به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، در این مراسم کتاب کلیات و برنامه درسی فقه‌های تخصصی، کتاب طرح و برنامه‌های تحقق «حوزه پیشرو و سرآمد» در پیام رهبر شهید امت، کتاب منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی در خصوص تبلیغ حوزه‌های علمیه، کتاب خوانش پژوهشی پیام رهبر شهید امام خامنه‌ای، کتاب پیشنهادهای راهبردی پژوهش‌های نیاز محور «حوزه پیشرو و سرآمد»، کتاب عربی الحوزه الرائده و الطلیعه، کتاب پیشنهاداتی در خصوص عناوین مقاطع و مدارک حوزویان، کتاب سیاست‌های تدوین و طراحی نظام آموزشی حوزه‌های علمیه، کتاب کلیات و برنامه‌های حوزه دانشی منطق، فلسفه و عرفان رونمایی شد.

همچنین در این مراسم کتاب حوزه پیشرو و سرآمد(حوزه‌ جهانی اندیش، امت‌آفرین و تمدن‌ساز)، کتاب گزارش مرحله اول اجرایی طرح‌ها و برنامه‌های مرتبط با پیام امام شهید، کتاب شرح پیام مقام معظم رهبری به همایش یکصدمین سالگرد با تأسیس حوزه علمیه قم، کتاب الزامات کلان راهبری از پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» و کتاب تحلیل راهبردی پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رونمایی شد.

حجت‌الاسلام ملکی قائم‌مقام مدیر حوزه‌ علمیه قم در آیین رونمایی و فراخوان پژوهشی مبتنی بر پیام رهبر شهید به کنگره بین‌المللی یکصدمین سالگشت بازتأسیس حوزه علمیه قم در سالن جلسات انجمن‌های علمی حوزه‌های علمیه برگزار شد، با اشاره به ماهیت علوم حوزوی گفت: محتوای علوم حوزوی فناشدنی نیست. محتوای علوم حوزه، قرآن و روایات اهل‌بیت (ع)است. قرآن معجزه جاوید است؛ یعنی تا بشر هست، نیاز او به قرآن نیز باقی است.

حجت‌الاسلام ملکی با استناد به آیات الهی بیان کرد: خداوند در قرآن کریم می‌فرماید ما این قرآن را نازل کردیم و تا آخر نیز آن را حفظ می‌کنیم، چرا که مورد نیاز بشر است؛ چون «هُدًی لِلنَّاسِ» و «ذِکْرٌ لِلْعَالَمِینَ» است.

وی در ادامه به تحلیل رهبر شهید از وضعیت جهان پرداخت و اظهار کرد: رهبر شهید فرمودند دنیا در حال تحول است. اگر حوزه خود را با این تحول تنظیم نکند، همراهی نکند و پاسخگو نباشد، منزوی می‌شود. این یک قاعده عقلی و طبیعی است.

قائم‌مقام مدیر حوزه‌ علمیه قم با نقل قولی از رهبر شهید انقلاب اسلامی تأکید کرد: ایشان می‌فرمودند کسی که امروز به عنوان عالم دین در رسانه‌ها، تلویزیون و رادیو بحث می‌کند، باید چنین تصور کند که تا سال‌ها این عبارت‌ها، این جمله‌ها و این ارائه، باید تازه، جدید و پاسخگو باشد.

حجت‌الاسلام ملکی در ادامه با اشاره به افق بین‌المللی حوزه‌های علمیه گفت: به فرموده رهبر شهیدمان مراکز علمی دنیا، پژوهشگران جهان، دانشگاه‌های بین‌المللی و اندیشمندان منصف، همه منتظرند تا بیان حوزه را نسبت به دین بشنوند.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به تحولات اخیر منطقه اظهار داشت: جهان امروز، به‌ویژه پس از جنگ رمضان، تازه در حال شناخت حقیقی تفکر شیعه، مکتب اهل بیت(ع) و علوم حوزوی است. ملت‌ها و تحلیلگران بین‌المللی در پی کشف این مکتب هستند که چگونه چنین مقاومتی، فرهنگ عاشورا، صبر و تحمل را در پیروان خود نهادینه کرده است.

