختلف زندگی، محاکمه او در دادگاه نظامی، دوران سالخوردگی در احمدآباد و همچنین مراسم سالگرد درگذشت وی در سال ۱۳۵۷ ارائه شده است.
بخشی دیگر از منابع به اسناد و اعلامیههای مرتبط با جریانهای سیاسی پس از کودتا اختصاص دارد؛ از جمله بیانیه ستاد فرماندهی افسران وابسته به نهضت مقاومت ملی به مناسبت محاکمه دکتر مصدق، اعلامیه نهضت مقاومت ملی بازار، پیام کوتاه دکتر مصدق خطاب به مردم ایران و قطعنامه احزاب و گروههای وابسته به نهضت مقاومت ملی در اعتراض به حکم دادگاه نظامی.
همچنین در این نمایشگاه منابعی درباره بازتاب کودتای ۲۸ مرداد در مطبوعات، پوسترهای مرتبط با دکتر مصدق و این رویداد، ترجمه بخشی از کتاب «سیاه» نوشته اندرو تالی درباره کودتا و مجموعهای با عنوان «کودتای ۲۸ مرداد در مطبوعات به انضمام برگزیده کتابشناسی» نیز معرفی شده است.
ادارهکل اطلاعرسانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران این نمایشگاه را با بهرهگیری از منابع موجود در گنجینه سازمان و با هدف تسهیل دسترسی پژوهشگران به اسناد تاریخی و تصویری مرتبط با یکی از مهمترین وقایع تاریخ معاصر ایران تهیه کرده است.
علاقهمندان میتوانند نمایشگاه مجازی «کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲» را از طریق وبگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مشاهده کنند.
نظر شما