به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، نشست «از خردۀ مینا تا عقد ثریا» با محور بررسی ذهن و زبان سعدی به همت دانشگاه امام جواد (ع) با همکاری انجمن ایران‌شناسی شاخهٔ یزد، برگزار شد که در این نشست، سیدحسین شهاب رضوی با موضوع «سعدی؛ پیچیدگی ذهن، سادگی زبان»، حسین مسرت با موضوع «استقبال حجاب و دیگر شاعران یزدی از غزل سعدی» و گلپر نصری با موضوع «ظرافت‌های زبانی در کلام سعدی» به سخنرانی پرداختند.

حسین مسرت، نویسنده و پژوهشگر یزدی، در این نشست به بررسی نقش و جایگاه اشعار سعدی شیرازی در میان شاعران استان یزد پرداخته و تاکید کرده که این تاثیرگذاری، سابقه‌ای دیرینه دارد.

مسرت با اشاره به جایگاه رفیع سعدی در ادبیات فارسی و قرار گرفتن آثار او همچون گلستان و بوستان در شمار آثار جاویدان، به صدها اثری اشاره کرد که از قرن هفتم به بعد، با الهام از شاهکارهای سعدی سروده یا نوشته شده‌اند.

وی تاکید کرد که کمتر شاعری در سده‌های پس از سعدی را می‌توان یافت که از اشعار او بهره نبرده باشد و این قاعده در میان سخنوران یزدی نیز مستثنی نیست.

این پژوهشگر یزدی، نام شاعرانی چون مجدالدین همگر یزدی، وحشی بافقی، مؤمن یزدی، غیاث‌الدین نقشبند یزدی، قاضی میرحسین میبدی، جیحون یزدی و فرخی یزدی را به عنوان نمونه‌هایی از شاعرانی که از سعدی تاثیر پذیرفته‌اند، ذکر می‌کند. او به اشعاری از مجدالدین همگر و وحشی بافقی استناد می‌کند که به روشنی، ادای احترام و استقبال از کلام سعدی را نشان می‌دهد.

در ادامه، مسرت به جیحون یزدی، سخنور نامی دوره قاجار، اشاره کرد که کتاب نمکدان او به سبک و سیاق گلستان نگاشته شده است. همچنین، فرخی یزدی نیز در سروده‌های خود، همسنگ دانستن خود با سعدی و تضمین ابیاتی از او را به نمایش گذاشته است.

این نویسنده یزدی همچنین به میرزا سید علی نقی مدرس، متخلص به حجاب یزدی اشاره کرده و از آشنایی خود با سروده‌های او از دهه شصت خورشیدی سخن گفت. وی معتقد است که حجاب یزدی، خوشنویس و سخنوری زبردست بوده که در غزل و ماده تاریخ‌سرایی، استادی خود را نشان داده و ماده تاریخ‌های او می‌تواند در تدوین تاریخ ادبیات و فرهنگ یزد سودمند باشد. مسرت حتی به بیتی از خود اشاره می‌کند که در آن، نام حجاب را زینت‌بخش هر دفتر دانسته، چرا که او سعدی را مجاب کرده است.

همچنین سید حسین شهاب رضوی، عضو هیئت علمی دانشگاه، با اشاره به موضوع «سعدی؛ پیچیدگی ذهن و سادگی زبان» گفت: آنچه زبان‌شناسان به ما یاد داده‌اند و روانشناسان مطرح کرده‌اند رابطه مستقیم بین ذهن و زبان است، بدین معنی که اگر ذهنی ساده باشد، زبانش نیز ساده خواهد بود و عکس آن نیز صدق می‌کند.

وی افزود: این یافته علمی را به تجربه نیز می‌توانیم حس کنیم که از خلال صحبت‌های افرادی که مصاحبه می‌شود آن را می‌توانیم دریابیم.

شهاب رضوی ادامه داد: در زبان عمومی سادگی ارزش است و باید ساده باشد، زیرا اگر کسی مبهم حرف بزند مخاطبین آن را نخواهند فهمید.

وی بیان کرد: مرز بین زبان و ادبیات این است که زبان وسیله است تا هدف خود یعنی انتقال مفاهیم را داشته باشد.

وی گفت: ادبیات زمانی است که گوینده‌ای زبان را هدف قرار می‌دهد تا زیبایی خلق کند و این تفاوت بین زبان ادبی و عادی است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: در زبان ادبی نیاز به اندکی ابهام است و شعرا و نویسندگان بزرگ تلاش می‌کنند تا مقداری ابهام را داشته باشند تا ذهن خواننده و شنونده به سادگی به اصل مطلب نرسد و مقداری فکر کردن در خلال آن باشد.

وی خاطرنشان کرد: در شعر و متون تمام شعرا معمولا این شگرد را به کار می‌برند تا کلام خود را از سطح کلام عادی بر کشیده و به کلام ادبی برسانند.

شهاب رضوی تصریح کرد: سعدی به طور کلی این قانون‌ها را شکسته است و با وجود پیچیدگی ذهن زبانی ساده دارد و این اصل مسلم زبان شناسی را نقض کرده است.

وی ادامه داد: این شبیه معجزه است که اصل مسلم روانشناسی و زبان شناسی را شکسته است و این سعدی است که شعری قابل فهم ایجاد کرده است و از مفاهیم ابهامی و ادبی کنار استفاده کرده است.

همچنین گلپر نصری، عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، گفت: اتفاق خاصی که در زبان و شعر سعدی افتاده فاصله بین سعدی و مخاطب در زبان و شعر کم می‌شود و قدرت القایی و شیوایی کلام در حدی است که حتی استفاده از کلام دیگر بسیار کم صورت می‌گیرد.

وی افزود: هر شاعری موقعی به کمال می‌رسد که جهاد ذهنی در زبان وی متجلی شود و در شعر سعدی نیز این صورت می‌گیرد.

نصری ادامه داد: زهد سعدی در سادگی نشان داده می‌شود و قناعت سعدی در ایجاز او استفاده می‌شود.

وی بیان کرد: جاهایی علاقه‌مندی سعدی در قلم طغیان می‌کند که یکی از آنها موسیقی است و موسیقی عنصر جادویی شعر او است.

او گفت: سعدی زیبا رو و زیبایی را می‌پرسد و این کشف او که توانسته وارد زبان شود به خوبی می‌تواند جواب دهد و یا جادوی زیان بلیغ خود می تواند ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کند.

نصری افزود: سعدی با همین زبان بلیغ پرشورترین غزل عاشقانه انسانی را پدید می آورد و سعدی همان زبان سعدی است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه یزد با اشاره به شگردهای زبانی گفت: استفاده از آرایه ها در خدمت ایجاز سعدی به کار گرفته می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: گاهی وقت ها سعدی معنای ایهامی را با یک ضمیر ایجاد می‌کند که همین امر سعدی را به خوبی توانسته سرآمد کند.