حوزه پیشرو و سرآمد

حجت‌الاسلام مقیمی حاجی معاون آموزش حوزه‌های علمیه در ادامه بیان کرد: این آثار و کتاب‌هایی که امروز رونمایی شد، در رشته‌های تخصصی از جمله تفسیر، حدیث، رجال، فقه و اصول، فلسفه، عرفان، کلام، تاریخ، علوم اجتماعی، اقتصاد، سایر شاخه‌های علوم انسانی، ادبیات و نیز عملکرد حوزه در سه ساحت تبلیغ، پژوهش و آموزش را در برمی‌گیرد و همچنین به معرفی نهادهای مرتبط پرداخته است.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: در سال گذشته ۲۶ مجلد از این مجموعه آماده و رونمایی شد و اکنون که مراحل چاپ رسمی را طی می‌کند، تعداد جلدها به ۳۰ رسیده است. برای سال جاری نیز تهیه ۱۰ جلد دیگر در دستور کار قرار دارد که بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد کار علمی آنها نهایی شده است. امید داریم تا پایان سال ۱۴۰۵، این ۱۰ جلد نیز به مجلدات قبلی افزوده شود و در نتیجه یک گزارش کامل و جامع از عملکرد یک‌صدساله حوزه علمیه قم به یادگار بماند.

حجت‌الاسلام مقیمی‌حاجی نقطه محوری همایش یکصدمین سالگرد حوزه علمیه قم را پیام مهم رهبر شهید با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد» دانست و تصریح کرد: ایشان در آن پیام، با یادآوری حوادث زمان تشکیل حوزه در اواخر دوره قاجار و اوایل سده ۱۳۰۰ هجری شمسی، نکاتی درس‌آموز برای امروز ما مطرح کردند. رهبر شهید در آن پیام فرمودند: مرحوم حاج شیخ (آیت‌الله‌ عبدالکریم حائری‌یزدی(ره)) در آن کوران حوادث و دوران سیاه رضاخانی که اوج استبداد و فشار بر دین و متدینان بود و نیز در تداوم ضعف دوره قاجار، به قم آمد؛ اما در آن دوران نابسامان، با همت و هدف‌گذاری خود توانست پایه‌گذار حوزه‌ای شود که در افق آینده، برکات فراوانی نصیب جامعه اسلامی ایران کند.

وی افزود: رهبر شهید در آن پیام، پس از این نگاه تاریخی و یادکردی از ستارگان و بزرگان یک سده اخیر، تعریف جدیدی از حوزه علمیه قم ارائه فرمود و آن را «نهادی علمی‑تربیتی با کارکرد سیاسی و اجتماعی» باز تعریف کرد.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: یکی از محورهای مهم این تحولات، بازبینی رشته فلسفه با تأکید بر «امتداد اجتماعی» بوده است. طی یک سال اخیر، با برگزاری هم‌اندیشی‌هایی از سطح دویست‌نفره تا جلسات نخبگانی محدودتر، موفق به بازنگری کلیات برنامه درسی سطوح دو و سه فلسفه شدیم. از سال آینده، طلاب پذیرفته‌شده در این رشته، دروس خود را بر مبنای رویکرد امتداد اجتماعی خواهند گذراند. بازنگری سطح چهار فلسفه هنوز در جریان است و جلسات کارشناسی آن ادامه دارد.

این استاد سطوح عالی حوزه از تحولی دیگر در رشته فقه خبر داد و گفت: در راستای ورود فقه به عرصه تمدن‌سازی، طراحی نظامات اجتماعی و پاسخ به مسائل اصلی جامعه، پیش از این رشته‌هایی مانند فقه حکومت و فقه تربیت به صورت دستور مدیریتی اجرا می‌شد، اما مراحل قانونی خود را در کمیسیون‌های تخصصی طی نکرده بود.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه در ادامه از بازنگری رشته تفسیر و کلام خبر داد و تصریح کرد: بازبینی رشته تفسیر آغاز شده اما هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است. در رشته کلام نیز مراحل بازنگری شروع شده و امیدواریم با تلاش بیشتر، این بازبینی‌ها به مصوبه نهایی منجر شود.

