به گزارش سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، اگر با تنتن بزرگ شدهاید، احتمالاً فکر میکنید همهچیز را دربارهاش میدانید؛ پسری با تافت زرد همیشگی، سگی سفید که گاهی از همه آدمهای اطرافش عاقلتر به نظر میرسد و ناخدایی که فحشهایش به اندازه قلبش بزرگ است.
اما پشت این تصویر آشنا، جهان دیگری پنهان شده است؛ جهانی از الهامهای واقعی، اشتباهات تاریخی، پیشبینیهای علمی و شخصیتهایی که بهمرور از صفحات کمیک بیرون آمدند و بخشی از حافظه جمعی قرن بیستم شدند. به بهانه انتشار کامل مجموعه تنتن در نشرچشمه - کتاب چ، نگاهی کردهایم به حقایقی درباره این ماجراجوی جذاب که چندین نسل با او بزرگ شدهاند.
۱- تنتن در ابتدا خبرنگار بود، نه ماجراجو
در نخستین آلبوم، تنتن در شوروی (۱۹۲۹)، هرژه او را بهعنوان یک خبرنگار جوان معرفی کرد که برای تهیه گزارش به اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شده است. اما داستانها بهتدریج آنقدر گسترده شدند که تنتن از یک خبرنگار ساده فاصله گرفت و تبدیل شد به چیزی میان کارآگاه، جهانگرد، باستانشناس و حتی فضانورد.
دوربینش باقی ماند، اما حرفهاش آرامآرام در پسزمینه محو شد.
۲- «هرژه» اسم واقعیاش نبود
نام واقعی او ژرژ رمی (Georges Remi) بود. او حروف اول نام و نام خانوادگیاش، R.G.، را به سبک تلفظ فرانسوی کنار هم گذاشت و «هرژه» متولد شد؛ نامی که بعدها از خودِ ژرژ رمی هم مشهورتر شد و روی سنگ قبرش هم دیده میشود.
۳- میلو بیشتر از یک سگ بود
در نسخه فرانسوی، سگ تنتن «میلو» نام دارد؛ شخصیتی که فقط یک همراه بامزه نیست. او میترسد، غر میزند، اشتباه میکند و گاهی حتی از آدمها انسانیتر رفتار میکند.
هرژه در مصاحبههای مختلف اشاره کرده بود که میلو شخصیتی ملموستر از تنتن دارد. اگر تنتن تصویری آرمانی از قهرمانی است، میلو یادآور ضعفها و واکنشهای روزمره خود ماست.
۴- کاپیتان هادوک قرار نبود اینقدر مهم شود
کاپیتان هادوک نخستین بار در خرچنگ پنجهطلایی (۱۹۴۱) ظاهر شد؛ شخصیتی فرعی که قرار نبود به یکی از ستونهای اصلی مجموعه تبدیل شود.
اما اتفاق دیگری افتاد. خوانندگان عاشقش شدند و خود هرژه هم به او علاقه پیدا کرد. بهتدریج هادوک به قلب تپنده مجموعه تبدیل شد؛ شخصیتی که خشم، تردید، ضعف و آسیبپذیریاش او را از تنتن واقعیتر میکند.
۵- بعضی از آلبومهای اولیه امروز بحثبرانگیزند
تنتن در کنگو (۱۹۳۱) همچنان یکی از جنجالیترین آثار مجموعه است. نگاه استعماری و کلیشهای آن نسبت به آفریقا، امروزه بهدرستی مورد انتقاد قرار میگیرد.
خود هرژه بعدها توضیح داد که این تصویر محصول فضای فرهنگی بلژیک آن دوران بوده است، نه شناختی واقعی از آفریقا. او در سالهای بعد بخشهایی از آثار اولیه را بازنویسی کرد و کوشید از شدت این کلیشهها بکاهد.
به همین دلیل، امروزه برخی کتابفروشیها این آلبوم را جدا از بخش کودکان عرضه میکنند.
۶- شانزده سال پیش از فرود انسان بر ماه، سفر فضایی را تصور کرده بود
در هدف کره ماه و گام بر ماه (۱۹۵۳ و ۱۹۵۴)، هرژه تصویری شگفتانگیز از سفر فضایی ارائه کرد؛ از بیوزنی و لباسهای فضانوردی گرفته تا دشواریهای حرکت در محیطی بدون جاذبه.
