سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سایه برین: همزمان با سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص)، بازخوانی زندگی و سیره ایشان و یاران و همراهان برجستهشان، فرصتی برای نزدیکشدن نسل امروز به تاریخ صدر اسلام و مفاهیم انسانی و اخلاقی آن دوره است. ادبیات داستانی یکی از ظرفیتهایی است که میتواند این فاصله تاریخی را کوتاه کند و شخصیتهای اثرگذار تاریخ اسلام را در قالب روایتهایی متناسب با ذهن و جهان امروز به مخاطب معرفی کند.
کتاب «از ایران تا ثریا» نوشته عبدالرضا صمدی زید، با محوریت زندگی سلمان فارسی، یکی از این تلاشهاست؛ روایتی که مسیر طولانی حقیقتجویی سلمان و جستوجوی او برای یافتن آیینی کامل را دستمایه قرار داده و در نقطه اوج خود به دیدار او با پیامبر اکرم(ص) میرسد. نویسنده در این اثر کوشیده است ضمن وفاداری به کلیت تاریخی شخصیت سلمان، روایتی امروزی و عاطفی از زندگی او ارائه دهد؛ روایتی که مخاطب نوجوان و جوان را با شخصیتی از گذشته پیوند میدهد و در عین حال پرسشهایی درباره حقیقتجویی، هویت و معنای ایمان را پیش روی او قرار میدهد.
به همین مناسبت، با عبدالرضا صمدی زید، نویسنده کتاب «از ایران تا ثریا»، درباره انگیزه روایت زندگی سلمان فارسی، چگونگی بازآفرینی دیدار او با پیامبر اکرم(ص)، مفهوم حقیقتجویی در زندگی سلمان و ظرفیت ادبیات داستانی برای آشنایی نسل جدید با سیره نبوی و شخصیتهای برجسته صدر اسلام گفتوگو کردهایم. متن کامل این مصاحبه را با هم میخوانیم.
همزمانی انتشار این گفتوگو با سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص)، فرصت خوبی است تا از سلمان فارسی بگوییم. چه چیزی شما را به روایت بخشی از زندگی این شخصیت تاریخی علاقهمند کرد؟
مدتی بود که دغدغه معرفی چهرهها و شخصیتهای علمی و تاریخی معاصر و گذشته را داشتم. دلم میخواست به شیوه مؤثرتر بتوانم این شخصیتها را معرفی کنم. در جستجوهایم به سلمان فارسی رسیدیم. علاقهمند شدیم داستان زندگی او را با تکیه بر روایتی امروزی به تصویر بکشم. روایتی که خواننده را هم با سلمان آشنا کند و هم او را در زمانه خود نگه دارد.
در کتاب «از ایران تا ثریا» لحظه رسیدن سلمان فارسی به پیامبر(ص) نقطه اوج روایت است. برای به تصویر کشیدن این دیدار و تأثیر آن بر زندگی سلمان، چه رویکردی داشتید؟
رویکردم بر این بایه بود که با روایتی عاطفی و لحنی شیرین و خوشطبع به دیدار سلمان با پیامبر بپردازم. روایتی که حالوهوای یک جستجوگرحقیقت را برساند. جستجوگری که برای رسیدن به حقیقت سختیها و دشواریها زیادی را تحمل کرده است.
به نظر شما کدام ویژگی از سیره و منش پیامبر اکرم(ص) بیش از همه در ارتباط ایشان با سلمان فارسی جلوهگر شده و تلاش کردهاید آن را در داستان بازتاب دهید؟
آنچه که بیشتر از همه در زندگی سلمان برای آشنایی با پیامبر مهم بوده است. پیامبر خاتم بودن پیامبر است یعنی دین او کاملترین دینهاست که سعادت و خوشبختی واقعی در پذیرفتن این دین اتفاق میافتد و از طرفی انسان کامل بودن پیامبر است. سلمان همواره در جستجوی آیینی بوده است که در کمال قرار داشته باشد. و وقتی به این موضوع پی میبرد که اسلام کاملترین دینهاست بیصبرانه منتظر دیدار و آشنایی با پیامبر است .
