یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۴۴
سیاحت غرب

حسین شاه‌زیدی، شاعر، ترانه‌سرا و نویسنده با زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسوی آشنایی داشته و یکی از اعضای موثر شاخه ایرانی انجمن قلم در ایران (pen club) بوده و همچنین از اعضای انجمن قلم شعبه اراک نیز بوده است.

سرویس تاریخ و سیاست خبرگزاری کتاب ایران(ایبناکتاب «سفر به ینگه دنیا و شنیدنی‌های سفر اروپا و لبنان» تالیف حسین شاه‌زیدی به کوشش یوسف نیک‌فام از سوی انتشارات همرخ به بازار کتاب آمد.

سیاحت غرب

ینگه دنیا یا «جهان نو» (به انگلیسی: New World) نامی است که بیشتر برای نیم کره باختَری زمین، به ویژه قاره آمریکا به کار می‌رود. این اصطلاح در آغاز سَده شانزدهم میلادی، در دوران اکتشاف اروپایی، اندکی پس از اینکه کاوشگر ایتالیایی، آمریگو وسپوچی، به این نتیجه رسید که آمریکا یک قاره جدید است، گسترش پیدا کرد و پس از آن یافته‌های خود را در جزوه‌ای به نام موندوس نووس(به معنای جهان نوین) منتشر کرد. این درک افق دید جغرافی‌دانان کلاسیک اروپایی را که تصور می‌کردند جهان متشکل از آفریقا، اروپا و آسیا است، که در مجموع به عنوان بَرّ قدیم «خشکی کهن، جهان کهن» یا آفرو–اوراسیا نامیده می‌شود، گسترش داد. و همچنین از قاره آمریکا به عنوان چهارمین بخش جهان نیز یاد می‌شد.

حسین شاه‌زیدی، شاعر، ترانه‌سرا و نویسنده، فرزند بزرگ محمدعلی، زاده دی‌ماه ۱۳۰۰ خورشیدی در محله قلعه اراک در خانواده‌ای روحانی به دنیا آمد. دوران ابتدایی تحصیل را در مدرسه عظیمیه اراک گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستان صمصامی این شهر سپری کرد. پدربزرگش اصالتا کاشانی بود و از بازماندگان «امامزاده شاه‌زید» کاشان محسوب می‌شد.

سال آخر دبیرستان را در اصفهان و در دبیرستان نظام طی کرد و بقیه دروس نظامی را در دانشکده افسری تهران ادامه داد تا با درجه ستوان دومی از این دانشکده فارغ‌التحصیل شد. وی خدمات نظامی خود را همچنان ادامه داد تا دوره سرهنگی که در سال ۱۳۴۵ بنا به میل و تقاضای خود با وجود آنکه خدمتش از نظر قانون بازنشستگی ارتش به حدنصاب نرسیده بود، به بهانه کسالت و انفارکتوس قلبی بازنشسته شد.

با زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسوی آشنایی داشته و یکی از اعضای موثر شاخه ایرانی انجمن قلم در ایران (pen club) بوده و همچنین از اعضای انجمن قلم شعبه اراک نیز بوده است.

در کارنامه مطبوعاتی حسین شاه‌زیدی سردبیری نشریات «نهیب آزادی»، «۲۸ مرداد»، «مقاومت» و «روشندل» دیده می‌شود. عضویت در هیات تحریریه مجله «ارتش» نیز در سوابق او موجود است.

سیاحت غرب
محمد علی جمالزاده

محمدعلی جمالزاده در یادداشتی که بعد از درگذشت او به چاپ رسیده می‌نویسد: «حسین شاه‌زیدی شاعری بود که شعرش معنی داشت و بسیار به دل می‌نشست و مورد قبول واقع می‌گردید.»

از آثار منثور او که در این کتاب گردآوری و تنظیم شده است، دو سفرنامه اوست. «سفر به ینگه دنیا» حاصل سفر او به مدت سه ماه به آلمان و آمریکاست. وی سفرش را در پایان بهار ۱۳۵۳ آغاز می‌کند و با برخی اهالی قلم آمریکا دیدار می‌کند. پس از بازگشت از این سفر، سفرنامه‌اش را در ۴۷ قسمت در نشریه «نامه اراک» (از شماره ۲۳۷۹، ۲۴ مهرماه ۱۳۵۳ تا شماره ۲۴۳۳، ۱۲ آذرماه ۱۳۵۴ خورشیدی) منتشر می‌کند.

سفرنامه بعدی با نام «شنیدنی‌های سفر به اروپا و لبنان» حاصل سفر او به کشورهای انگلستان، آلمان، فرانسه و لبنان است که در ماهنامه «روشندل» با مدیریت دکتر محمد خزائلی و سردبیری شاه‌زیدی، از شماره ۵۱، اردیبهشت ۱۳۵۲ تا شماره ۵۸-۵۹، فروردین و اردیبهشت ۱۳۵۳ در پنج قسمت منتشر شده که قبل از انتشار آن را در انجمن قلم خوانده است.

