سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ ۱۰ کتاب پیشرو یادآوری میکنند که موسیقی فقط مجموعهای از نتها نیست بلکه بخشی از حافظه، احساسات و تاریخ فرهنگی انسان است. از روانشناسی موسیقی و فلسفه گرفته تا موسیقی فیلم و تاریخ موسیقی ایران، این کتابها رابطهی پیچیده انسان با صدا و شنیدن را از زاویههای مختلف بررسی کنند. متن حاضر، ۱۰ کتاب موسیقی را معرفی میکند که در نمایشگاه کتاب تهران میتوانید سراغشان بروید.
خلق و خوی موسیقیدانان
کتاب نوشته آنتونی کمپ با ترجمه بهنام انصاری، از مهمترین آثار روانشناسی موسیقی است که رابطهی میان شخصیت و توانایی موسیقایی را بررسی میکند. نویسنده با تکیه بر پژوهشهای تجربی نشان میدهد موسیقیدان بودن فقط به استعداد و آموزش محدود نیست و ویژگیهای شخصیتی و عاطفی هم در آن نقش مهمی دارند.
کمپ با استفاده از نظریههای روانشناسی شخصیت در ۱۳ فصل توضیح میدهد که عواملی مثل درونگرایی، حساسیت هیجانی و خلاقیت چگونه بر رفتار و سبک موسیقایی تاثیر میگذارند؛ بهطوریکه آهنگسازان معمولاً درونگرا و تأملگر هستند و نوازندگان و رهبران ارکستر، به دلیل ماهیت اجرایی کارشان، ویژگیهای اجتماعیتری دارند.
این کتاب ۴۳۶ صفحهای را نشر آرون با قیمت ۹۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
مغز موسیقایی در خدمت بدن اجتماعی
این کتاب نوشتهی دکتر نجل رحیم، به رابطهی موسیقی و مغز انسان میپردازد و با نگاهی علمی توضیح میدهد که موسیقی از آغاز زندگی بشر چه نقشی در تکامل انسان داشته است.
نویسنده نشان میدهد که موسیقی فقط یک هنر یا سرگرمی نیست، بلکه تاثیر مستقیمی بر مغز، احساسات و شیوه ارتباط انسانها دارد. نویسنده در چهار فصل، موضوعاتی مثل رابطه موسیقی با شناخت، فناوری، معنا و عملکرد مغز را بررسی میکند و بخشی از کتاب را هم به پژوهشها و نمونههای ایرانی اختصاص داده است.
از نگاه نویسنده، موسیقی از همان ابتدای زندگی در رابطه میان انسانها حضور دارد: از لالاییها و آوازهای مادرانه گرفته تا حرکات و صداهایی که نوزاد برای برقراری ارتباط تولید میکند.
این کتاب ۱۹۲ صفحهای را انتشارات چرخ با ویراستاری نادر خسروی با قیمت ۲۴۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ منتشر کرده است.
برترینهای موسیقی فیلم
حسین فرضی به اهمیت و جایگاه موسیقی فیلم میپردازد و میگوید موسیقی فیلم به دلیل همراهی با تصویر، احساسات و موقعیتهای داستان را واضحتر و ماندگارتر به ذهن مخاطب منتقل میکند.
مجموعهای از ۲۵ اثر مشهور موسیقی فیلم و سریال گردآوری شدهاند و بیشتر برای نوازندگان سطح متوسط و پیشرفته نوشته شده است. هدف کتاب فقط آموزش تکنیک نوازندگی نیست، بلکه تلاش میکند مخاطب را بیشتر با دنیای موسیقی فیلم و نقش آن در خلق احساس و روایت آشنا کند.
این کتاب ۹۰ صفحهای را آوای پنج خط با قیمت ۴۹۶ هزار در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
هوگاکو
با اینکه حدود ۱۵۰ سال است کتابهایی دربارهی ژاپن در ایران منتشر میشوند، اما تا قبل از «هوگاکو» کتاب مستقلی دربارهی موسیقی سنتی ژاپن به فارسی وجود نداشت.