او برای این دو آلبوم ماهها تحقیق کرد و با متخصصان مشورت گرفت. همین دقت باعث شده هنوز هم بسیاری از علاقهمندان، این آثار را از دقیقترین روایتهای تخیلیِ پیش از عصر فضا بدانند.
۷- پروفسور تورنسل از یک دانشمند واقعی الهام گرفته شد
پروفسور تورنسل با آن شیپور گوش معروفش از اوگوست پیکارد، دانشمند و ماجراجوی سوئیسی، الهام گرفته شده بود؛ مردی که هم به ارتفاعات جو سفر کرد و هم به اعماق دریا رفت. هرژه بعدها این الهامپذیری را تأیید کرد.
۸- تنتن تقریباً هیچ داستان عاشقانهای ندارد
در تمام ۲۴ آلبوم، خبری از روابط عاشقانه جدی نیست. هرژه آگاهانه تصمیم گرفت تمرکز داستانها روی ماجراجویی، دوستی و عدالت باقی بماند. نزدیکترین چیز به یک رابطه عاشقانه هم علاقه یکطرفه بیانکا کاستافیوره به کاپیتان هادوک است؛ رابطهای که بیشتر جنبه طنز دارد.
۹- هیچکس دقیقاً نمیداند تنتن چند ساله است
هرژه هرگز سن مشخصی برای او تعیین نکرد. در نخستین داستانها نوجوان به نظر میرسد، اما دههها بعد هم تقریباً همان چهره را دارد. شاید راز ماندگاریاش همین باشد؛ تنتن همان سنی را دارد که خواننده برایش تصور میکند.
۱۰- تنتن آینهای از قرن بیستم بود
اگر آلبومها را به ترتیب انتشار بخوانید، چیزی شبیه تاریخ قرن بیستم را میبینید؛ از استعمار و جنگ سرد گرفته تا قاچاق بینالمللی، انقلابها و تجارت جهانی. البته نه از نگاه یک مورخ، بلکه از نگاه هنرمندی بلژیکی که بهمرور زمان، نگاهش به جهان هم تغییر کرد.
۱۱- هرژه بعدها با نگاه انتقادی به آثار اولیهاش برگشت
او هیچوقت آثار اولیهاش را بینقص نمیدانست. برعکس، در سالهای بعد درباره محدودیتهای فکری و فرهنگی زمانهای که در آن بزرگ شده بود، صادقانه حرف زد و تلاش کرد برخی از اشتباهات گذشته را اصلاح کند.
۱۲- یکی از پرفروشترین مجموعههای کمیک جهان
تنتن به دهها زبان در سراسر جهان ترجمه شده و مجموع فروش آن به بیش از ۲۵۰ میلیون نسخه رسیده است. بعد از نزدیک به یک قرن، هنوز هم کمتر مجموعه کمیکی پیدا میشود که چنین گسترهای از مخاطبان را حفظ کرده باشد.
۱۳- معروفترین دشمن تنتن هیچوقت کاملاً از بین نرفت
روبرتو راستاپوپولوس، میلیاردر مرموز و قاچاقچی بینالمللی، یکی از ماندگارترین شرورهای دنیای تنتن است. او فقط یک شخصیت شرور نبود؛ نمادی بود از قدرت، پول و فساد؛ چیزهایی که ظاهراً قرار نیست به این زودیها از جهان ما ناپدید شوند.
۱۴- یک داستان برای همیشه ناتمام ماند
تنتن و هنر الفبا آخرین پروژه هرژه بود؛ مجموعهای از طرحها و یادداشتهایی که هرگز کامل نشدند. پس از درگذشت او در سوم مارس ۱۹۸۳، طبق وصیتش هیچکس اجازه پیدا نکرد داستان را به پایان برساند و همان نسخه ناتمام سالها بعد منتشر شد.
شاید این بهترین پایان برای دنیایی باشد که همیشه چیزی برای خیالپردازی باقی میگذاشت.
۱۵- موزهای که شبیه جهان تنتن ساخته شده است
موزه هرژه در شهر لوون-لا-نوو بلژیک در سال ۲۰۰۹ افتتاح شد و یکی از جذابترین موزههای کمیک جهان به شمار میرود. در آنجا میتوان طرحهای اصلی، میز کار هرژه و مراحل شکلگیری این جهان را از نزدیک دید؛ جهانی که خط به خط و صفحه به صفحه ساخته شد.
نظر شما