وی در پایان با اشاره به بسته جامع سیاستی اولیه که کل نظام آموزش حوزه را پوشش می‌دهد، اظهار داشت: مجموعه برنامه‌های مرکز مدیریت برای سال ۱۴۰۵ تهیه شده و در قالب پنج اولویت راهبردی ناظر بر پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» به واحدهای حوزوی ابلاغ گردیده است.

تحول در حوزه، حرکتی رو به جلو است

حجت‌الاسلام فرهاد عباسی معاون پژوهش حوزه‌های علمیه در بخش دیگری از این آیین با اشاره به پیشرفت‌های دوره مدیریت جدید حوزه‌های علمیه با حضور آیت‌الله اعرافی و شورای عالی جدید ابراز داشت: تحول در حوزه، حرکتی رو به جلوست که در کنار همه موانع و با تحفظ بر آداب و فرهنگ بومی حوزه در حال پیگیری است. هرچند ممکن است این تحفظ، گاه محافظه‌کاری تلقی شود یا به دلیل عدم انعکاس رسانه‌ای، رضایت همگان را جلب نکند، اما هیچ‌گاه روحیه تحول‌خواهی را در مدیران حوزه راکد نکرده است.

حجت الاسلام عباسی در عین حال به چالش‌های پیشِ رو نیز اشاره کرد و افزود: وقتی دین به عرصه حاکمیت و حکمرانی وارد می‌شود، حجم ابتلائات، چالش‌ها و مطالبات ضریب بسیار بالایی پیدا می‌کند، اما امکانات و سرمایه‌های انسانی و غیرانسانی حوزه متناسب با این حجم گسترده رشد نکرده است.

معاون پژوهش حوزه‌های علمیه در ادامه گفت: شهادت می‌دهم که شورای عالی فعلی و تیم مدیریتی حوزه نه‌تنها مانع تحول نیستند، بلکه خود تحول‌خواه و گوش شنوا برای شنیدن مطالبات و نکات فرهیختگان و عزیزان حوزوی هستند و حضور اعضای محترم شورای عالی و مدیر حوزه‌های علمیه در حوزه‌ یک فرصت بی‌نظیر است.

وی در پایان گفت: آثاری که امروز رونمایی شد حاصل زحمات محققین و پژوهشگران مجاهدی است که پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید را با قلم خود تحلیل کردند.

تدوین سیاست‌های کلان تحقق پیام «حوزه پیشرو و سرآمد»

حجت‌الاسلام میرمعزی رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت با بیان اینکه پیام رهبری عمدتاً تأکیدی بر سخنان ایشان در ۳۷ سال گذشته است، گفت: رهبر شهید در حدود ۴۰ سخنرانی مهم برای حوزه، بسیاری از این مباحث را به تفصیل بیان کرده‌اند و در این پیام به اهم آنها اشاره کردند. پیام «حوزه پیشرو و سرآمد» رهبر شهید، یک نقشه راه برای تحول حوزه‌های علمیه است.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: لازم بود این پیام با زبانی غیر از قلم یک محقق، بلکه با استفاده از بیانات خود رهبر معظم انقلاب تبیین شود. یک اثر ارزشمند توسط حجت‌الاسلام رضایی انجام شده و کتابی تدوین شده که هر کسی می‌تواند برای فهم دقیق‌تر این پیام، به این کتاب مراجعه کند.

وی همچنین از تدوین مجموعه‌ای با رویکرد راهبردی در موضوع تبلیغ خبر داد و گفت: در این مجموعه، بیانات امامین انقلاب حول سه محور «تبلیغ مطلوب، تبلیغ موجود و راهبردها» دسته‌بندی شده است.

رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت در ادامه خاطرنشان کرد: سیاست‌های کلان تحقق این پیام را تدوین و به شورای عالی حوزه ارائه کردیم. این کار با زحمت فراوان توسط پژوهشکده انجام شد و شورای عالی نیز آن را تأیید کرد.

وی با اشاره به روند اجرایی‌سازی پیام رهبر شهید در سال ۱۴۰۴، از تدوین «چشم‌انداز دوم حوزه‌های علمیه» به عنوان مهم‌ترین سند بالادستی این نهاد خبر داد و گفت: از فاصله زمانی صدور پیام رهبری در سال ۱۴۰۴ تا امروز، اقدامات متعددی صورت گرفته است.