سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- کتاب «فرّه ایزدی؛ در آیین پادشاهی ایران باستان» نوشته ابوالعلاء سودآور با ترجمه علیرضا بهارلو و کیانوش معتقدی از سوی انتشارات خانه فرهنگ و هنر مان منتشر شد.
ابوالعلا سودآور میگوید: «فرّه ایزدی» یکی از ارکان مهم آیین پادشاهی است و لازمه قدرت و فرمانروایی. نمایانگر تأیید الهی است و موید مشروعیت حکومت. در ادب فارسی به کرّات از فرّ پادشاهان سخن رفته است، و در بررسیهای تاریخی به دفعات موضوع آن مطرح شده است. با این حال، جای تعجب دارد که تاکنون توجه چندانی به نمادهای فرّ نشده است و علائم گوناگون آن مورد مطالعه قرار نگرفته است. در فرهنگی که نوشته کمیاب است و چون یافت شود، گنگ است و نارسا، مدرک عینی همچون مدرک کتبی سودمند است و قابل استفاده از برای تعبیر وقایع گذشته و شناخت باورهای پیشینیان. از این رو جایز است که نمادشناسی از ابزار مهم تاریخشناسی شود و در راه کشف معضلات تاریخ به کار گرفته شود و این روشی است که در این کتاب به کار رفته است.
مؤلف کتاب عمری را صرف مطالعه نقشینه (iconography) تاریخی کرده است و با بررسی نقش تصویر در برابر متن توانسته است که لایههای نهفته بسیاری از آثار هنری و ادبی را به منصه ظهور برساند. در پیشگفتار این کتاب نیز اشاره کرده است به مشکل کمبود مدرک کتبی و نارسایی متون و لزوم مطالعۀ تصاویر برای درک بهتر آنها، این روش را اول بار در کتاب «هنر دربارهای ایران» به کار برده، استدلال کرده که نقاشیهای سه دستنویس مصوّر، نه تنها تصویری بود از برای داستانهای مندرج در متن، بلکه بازتابی بود از وقایع تاریخیِ زمانِ تهیه نسخه.
سپس همین روش را برای بررسی شاهنامه ابوسعیدی، معروف به شاهنامه دموت به کار گرفته بود و این کاری بس مهم بود. چون موفق شده بود با بررسی خط و تصویر، و مطالعه متون مختلفه، موضوعات نهفته را آشکار کند و نتیجه بگیرد که علت ایجاد این نسخه شاهنامه و هدف از انطباق تاریخ مغول بر داستانهای حماسی ایران، طلب مشروعیت بود برای حکومت مغول. پژوهشِ در دوران مغول، راهنمایی شد برای مطالعه موضوع تأیید الهی و مشروعیت در آیین پادشاهی ایران باستان، و نقش فرّه ایزدی در آن. در کتاب حاضر، مؤلف تحول نمادهای فرّ را مورد بررسی قرار میدهد و تداوم آن را در طول تاریخ آشکار میکند. کتابی بس مهم است که خواندنش آسان است، و تصاویرش مظاهر پادشاهی ایران، و تأثیر آن را بر ممالک همجوار به خوبی نمایان میکند.
در پشت جلد کتاب آمده است: کتاب حاضر، کتابی است جامع که بسیاری از نظریههای مورد قبول را رد میکند و عقایدی جدید و تعابیری نوین برای نمادهای قدرت و مشروعیت فرمانروایان ایران ارائه میدهد. به اتکای تعداد کثیری سکه سنگ نگاره ظرف نقاشی و همچنین متون مختلف و تأکید بر اهمیت معنای نمادهای قدرت و فرمانروایی، دامنه بحث درباره آیین پادشاهی ایران را بیش از پیش گسترش میدهد بر هر مورخی که بخواهد درباره سیاست مذهب و هنر ایران چیزی بنگارد واجب است که تعابیر نوین این کتاب را مد نظر داشته باشد. (احسان یارشاطر، استاد دانشگاه کلمبیا و سرویراستار دانشنامه ایرانیکا)
کتاب فره ایزدی را با اشتیاق هر چه تمام خواندم نظریاتی جدید و تعبیری نوین برای ابنیه تاریخی و آثار هنری ایران دارد. استدلالش منطقی و بر پایهای استوار بنا شده است. (ریچارد فرای، استاد دانشگاه هاروارد)
ابوالعلا سودآور (زاده ۲ ژوئن ۱۹۴۵) مورخ هنر ایرانی و کارآفرین سابق است.ابوالاله سودآور از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۸ ریاست گروه صنعتی خاور تهران را بر عهده داشت. گروه صنعتی خاور (KIG) یک شرکت وارداتی با گردش مالی بالا، نماینده عمومی مرسدس بنز در ایران است. KIG پس از سال ۱۹۷۹ ملی شد. ابوالاله سودآور از آن زمان تاکنون در آمریکا زندگی میکند.
نظر شما