سهراب آذرپرند و قدرتالله ذاکری تلاش کردهاند این کمبود را جبران و با استفاده از منابع ژاپنی، موسیقی سنتی این کشور یا «هوگاکو» را به مخاطب ایرانی معرفی کنند.
کتاب توضیح میدهد که موسیقی ژاپن، مثل بسیاری از هنرهای این کشور، از فرهنگ و هنر چین و دیگر کشورهای آسیایی تاثیر گرفته است اما ژاپنیها این عناصر را به شیوهی خودشان و به آن هویت مستقلی دادهاند. همین ویژگی باعث شده است موسیقی سنتی ژاپن در عین آسیایی بودن، کاملا منحصربهفرد و متفاوت به نظر برسد و برای علاقهمندان موسیقی و فرهنگ شرق جذابیت زیادی داشته باشد.
این کتاب ۱۷۲ صفحهای را انتشارات امیرکبیر با قیمت ۲۴۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
روانشناسی موسیقی
کتاب «روانشناسی موسیقی» نوشته سوزان هالام با ترجمهی کیمیا پهلوانینژاد، به این موضوع میپردازد که موسیقی چگونه بر ذهن، احساسات و زندگی روزمره انسان اثر میگذارد. نویسنده توضیح میدهد که موسیقی فراتر از هنر است و روی حافظه، یادگیری، سلامت روان، احساسات و حتی روابط اجتماعی انسان تاثیر میگذارد.
هالام در هشت فصل موضوعاتی مثل رشد مهارتهای موسیقی در طول زندگی، تاثیر موسیقی بر مغز و عملکرد شناختی، نقش موسیقی در زندگی روزمره و فواید آن برای سلامت و آرامش روان را بررسی میکند. او توضیح میدهد که موسیقی در همهی جوامع حضور دارد، اما کارکرد و معنای آن میتواند از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت باشد.
نویسنده که از پژوهشگران حوزه روانشناسی موسیقی است، تلاش کرده کتاب را به زبانی قابلفهم برای مخاطبان مختلف بنویسد از دانشجویان موسیقی و روانشناسی گرفته تا پژوهشگران هنر و سلامت روان میتوانند آن را بخوانند.
این کتاب ۱۵۸ صفحهای را نشر لنا با ویراستاری راضیه امین، با قیمت ۲۴۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
شور ناآرام صوت
کتاب «شور ناآرام صوت» نوشتهی حامد طاهریکیا، نگاهی تاریخی به وضعیت موسیقی ایران از سالهای پیش از انقلاب ۵۷ تا پایان دههی شصت دارد و تلاش میکند رابطهی جامعه و حاکمیت با موسیقی را در آن دوره بررسی کند. به باور نویسنده، دههی شصت فقط یک دورهی سیاسی نبود، بلکه زمان شکلگیری نوعی نظم فرهنگی و اجتماعی تازه به شمار میرفت.
نویسنده توضیح میدهد که در آن سالها تلاش میشد موسیقی بر اساس نگاه رسمی و مذهبیِ حاکم دوباره تعریف شود و بخشهایی از فرهنگ شنیداری جامعه که ناسازگار با این نگاه تلقی میشد، کنار برود. «شور ناآرام صوت» در چهار فصل، با نگاهی پژوهشی و جامعهشناسانه، تغییرات موسیقی و فرهنگ شنیداری ایران در دههی شصت را واکاوی میکند و تصویری از تنش میان هنر، سیاست و زندگی روزمره در آن سالها ارائه میدهد.
این کتاب ۱۶۸ صفحهای را نشر اگر با ویراستاری وحید مهماننواز به قیمت ۳۵۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
بتهوون، بیپرده
کتاب «بتهوون، بیپرده» نوشتهی جان سوشه، روایتی از زندگی و شخصیت بتهوون است؛ آهنگسازی که با زندگی پرتنش و پیچیدهاش تاثیر بزرگی در موسیقی کلاسیک گذاشت. سوشه تلاش میکند تصویری انسانیتر از بتهوون ارائه دهد.
