به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) از ایندیپندنت، سال‌هاست که هر بار سخن از نسل زد به میان می‌آید، یکی از نخستین پیش‌بینی‌ها مرگ مطالعه است؛ گویی تلفن‌های هوشمند، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی آخرین صفحه کتاب را نیز خواهند بست. اما شاید مساله این نباشد که جوانان دیگر نمی‌خوانند؛ بلکه این باشد که ما هنوز با معیارهای گذشته می‌خواهیم خواندن را اندازه بگیریم.

پژوهش تازه‌ای که بر رفتار مطالعه نسل زد متمرکز است، تصویری متفاوت ارائه می‌دهد. سهم کسانی که خود را کتاب‌خوان می‌دانند افزایش یافته و کتاب چاپی همچنان جایگاه مهمی دارد. این نتیجه در نگاه نخست ممکن است متناقض به نظر برسد: چگونه نسلی که در دل اینترنت بزرگ شده، به کتاب کاغذی روی می‌آورد؟

پاسخ شاید در همان چیزی نهفته باشد که پژوهشگران آن را «وضعیت پسادیجیتال» می‌نامند. در جهانی که اتصال دائمی به اینترنت به وضعیت عادی زندگی تبدیل شده، کتاب چاپی دیگر تنها یک رسانه نیست؛ نوعی انتخاب است. کتاب کاغذی اعلان ندارد، کاربر را ردیابی نمی‌کند و لحظه‌ای از سکوت را ممکن می‌سازد. برای نسلی که از هجوم بی‌وقفه اطلاعات خسته است، کتاب می‌تواند شکل تازه‌ای از آرامش باشد.

اشتباه بزرگ بسیاری از داوری‌ها این است که مطالعه را تنها در قالب خواندن رمان‌های کلاسیک یا متون دشوار ادبی می‌بینند. نسل زد میان کتاب چاپی، کتاب صوتی، کتاب الکترونیکی، داستان‌های آنلاین، مانگا، وب‌تون و شبکه‌های اجتماعی در رفت‌وآمد است. اگر این اشکال جدید خواندن را نادیده بگیریم، طبیعی است که به این نتیجه برسیم که مطالعه در حال نابودی است.

اما آنچه بیش از همه جالب توجه است، اجتماعی شدن تجربه خواندن است. کتاب دیگر فقط همراه خلوت انسان نیست؛ بهانه‌ای برای شکل دادن به اجتماع است. از جشنواره‌های کتاب گرفته تا گردهمایی‌های مطالعه خاموش، از بازآفرینی شخصیت‌های ادبی تا اشتراک‌گذاری جمله‌های محبوب در فضای مجازی، خواندن بیش از گذشته به تجربه‌ای مشترک تبدیل شده است.

البته این به معنای بی‌اهمیت شدن مطالعه عمیق نیست. توانایی خواندن متون پیچیده و طولانی همچنان یکی از مهم‌ترین مهارت‌های فرهنگی و فکری است. اما دفاع از این مهارت نباید با نادیده گرفتن شکل‌های تازه سواد و خواندن همراه شود. سواد امروز تنها در فهم رمان‌های قرن نوزدهم خلاصه نمی‌شود؛ بلکه توانایی تفسیر، ارزیابی و تولید معنا در رسانه‌های گوناگون را نیز در بر می‌گیرد.

شاید پرسش درست این نباشد که «آیا نسل زد کتاب می‌خواند؟» بلکه این باشد که «نسل زد چگونه می‌خواند؟». پاسخ این پرسش نشان می‌دهد که کتاب‌خوانی نمرده است؛ فقط لباس دیگری بر تن کرده است. هر نسل کتاب را دوباره اختراع می‌کند و نسل زد نیز معنای کتاب‌خوان بودن را از نو می‌نویسد.