سلمان فارسی نماد حقیقتجویی است. فکر میکنید این ویژگی امروز چه نسبتی با زندگی نوجوانان و جوانان دارد و چرا هنوز میتواند الهامبخش باشد؟
انسان در هر دورهای از زندگی به دنبال کشف و شناخت حقیقت است . چه انسانهایی که در دوره گذشته زندگی میکردند چه انسانهایی که در دوره معاصر زندگی میکنند و چه انسانهای که در دورههای آینده زندگی خواهند کرد همه فطرتا بدنبال شناخت حقیقت هستند. حقیقت گمشده همه انسانهاست. اگر چه در هر دورهای متناسب با شرایط آن دوره غبار بر چهره حقیقت مینشیند . در دوره معاصر ما نوجوانان و جوانان نه تنها دنبال حقیقت هستند بلکه متناسب با این دوره انگیزهای بیشتری برای یافتن حقیقت دارند اما شاید بیشتر از دورههای گذشته حقیقت از منظر آنان دور نگه داشته میشود. و رسانهها کاری میکنند تا حقیقت فرا دستیابی باشد. شخصیتهای تاریخی و مذهبی که بعضا به مرز اسطوره هم نزدیک شدهاند . زندگی و مرام آنها اگر متناسب هر زمان بازتولید شود نقش مهمی در دستیابی نسل جوان به حقیقت دارد.
نوشتن درباره شخصیتهایی که ریشه در تاریخ اسلام دارند، نیازمند دقت زیادی است. برای نگارش این اثر از چه منابعی استفاده کردید و مرز میان واقعیت تاریخی و روایت داستانی را چگونه حفظ کردید؟
بنای من در نوشتن این اثر بیشتر بر پایه روایت جدید و معاصر از یک شخصیت تاریخی بود. بنابراین نظر، خیلی از منابع متعدد استفاده نکردم. بیشتر تلاشم براین بود که روایت به گونهای باشد . که خواننده را از دل اتفاقات و دلمشغولیهای امروزی به یک سفر تاریخی سیر بدهد. و در این راه به نقد رفتارهای نادرست جامعه امروز هم بپردازم. مثل سبک تربیت فرزندان و رقابتهای مختلفی که خانوادهها در داشتن فرزند دارند.
یکی از پیامهای مهم زندگی سلمان فارسی، عبور از مرزهای قومی و نژادی و رسیدن به هویت ایمانی است. این مفهوم در دنیای امروز چه اهمیتی دارد؟
در جهان امروز که مرزهای جغرفیایی توسط رسانه بریده و برداشته شده. ضرورت توجه به هویت ایمانی جهانی بیشتر از گذشته مورد توجه است . امروز باید برای اینکه ارتباط انسانها داری ارزش باشد باید هویتهای درست انسانی و الهی را هنرمندانه به تصویر کشید. تا انسانی که هویت و مرزهای جغرافیایی خود را از دست داده است . به هویت ایمانی و الهی دسترسی داشته باشد تا بتواند خود را در گردابهای خطرناک هویتهای جعلی نگه دارد . و از هلاکت در هویتهای پوچ و تهی حفظ کند.
اگر بخواهید مخاطب پس از خواندن «از ایران تا ثریا» تنها با یک تصویر از پیامبر اکرم(ص) کتاب را ببندد، دوست دارید آن تصویر یا برداشت چه باشد؟
آنچه دوست دارم بعد از خواندن این کتاب در ذهن خوانند اتفاق بیفتد این تصویر است که سلمان جستجوگری است که سطح جستجوهای او فراتر از نیازهای مادی بشر است. و حرکت او برای رسیدن به حقیقت و کشف دین کامل مهاجرت است نه فرار مغزها چرا که اگر ظهور پیامبر خاتم که انسان کامل است و دین او دین واقعی است در یکی از شهرهای دور یا نزدیک ایران اتفاق میافتاد سلمان از ایران مهاجرت نمیکرد . او حقیقت را میخواست . حال هر کجا حقیقت را بیابد رسیدن به آن نقطه مطلوب حیات بوده است.
در سالروز رحلت پیامبر اکرم(ص)، فکر میکنید ادبیات داستانی چه نقشی میتواند در آشنایی نسل جدید با سیره نبوی و یاران برجستهای مانند سلمان فارسی ایفا کند؟
ادبیات داستانی مهمترین شاخه از شاخهها هنر و ادبیات است که میتواند اندیشهها وآموزهای اخلاقی و دینی و انسانی را از نسلی به نسل دیگر منتقل کند. در این میان اگر چه موضوعات واحد هستند، اما روایتها متفاوت خواهند بود تا موضوع گذشته را با روایت هنرمندانه خود متعلق به انسان امروزی کنند. دنیال حال را به گذشته پیوند بزند. دریافت هنرمندانه آنچه در طول تاریخ بشریت رخ داد برای انسان امروز بسیار جذابتر از آنچه که قرار است در دنیای آینده اتفاق بیفتد است. بر این اساس ادبیات داستانی نقش بسیار مهمی در انتقال این مفاهیم و آموزهها دارند. ادبیات داستانی در هر دوره همانند جادهای هستند که انسان معاصر را به سیر و تماشای گذشته جهان و آینده آن میبرند. بدون ادبیات داستانی سیر در تاریخ گذشته و آشنایی با بزرگان و اساطیر هر ملتی غیر ممکن و یا بسیار سخت خواهد بود .
نظر شما