به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست نقد و بررسی رمان «رومی روم» نوشته حسین زحمتکش زنجانی که نخستین بار در سال ۱۴۰۱ توسط نشر بینالملل منتشر شد، با حضور نویسنده، شیما جوادی نویسنده و منتقد ادبی، سید سجاد موسوی، مدیر فرهنگسرای خاوران و میزبان نشست و جمعی از نوجوانان و علاقهمندان کتاب برگزار شد.
این نشست در قالب برنامه «در پناه کتاب» در فرهنگسرای خاوران برگزار شد؛ برنامهای که تلاش دارد مخاطبان نوجوان را به خواندن، نقد کردن و گفتوگو درباره کتاب عادت دهد.
در ابتدای نشست، سید سجاد موسوی با معرفی این سلسلهنشستها توضیح داد که هدف از برگزاری «در پناه کتاب»، فراهم کردن فضایی است که مخاطبان، بهویژه نوجوانان، بتوانند نویسنده را از نزدیک ببینند، درباره کتاب سؤال کنند و نقدهای خود را بیواسطه با او در میان بگذارند.
رمانی که از جنگ آغاز میشود و به اربعین میرسد
حسین زحمتکش زنجانی، نویسنده «رومی روم»، ترجیح داد به جای توضیحهای مفصل درباره تکنیکهای داستاننویسی، درباره ایده اصلی کتاب سخن بگوید؛ ایدهای که به گفته او سالها ذهنش را درگیر کرده بود.
او توضیح داد که بنمایه اصلی رمان، پیادهروی اربعین است؛ اما داستان از روزهای دفاع مقدس آغاز میشود و با یک پرش زمانی، بیش از سه دهه بعد، دو رزمنده ایرانی و عراقی را دوباره در مسیر کربلا مقابل هم قرار میدهد.
زحمتکش زنجانی گفت: پرسش اصلی هنگام نوشتن کتاب این بوده است که چگونه دو ملتی که هشت سال جنگی سخت را تجربه کردند، امروز در مسیر اربعین میزبان و مهمان یکدیگر شدهاند. به گفته او، «رومی روم» تلاشی است برای پاسخ دادن به این پرسش در قالب داستان، نه پژوهش تاریخی.
او همچنین به روند تحقیق برای نگارش کتاب اشاره کرد و گفت: برای شناخت دقیقتر شخصیت رزمنده عراقی، روایتها و خاطرات منتشرشده از رزمندگان عراقی را نیز مطالعه کرده است تا شخصیتها تنها از زاویه دید ایرانی روایت نشوند.
روایتی که از شعار فاصله میگیرد
در ادامه نشست، شیما جوادی، نویسنده و منتقد ادبی، «رومی روم» را رمانی دانست که تلاش کرده مفاهیم اعتقادی را از مسیر داستان روایت کند، نه با شعار.
او معتقد بود نویسنده از همان صفحات نخست، بدون مقدمهچینیهای طولانی، مخاطب را وارد متن حادثه میکند و با روایت همزمان دو شخصیت ایرانی و عراقی، اجازه میدهد خواننده هر دو سوی ماجرا را ببیند.
به گفته جوادی، شخصیتپردازی رزمنده عراقی از نقاط قوت کتاب است؛ شخصیتی که گذشته، تردیدها و تحول درونی او، یکی از مهمترین لایههای رمان را شکل داده است.
او همچنین زبان روان، روایت گرم و دوری از کلیشههای رایج در آثار دفاع مقدس را از دیگر ویژگیهای این کتاب برشمرد.
وقتی نوجوانان، جلد کتاب را نقد میکنند
شاید متفاوتترین بخش این نشست، زمانی بود که نوبت به اظهار نظر مخاطبان رسید.
یکی از نوجوانان حاضر، پیش از آنکه درباره روایت یا شخصیتها سخن بگوید، تحلیل خود را از طراحی جلد کتاب مطرح کرد؛ تحلیلی که حتی نویسنده را نیز غافلگیر کرد.
او گفت: تصویر استکان چای، پوکههای گلوله و میخهای داخل استکان، نخستین چیزی بوده که توجهش را جلب کرده و همین عناصر باعث شده پیش از خواندن کتاب، بارها به مفهوم جلد فکر کند.
این مخاطب نوجوان پرسید چرا درون استکان، به جای چای، میخ قرار گرفته است؟ پرسشی که فرصتی شد تا نویسنده درباره فلسفه طراحی جلد توضیح دهد.
زحمتکش زنجانی گفت: استکان، نماد مسیر پیادهروی اربعین است، پوکههای گلوله به دفاع مقدس اشاره دارند و میخها نماد کینههایی هستند که از جنگ باقی ماندهاند. به گفته او، زنگزدگی میخها نیز بیدلیل نیست؛ این زنگزدگی نشانه فرسوده شدن و از میان رفتن همان کینهها در پرتو محبت امام حسین(ع) و فرهنگ اربعین است.
نوجوانان از «برزان» گفتند
یکی از مخاطبان، تکنیک رفتوبرگشتی روایت میان دو شخصیت اصلی را از مهمترین دلایل جذابیت کتاب دانست و گفت این شیوه باعث شده داستان تا پایان کشش خود را حفظ کند.
او همچنین شخصیت «برزان» را از ماندگارترین شخصیتهای کتاب توصیف کرد و گفت نویسنده توانسته احساسات و تحول درونی او را به گونهای روایت کند که خواننده با وجود گذشته شخصیت، بتواند با او همدلی کند.
مخاطب دیگری نیز با اشاره به بخشهای مربوط به پیادهروی اربعین گفت هنگام خواندن این صفحات، خاطرات سفر کربلای خود برایش زنده شده و همین موضوع باعث شده ارتباط عمیقتری با کتاب برقرار کند.
در کنار تحسینهای مخاطبان، نقدهایی نیز مطرح شد. برخی معتقد بودند در بخشهایی از کتاب، توصیفها میتوانست کوتاهتر باشد تا ریتم روایت حفظ شود؛ نکتهای که نویسنده نیز با روی گشاده آن را پذیرفت و تأکید کرد هر نقدی میتواند در چاپهای بعدی و آثار آین ده به او کمک کند.
توصیهای برای نویسندگان آینده
در پایان نشست، زحمتکش زنجانی از تجربه شخصی خود گفت؛ اینکه از کودکی نوشتن را آغاز کرده و هنوز هم نوشتههای سالهای نوجوانیاش را نگه داشته است. او خطاب به نوجوانان حاضر گفت: «نوشتن را به فردا موکول نکنید. هرچه مینویسید، حتی اگر خام و ساده باشد، نگه دارید. اندیشه زمانی شکل میگیرد که نوشته شود و بسیاری از نوشتههای امروز، میتوانند پایه آثار سالهای آینده باشند.»
نشست نقد و بررسی «رومی روم» در حالی به پایان رسید که برخلاف بسیاری از جلسات معرفی کتاب، بیشترین زمان آن به گفتوگوی مخاطبان با نویسنده اختصاص داشت؛ گفتوگویی که نشان داد نوجوانان نهتنها روایت داستان، بلکه حتی جزئیاتی مانند طراحی جلد را نیز با دقت دنبال میکنند و همین مشارکت، نشست را از یک جلسه معرفی کتاب به تجربهای زنده از خواندن، نقد کردن و گفتوگو درباره ادبیات تبدیل کرده است.
نظر شما