سرویس استان های خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) – کتایون آذر پی، نویسنده و پژوهشگر حوزه کودک و نوجوان استان مرکزی: از من مباش غافل... شاید در این روزها که خواندن و نوشتن متنهای طولانی دشوار باشد، یک یادداشت کوتاه تأثیری ماندگار بگذارد و تردیدی را به باور تبدیل کند. شاید لازم باشد کسی یادآوری کند که تأثیر ادبیات بر تابآوری در دورههای دشوار غیرقابل انکار است؛ خصوصاً اگر بخواهیم به کودکی که از رفتارها و تصمیمهای بزرگسالان سر درنمیآورد کمک کنیم تا از مواجهه با تجربیات ناشناخته نهراسد.
کودک و ناتوانی در تحلیل رخدادهای پیچیده
کودکان اعضای جامعهاند و همچون دیگر افراد از خوشیها و مصائب آن جامعه متأثر میشوند؛ اما به دلیل تجربیات کمتر، قدرت تجزیهوتحلیل اتفاقات را ندارند و ممکن است نتایجی خلاف واقعیت بگیرند.
کودکان، بیآنکه خود بدانند، میخواهند از جهان بیرون سر دربیاورند. آنها به دنبال حقیقت در تجارب انسانیاند.
ضرورت مطالعه کودکان در شرایط بحرانی
در این یادداشت که بسیار کوتاه است و قصد ندارد مسئله اهمیت ادبیات برای کودکان را موشکافی کند اما به صورت مختصر به لزوم مطالعه کودکان در شرایط بحرانی و اهتمام والدین برای این مهم پرداخته میشود.
ادبیات چه در قالب شفاهی و چه مکتوب، مأمن و پناهگاه انسان بوده و هست. یادمان نرود که سلاح شهرزاد برای مبارزه با مرگ، قصه بود. پس لزوم انس با ادبیات امری پذیرفتهشده است و بر سر آن بحث نمیکنیم. قصه شنیدن و کتاب خواندن هر دو ما را با ادبیات مأنوس میکند، زیرا ادبیات ابزار پرورش است و تأثیر پایداری دارد. اما مطالعه برای هر کس تابع نیازهای اوست.
تخیل؛ پلی میان رنجهای واقعیت و امنیت داستان
داستانها با بهکارگرفتن تخیل، به حقیقت زندگی جدیدی میبخشند. کودک هنگام مطالعه از زندگی واقعی خود فاصله میگیرد و اگر در زندگیاش رنجی را متحمل میشود، میتواند آن رنج را کاهش دهد.
کودک با خواندن کتاب در معرض حوادث داستانی قرار میگیرد، ولی امنیت موجود در لحظه مطالعه او را از مأیوس شدن و تردید دور میکند. او با واقعیاتی روبهرو میشود و در روند پیشرفت داستان یاد میگیرد آن واقعیات را چگونه درک کند.
ادبیات؛ مسیر شناخت جهان و پذیرش تفاوتها
از طریق مطالعه ادبیات است که کودک مردم جهان و مسائلشان را میشناسد و متوجه شباهتها و اختلافها میشود و میپذیرد که اختلافها را تاب بیاورد و از این راه صلح و دوستی را جایگزین خصومت و دشمنی کند.
ادبیات میتواند کودک را در مقابله با حس ناامنی یاری کند، چون مسائلی که همه جهانیان بر سر آن توافق دارند، روبهروی مسائل او قرار میگیرد و او میتواند با همسانسازی، بر ترسهای خود مسلط شود.
نقش آثار ارزشمند در آرامش و رشد کودک
و سخن پایانی میتواند این باشد: ادبیات میتواند به کودکان در گریز از خطرات بزرگ و آسایش خاطر کمک کند.
مطالعه کتابهای بزرگانی همچون مهدی آذریزدی، هوشنگ مرادی کرمانی و سایر نویسندگان کودک و نوجوان توصیه میشود.
نظر شما