سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): در میانه تیرگی‌های یک جنگ ناجوانمردانه، آن‌گاه که سایه‌های سنگین درگیری بر سرزمین ما گسترده شده بود و صدای جنگنده‌ها و انفجارها جای ملودی‌های آرام زندگی روزمره را گرفته، و کسب‌وکارها یکی پس از دیگری در برابر واقعیت تلخ شرایط زانو می‌زدند، کتاب‌فروشی‌ها نه به عنوان یک مکان تجاری بلکه به عنوان یاران صمیمی و دیرین بشر با تمام سختی‌ها، سعی کردند همچنان با قدرت و استوار در دسترس همگان باقی بمانند.

کتاب در سخت‌ترین لحظات تاریخ، نه‌تنها دلداری و تسکین می‌دهد، بلکه نقشی بسیار فراتر از یک وسیله سرگرمی ایفا می‌کند و به عاملی کلیدی برای حفظ یکپارچگی ملی و اجتماعی تبدیل می‌شود. در لحظاتی که جامعه در معرض تنش‌های شدید و اضطراب‌های عمیق قرار دارد، کتاب به‌مثابه نگهدارنده و حافظ حافظه جمعی ظاهر می‌شود؛ حافظه‌ای که مجموعه جامعی از تمام تجربیات تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و معنوی یک ملت را در خود جای داده و در صفحات کتاب‌ها در طول قرون و اعصار حفظ شده است.

گزارش پیشِ رو، تصویری است از وضعیت یکی از همین کتابفروشی‌ها در روزهای دشوار جنگ است؛ کتاب‌فروشی «خایدالو» خرم‌آباد به مدیریت «مراد عبدیان»، در روزهایی که آسمان بسیاری از شهرهای ایران غرق در دود نگرانی از تهدیدهای جنگی بود و بساط بسیاری از مشاغل فرهنگی جمع شده بود، کتابفروشی او در یکی از محله‌های پرتردد شهر همچنان چراغ خود را روشن نگه داشت.

عبدیان معتقد است در اوج قطعی اینترنت و اخبار جنگ، مردم بیش از هر زمان دیگری به پناهگاه امن کتاب نیاز دارند.

آنچه در ادامه می‌خوانید روایتِ ماندن در میانه بحران، تغییر سلیقه مخاطبان در آتش‌ و باران، و درخواست عبدیان از مسئولان برای نجات صنفی است که به گفته او با «سیلی صورت خود را سرخ نگه داشته‌اند».

عبدیان گفت: مردم در بحران تشنه امید بودند و کتاب جز ارزان‌ترین داروهای آرامش‌بخش بود.

مدیر کتابفروشی «خایدالو» در تشریح دلایل باز ماندن این فروشگاه در بحبوحه شرایط جنگی و روزهای سخت پیش از عید، گفت: در شرایطی که اینترنت قطع شده بود و اعتماد عمومی رو به تزلزل می‌رفت، مردم بیش از هر زمان دیگری به فضایی امن برای کسب آرامش نیاز داشتند.

وی افزود: کتاب می‌تواند دغدغه‌ها را کاهش دهد و آرامش را به زندگی بازگرداند؛ به همین دلیل حتی در بدترین روزها نیز کتابفروشی را باز نگه داشتم.

عبدیان با اشاره به حفظ ساعت کاری در تمام روزها به استثنای یک روز بارانی شدید در خرم‌آباد که فروشگاه با اندکی تأخیر باز شد، گفت: برخلاف تصور عمومی که انتظار کاهش مخاطب در زمان جنگ را دارند، شمار مشتریان این کتابفروشی نه تنها کاهش پیدا نکرد؛ بلکه در برخی مقاطع افزایش داشتیم. وی این افزایش مخاطب را ناشی از نیاز روانی مردم به پناهگاه‌های فرهنگی و ارزان‌قیمت دانست.

تغییر ذائقه مخاطبان؛ از روانشناسی تا شاهنامه

مدیر کتابفروشی خایدالو در ادامه به تحلیل ژانرهای پرفروش در دوران بحران پرداخت و گفت: در این مدت، بیشترین استقبال مردم به ترتیب از کتاب‌های حوزه روانشناسی، رمان‌های امیدبخش و سپس کتاب‌های کودک صورت گرفت.

وی توضیح داد: والدین برای کاهش ترس و اضطراب فرزندان خود همراه آنها به کتاب‌فروشی مراجعه می‌کردند و در انتخاب کتاب با مشاوره ما همراه می‌شدند. همچنین کتاب‌های انگیزشی و امیدبخش نیز فروش قابل توجهی داشتند.

عبدیان با اشاره به استقبال بی‌سابقه از آثار ادبیات کهن ایران افزود: جالب آنکه در این مدت بیشترین مراجعه برای خرید شاهنامه، دیوان حافظ و شمس بود. مردم در بحران، هویت ایرانی خود را با شعر حماسی مرور می‌کردند و از این راه شهامت و امید می‌گرفتند.

چالش تأمین کتاب در روزهای تعطیلی باربری‌ها

وی در پاسخ به سوالی درباره چالش‌های تأمین منابع، گفت: به دلیل تعطیلی باربری‌ها و بسته بودن برخی کتابفروشی‌های تهران، امکان خرید از پایتخت وجود نداشت و مجموعه مجبور شد با استفاده از واسطه‌های محلی و هماهنگی با بانک‌های کتاب کوچک، موجودی خود را تأمین کند.

عبدیان تأکید کرد: در این مسیر از کمک دوستان صنفی نیز بهره برده است.

درخواست حمایت از صنف کتابفروشان

این فعال حوزه فرهنگ در ادامه با اشاره به آسیب‌پذیری شدید صنف کتابفروشان در شرایط جنگی، از مسئولان درخواست حمایت کرد.

وی گفت: کتابفروشی‌ها و چاپخانه‌ها، ناشران در برخی شهرها هدف قرار گرفتند، اما متأسفانه صنف ما بسیار ضعیف است و سرپا ماندنش به معجزه می‌ماند.

عبدیان افزود: ما با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشته‌ایم اگر نهادهایی مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شهرداری‌ها با خرید کتاب از کتابفروشی‌های کوچک، نقدینگی وارد نکنند، قادر به پاس کردن چک‌های خود نخواهیم بود.

عبدیان با تأکید بر مهم‌ترین کارکرد کتاب در شرایط جنگی گفت: کتاب به انسان امید و شهامت می‌بخشد و ثابت می‌کند که بحران‌ها گذرا هستند.

کتاب؛ پاسخ جامعه به بحران

مدیر کتاب‌فروشی خایدالو گفت: افزایش شمار خریداران در میانه بحران، صرفاً یک پدیده اقتصادی نیست، بلکه باید آن را به‌عنوان نشانه‌ای از واکنش فرهنگی جامعه در برابر شرایط بحرانی تحلیل کرد.

وی افزود: هنر کتاب در این است که هم آرامش می‌دهد و هم ریشه‌های هویتی را زنده نگه می‌دارد. از مسئولان می‌خواهیم نگاه ویژه‌ای به حوزه فرهنگ و کتاب داشته باشند، چرا که این صنف با کمترین حمایت، بیشترین خدمت را در بحران‌ها ارائه می‌دهد.