سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سید ضیا میررحیمی: در میان آیینهای عزاداری یزد، نخلبرداری و شَدّهبرداری از برجستهترین و شناختهشدهترین سنتهای عاشورایی به شمار میروند. این مراسمها که در برخی شهرها و روستاهای استان با شکوه خاصی برگزار میشوند، نمادی از سوگ، وفاداری و عشق به سیدالشهدا(ع) هستند و هر ساله در ایام محرم و صفر، بهویژه روز عاشورا، جلوهای از همبستگی اجتماعی و مذهبی مردم را به نمایش میگذارند.
یکی از مهمترین آیینهای عزاداری در یزد، مراسم نخلبرداری است؛ آیینی که در بسیاری از مناطق استان اجرا میشود و نماد تشییع پیکر مطهر امام حسین(ع) و یاران ایشان دانسته میشود. نخل، سازهای بزرگ و چوبی است که با پارچههای سیاه، آیینهها، شمشیرها، شالها و دیگر نمادهای مذهبی آذین میشود و عزاداران آن را با احترام و هماهنگی بر دوش گرفته و در حسینیهها و میدانهای محل به حرکت درمیآورند.
در کنار نخلبرداری، شَدّهبرداری نیز از آیینهای کهن عزاداری در یزد است. شَدّهها مجموعهای از علمها و نمادهای عزاداری هستند که هر یک به یکی از شخصیتهای واقعه کربلا اشاره دارند. این مراسم که در برخی مناطق استان با عنوان «یارون عزا» شناخته میشود، با حضور مردم در حسینیهها و با ذکر «یا حسین» و «یا حسن» برگزار میشود و فضایی آکنده از اندوه و معنویت میآفریند.
سیدحسن میررحیمی، استاد حوزه و پژوهشگر دینی در مورد آیینهای عزاداری یزد به خبرنگار ایبنا گفت: عزاداریهای سنتی در استان یزد جایگاهی ویژه دارد و روستای بیداخوید از جمله مناطقی است که سابقه تاریخی قابل توجهی در برگزاری این آیینها دارد.
به گفته وی، این مراسم با ساختاری ریشهدار همچنان در مسیر گرامیداشت سالار شهیدان(ع) زنده و پویا ماندهاند.
میررحیمی درباره شَدّهبرداری بیان کرد: پنج علم اصلی در این آیین، بهترتیب یادآور امام حسین(ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت قاسم(ع)، حضرت زینب(س) و حضرت سجاد(ع) هستند. این نمادها، افزون بر کارکرد آیینی، روایتگر بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگ عاشورایی مردم یزد به شمار میروند.
جایگاه نخل در فرهنگ عزاداری یزد
وی در مورد نخلبرداری نیز عنوان کرد: نخل در فرهنگ عزاداری مردم یزد جایگاهی ویژه دارد و از آن بهعنوان نماد تابوت امام حسین(ع) یاد میشود. این سازه در بسیاری از شهرها و روستاهای استان مورد احترام مردم است و حضور آن در آیینهای عزاداری، از قدمت این سنت و عمق باورهای مذهبی مردم یزد حکایت دارد.
میررحیمی بیان کرد: بر اساس سنت رایج، شَدّه معمولاً سه دور و نخل هفت دور در میان عزاداران گردانده میشود؛ آیینی که از گذشتههای دور به یادگار مانده و همچنان در مساجد، تکیهها و حسینیههای استان اجرا میشود. این حرکتهای آیینی جلوهای از مشارکت جمعی، احترام به شعائر دینی و تداوم میراث معنوی گذشتگان است.
میراثی برای آیندگان
عزاداری سنتی در یزد بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم این استان به شمار میرود. روضههای خانگی، حسینیههای قدیمی، مساجد تاریخی و آیینهای محلی، در کنار یکدیگر فرهنگ عاشورایی این دیار را زنده نگه داشتهاند.
این آیینها در پژوهشها و آثار مکتوب مرتبط با فرهنگ عاشورا نیز ثبت و مستند شدهاند و حفظ و معرفی آنها، به معنای پاسداشت بخشی از میراث ناملموس ایران است؛ میراثی که روایتگر تاریخ، باورهای دینی و همبستگی اجتماعی مردم یزد است.
نظر شما