نویسنده به شخصیت متناقض بتهوون میپردازد؛ هنرمندی که هم فردی حساس و عاطفی بود و هم رفتاری تند و گاهی منزوی داشت. سوشه با استفاده از نامهها، خاطرات و اسناد تاریخی، روابط بتهوون با دوستان، حامیان مالی و زنانی را که در زندگیاش حضور داشتند بررسی میکند و نشان میدهد چگونه تنهایی، عشق، خشم و بحرانهای شخصی بر موسیقی او اثر گذاشتند.
این کتاب را نشر چشمه با ترجمهی امیرمهدی حقیقت و با ویراستاری رویا کیانی در ۳۸۰ صفحه به قیمت ۴۹۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
فلسفه موسیقی نو
کتاب «فلسفه موسیقی نو» نوشته تئودور آدورنو، از مهمترین آثار فلسفه موسیقی در قرن بیستم است که به رابطهی موسیقی، جامعه و تحولات فرهنگی میپردازد. نویسنده تلاش میکند نشان دهد موسیقی مدرن فقط یک جریان هنری نیست، بلکه بازتابی از بحرانها و تنشهای جامعه مدرن غربی است. او موسیقی را بخشی از فضای اجتماعی و تاریخی زمانه میداند و معتقد است هنر نمیتواند جدا از شرایط سیاسی و فرهنگی درک شود.
کتاب از زمان انتشار بحثهای زیادی را در دنیای موسیقی و فلسفه ایجاد کرد، اما به مرور به یکی از آثار مهم در حوزهی زیباییشناسی و نقد فرهنگی تبدیل شد.
این کتاب را انتشارات نقش جهان با ترجمهی شهاب طالقانی در ۵۴۲ صفحه به قیمت ۵۹۰ هزار در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
موسیقی آشنا
کتاب «موسیقی آشنا» نوشته اری د لوکا، با ترجمهی ابوالحسن حاتمی و نهال محذوف، روایتی شخصی از رابطهی نویسنده با موسیقی و خاطرات زندگیاش است. لوکا از تجربهی شنیدن موسیقی در کودکی میگوید و توضیح میدهد که ترانههای ناپلی، موسیقی کلاسیک و ترانههای اعتراضی دههی شصت چگونه با احساسات و خاطراتش گره خوردهاند.
نویسنده موسیقی را فقط یک هنر نمیبیند، بلکه آن را بخشی از زندگی، عشق و تجربههای انسانی میداند. «موسیقی آشنا» با زبانی ساده نشان میدهد موسیقی چگونه میتواند خاطرات را زنده کند و احساسات آدمها را به گذشته و لحظههای مهم زندگی متصل کند.
این کتاب را نشر چشمه منتشر کرده است.
هزار سال وزن در موسیقی ایران
رضا ترشیزی در کتابش به این موضوع میپردازد که همیشه موسیقی و شعر در موسیقی ایرانی ارتباط نزدیکی با هم داشتهاند و به همین دلیل شناخت وزن و ریتم شعر اهمیت زیادی دارد. اگر آهنگسازی بدون توجه به ریتم کلام، روی شعر موسیقی بسازد، هماهنگی میان شعر و موسیقی از بین میرود و در نتیجه شعر پارهپاره و بیمعنا شنیده میشود.
نویسنده تأکید میکند که هر نوع نوآوری باید بر پایهی شناخت درست از ساختار اصلی و سنت آن هنر شکل بگیرد، وگرنه از هویت واقعیاش فاصله میگیرد. او از کمتوجهی بعضی موسیقیدانان سنتی ایران به مسئله وزن و ریتم انتقاد میکند. آنهم درحالیکه خودشان را پایبند به ردیف موسیقی ایرانی میدانند!
این کتاب را نشر سوره مهر در ۱۵۸ صفحه با قیمت ۳۰۰ هزار تومان منتشر کرده است.
نظر شما