سرویس دین‌واندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – رضا دستجردی: «اگر نیچه بود چه می‌کرد؟ چگونه بزرگ‌ترین فیلسوفان مشکلات روزمره شما را حل می‌کردند» به‌قلم مارکوس ویکس، با ترجمه مجتبی پردل از تازه‌های انتشارات سیب‌سرخ است که در سال ۱۴۰۴ منتشر شد.

کتاب بیش از آنکه مطالعه‌ای آکادمیک و پژوهشی درباره‌ فلسفه باشد، مجموعه‌ای از اندیشه‌های فلسفی است که برای کاربرد در مسائل روزمره گردآوری و طراحی شده است. در همین راستا، محتوای کتاب این‌گونه سازماندهی شده است: در مواجهه با هر مشکل، یک فیلسوف چه کار خواهد کرد؟ هر بخش یک مشکل یا موقعیت روزمره را معرفی می‌کند، سپس دیدگاه یک یا چند فیلسوف به‌صورت خلاصه ارائه می‌شود و در نهایت ویکس فهم خود و پیشنهادات اجرایی‌اش را اضافه می‌کند. در نتیجه قالب هر بخش؛ پرسش (مشکل پیش‌آمده)، پاسخ (پاسخ فیلسوف به مشکل) و پیشنهادات اجرایی (افزوده‌ نویسنده به آن بخش برای عملی‌تر شدن پاسخ) است. محتوای مربوط به نیچه در کتاب، بیش از ارائه‌ تفسیرهای مفصل، بر چند ایده‌ کلیدی او متمرکز است: اراده‌ قدرت به‌عنوان نیروی انگیزشی برای بهتر کردن خود، عشق به سرنوشت و پذیرش تمام جوانب زندگی، مفهوم ابر-انسان به ‌مثابه‌ دعوتی برای خودسازی و بازگشت ابدی به‌عنوان معیاری برای سنجش زندگی.

کتاب مشتمل بر پنج فصل «روابط»، «کار»، «سبک زندگی»، «اوقات فراغت» و «سیاست» است.

چنان‌که پیداست، همه ما هرازگاهی به توصیه نیازمندیم. زندگی معمولاً دوراهه‌هایی بر سر راه‌مان قرار می‌دهد که نیازمند کمی تفکرند، و شاید کمی راهنمایی و وقتی پای اندیشیدن به مشکلات به میان می‌آید، فیلسوفان بزرگ در این کار از همه ماهرترند. به‌نظر می‌رسد مشکل اینجاست که آن‌ها معمولاً آن‌قدر دل‌مشغول اندیشیدن به پرسش‌های بزرگ بوده‌اند که به‌ندرت ما را از حکمت خود بهره‌مند ساخته‌اند.

در این میان، نمی‌توانیم مطمئن باشیم پاسخ هر کدام از فیلسوفان به مسائل و موضوعات دقیقاً چه خواهد بود، اما می‌توانیم ایده کمابیش منصفانه‌ای از شیوه اندیشیدن هر متفکر درباره این مشکلات به‌دست آوریم. اثر ویکس درباره همین موضوع است. اگر متفکران بزرگ امروز در میان ما حاضر بودند، هنگام رویارویی با مشکلات عملی روابط، کار، سبک زندگی، اوقات فراغت، و سیاست در جهان مدرن چه توصیه‌هایی می‌کردند؟

پیداست که همه مشکلات «فلسفی» نیستند، اما همانند تقریباً هر چیز دیگری می‌توان با رویکردی فلسفی به آن‌ها نزدیک شد. چه بسا برخی فیلسوفان، این پرسش را چونان سکوی پرتاب برای بررسی موضوعاتی ژرف‌تر به کار می‌برند و به کندوکاو در دلالت‌های ضمنی و نهفته دوراهه‌ها می‌پردازند و بسیاری از آن‌ها میان پرسش‌های مزبور و ایده‌ها و نظریه‌های خود پیوند برقرار می‌کنند.

در این میان، بیشتر وقت‌ها، مشکلات راه‌حل یگانه‌ای ندارند و چه بسا فیلسوفان مختلف، توصیه‌های تعارض‌آمیزی عرضه دارند، و بدین‌سان سرشت اغلب تناقض‌آمیز فلسفه را بازتاب دهند. نگرش‌های متفاوت فیلسوفان به این مشکلات، نه‌تنها گزینه‌هایی برای تصمیم‌گیری فراهم می‌آورد، بلکه بینشی درباره برخی رویکردهای متفاوت به مشکلات فلسفی نیز در اختیارمان می‌گذارد. برخی فیلسوفان بیشتر به حوزه خاصی از فلسفه علاقه‌مندند تا زمینه‌های دیگر. هم از این رو، شماری از فیلسوفان بیشتر از دیگر فلاسفه در بخش‌های گوناگون این کتاب دیده می‌شوند. با این همه، برخی متفکران هستند که پای ثابت بحث‌ها را تشکیل می‌دهند؛ برای نمونه، آتنیان، سقراط، افلاطون و ارسطو معمولاً به‌تقریب درباره هر چیزی، حرفی برای گفتن دارند. فیلسوفان دیگری نیز هستند که جای خالی‌شان به‌شدت احساس می‌شود، صرفاً از آن‌رو که فلسفه آن‌ها به موضوع‌های مورد بحث ارتباطی ندارد، و البته که این کتاب گنجایش همه را ندارد.

در این کتاب که مولف آن را «میزگرد کارشناسان» می‌خواند، می‌توانیم از گستره پهناوری از نظرها بهره‌مند شویم. چندین تن از حکیمان این کتاب، خود را چونان بازیگران اصلی بحث‌ها نمودار می‌سازند و برخی از نحله‌های مهم تفکر فلسفی را نمایندگی می‌کنند.

با این وجود، کتاب متنی درسی برای فلسفه نیست، وانمود نمی‌کند که بررسی جامعی از فلسفه عرضه می‌دارد و تنها می‌تواند برخی از ایده‌ها را از ره‌گذر کاربست‌شان بر مشکلات روزمره معرفی کند. چه‌بسا، مخاطب دریابد که فلسفه چیزی بیشتر از صرف ایده‌هاست. با بررسی استدلال‌هایی که متفکران گوناگون پیش می‌نهند، به منش و شخصیت آن‌ها نیز پی خواهیم برد: «از سقراطی که عامدانه می‌رنجاند و افلاطون آرمان‌گرا و ارسطوی ملال‌آور گرفته تا ماکیاولی بدجنس، کانت بی‌روح، شوپنهاور عبوس، نیچه بت‌شکن و بسیاری کسان دیگر». مولف معتقد است: «از برخی آن‌ها خوش‌تان خواهد آمد و با توصیه‌هایشان ارتباط برقرار می‌کنید؛ برخی دیگر کمتر جذاب خواهند بود. حتی ممکن است دریابید از شنیدن دیدگاه‌های گوناگون‌شان لذت می‌برید بی‌آنکه ضرورتاً با ایده‌هایشان موافقت داشته باشید، با برعکس، چه‌بسا استدلال‌هایشان را متقاعدکننده بیابید بی‌آن‌که از شخصیت‌شان خوش‌تان بیاید. فلسفه همین است و اکنون در دستان شماست».

«اگر نیچه بود چه می‌کرد؟ چگونه بزرگ‌ترین فیلسوفان مشکلات روزمره شما را حل می‌کردند» در ۳۲۸ صفحه به‌همت انتشارات سیب‌سرخ منتشر شده است.