حسین شاه‌زیدی به سیمای صلح‌آمیز دین در آمریکا اشاره می‌کند و می‌نویسد: «از دو هزار معبد شیکاگو، دوازده تا در این شهرک واقع شده و یکی از آنها که ساختمانی باشکوه و گنبدی نظیر گنبد کاخ سفید دارد، به نام «خانه بهایی» یا «عبادتگاه بهایی» نامیده می‌شود که بهاییان ایرانی مقیم آن سامان، آن را «مشرق‌الاذکار» می‌نامند. روز یکشنبه بود و روز اجرای مراسم عبادت که در عین حال توریست‌ها نیز در چنین روزی، بیشتر بدان جا روی می‌نهند. ما نیز به راهنمایی همان دوست نازنین عازم آنجا شدیم و من به یاد آن مخمس شیخ بهایی خودمان افتادم که می‌گوید:

هر در که زدم صاحب آن خانه، تویی تو

هر جا که شدم پرتو کاشانه، تویی تو

در میکده و دیر که جانانه، تویی تو

مقصود من از کعبه و بتخانه، تویی تو

مقصود تویی، کعبه و بتخانه بهانه

ساختمانی بود بسیار معظم و مجلل، دارای نُه بدنه، در باغی آراسته و پیراسته به انواع گل‌ها و درختان تزیینی که این باغ نیز از نُه سو، ساختمان را دربرمی‌گرفت. در تالار عمومی، به وسیله افرادی که از نژادهای مختلف انتخاب شده بودند، عباراتی از آثار بودا، زرتشت، موسی(ع)، عیسی(ع)، محمد(ص)، بهاء‌الله خوانده شد. یک دسته کُر نیز در فواصل زمانی متناسب، هماهنگ با پیانو سرودهایی خواندند و محیطی روحانی به وجود آورده بودند. آن محفل که من دیدم، ائتلافی بود از کلیه ادیان، زیرا پیرامون تالار نیز با خطی خوش عباراتی از این قبیل منقوش بود. (به زبان انگلیسی): «همه ادیان همچون روح و ریحان‌اند. ما میوه‌های یک درختیم.»

بر روی ستون‌های نمای خارجی ساختمان نیز ضمن علائمی که نمودار ادیان گوناگون بود، ماه و ستاره (مظهر دین اسلام) و علامت «ضد یهود» (مظهر دین زرتشت) قلمداد شده بود. پس از انجام آن مراسم در تالار اجتماعات، جمعیت را به تالار دیگری که در طبقه تحتانی قرار داشت رهنمون شدند و آن‌جا جوانی که در حدود ۲۰ سال داشت، از مسافرت‌های تبلیغی خود به کشورهای آفریقایی و استرالیا همراه با ارائه اسلایدها سخنرانی کرد و در پایان به پرسش‌های حاضران جوابگویی نمود. آن‌گاه یکی از استادان ایرانی دانشگاه شیکاگو، چند جمله از گفته‌های بهاء‌الله را به عنوان تیمن و تبرک (به زبان انگلیسی) قرائت کرد. باز هم به یاد شیخ بهایی افتادم که دارد:

رفتم به در صومعه عابد و زاهد

دیدم همه را پیش رخت راکع و ساجد

در میکده رهبانم و در صومعه عابد

گه معتکف دیدم و گه ساکن مسجد

یعنی که تو را می‌طلبم خانه به خانه

آنچه من در این روز و در ماه‌های بعد در زمینه «دین‌گرایی» در آمریکا دیدم، همزیستی ادیان مختلف، عقاید مختلف، آرای مختلف در کنار هم بود، بی‌آنکه هیچ یک معارض دیگری شوند و یا درصدد مبارزه با یکدیگر برآیند، در نتیجه دین در آمریکا، هر چه می‌خواهد باشد، یک سیمای صلح‌آمیز و آرامش‌بخش دارد. این حس آرامش‌طلبی و احترام به نظر و رای افراد، شاید زاییده طرز تشکیل جامعه آمریکایی باشد، زیرا به سیصد سال پیش نمی‌کشد که گروه‌های مختلف از سرزمین‌های گوناگون به این دیار، با مقاصد مختلف، روی آورده‌اند و هر کدام اثری در تمدن و نژاد و سنت‌هایی که امروز مشهود است، باقی گذارده‌اند.»

کتاب «سفر به ینگه دنیا و شنیدنی‌های سفر اروپا و لبنان» تالیف حسین شاه‌زیدی به کوشش یوسف نیک‌فام با ۲۰۰ صفحه، شمارگان ۳۰۰ نسخه و بهای ۴۲۰ هزار تومان از سوی انتشارات همرخ به بازار کتاب آمد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

پربازدیدترین

تازه‌ها

پربازدیدها