خسرو عباسی خودلان، نویسنده کتاب «من ابنبطوطه هستم» و چهره برگزیده جایزه جلال آلاحمد و کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مطالعه رمان سلاخخانه شماره پنج نوشته کورت ونهگات با ترجمه علیاصغر بهرامی را برای این روزهای دشوار پیشنهاد داد.
این نویسنده مطرح البرزی با اشاره به شباهتهای نمادین فضای این اثر با شرایط معاصر اظهار داشت: این کتاب از این جهت خواندنی است که فراتر از موقعیت فعلی ما، قرابتی با اتمسفر حاکم بر داستان دارد. سلاخخانه شماره پنج یکی از آثار درخشان ادبیات پستمدرن جهان است که در آن مؤلفههای سبکی ونهگات به شکلی برجسته و ستودنی تجلی یافته است.
عباسی خودلان در تشریح ویژگیهای فنی این اثر افزود: زبان و روایت خاص، فضاسازیهای دقیق و شخصیتپردازیهای منحصربهفرد در کنار ذهن بیحدومرز ونهگات برای خلق دنیاهای موازی و پیوند میان آنها، این رمان را به اثری عمیق و خواندنی تبدیل کرده است که میتواند در روزهای سخت، دریچهای متفاوت به روی مخاطب بگشاید.
نویسنده برتر جایزه جلال و کتاب سال در تشریح پیرنگ رمان سلاخخانه شماره پنج گفت: محور اصلی این اثر، بمباران شهر درسدن آلمان در جریان جنگ جهانی دوم است. شخصیت اصلی داستان که توسط نیروهای آلمانی اسیر شده، در یک سلاخخانه پنهان میشود و در کشاکش بمبارانهای سهمگین، فرصت فرار پیدا میکند. اما مسیر زندگی او به شکلی غریب به یک آسایشگاه روانی ختم میشود.
این نویسنده مطرح البرزی با اشاره به لایههای تخیلی و فراواقعی کتاب افزود: در این آسایشگاه، کاراکتر اصلی وارد فضایی انتزاعی شده و با موجودات فرا زمینی ارتباط برقرار میکند؛ موجوداتی که او را به دنیای دیگری برده و در یک باغوحش انسانی به نمایش میگذارند. هرچند ممکن است جنگ امروز ما شباهتی به جنگ جهانی دوم نداشته باشد، اما ویژگیهای شخصیتی این کاراکتر و جذابیتهای روایی داستان، این اثر را به گزینهای بسیار خواندنی برای این روزها تبدیل کرده است.
نویسنده کتاب من ابنبطوطه هستم در ادامه تحلیل خود از شاهکار ونهگات گفت: زبان و لحن شوخ و جذاب کورت ونهگات در این اثر با فضاسازیها و شخصیتپردازیهای خاص او در یک ساختار پسامدرنِ شگفتانگیز در هم تنیده شده است. او فضایی را خلق میکند که به شکلی عمیق، آسیبهای جنگ و هجوم به یک سرزمین را به تصویر میکشد و مخاطب را کاملاً درگیر گرههای شخصیتی و مسائل بنیادین کاراکتر میکند.
عباسی خودلان با اشاره به لایههای متکثر داستان افزود: در کنار هم قرار گرفتن ساحتهای مختلف از دنیای واقعی و تیرگیهای جنگی که قهرمان داستان در آن گرفتار شده تا دنیای موجودات فضایی و آشفتگیهای روانی شخصیت اصلی این رمان را به اثری خواندنی تبدیل کرده است. خوشبختانه ترجمه بسیار خوب علیاصغر بهرامی توانسته بهخوبی مؤلفهها و ویژگیهای سبکی ونهگات را به فارسی منتقل کند.
وی همچنین گفت: سبک و سیاق پستمدرن این اثر، دریچهای رو به فضای تیره و تاری میگشاید که جنگ در ذهن انسانها ایجاد میکند؛ بهویژه برای کسانی که از جنگ آسیب دیدهاند و این جراحتهای روحی، آنها را به سمت دنیاهای پیچیده و ذهنیتهای غریب سوق میدهد. مطالعه این کتاب در روزهای جاری، تجربهای متفاوت از درک آسیبهای جنگ به دست میدهد.
این نویسنده البرزی در بخش دیگری از این گفتوگو به موضوع همدلی و اتحاد در روزهای سخت پرداخت و گفت: جنگ، بهویژه در حالت دفاعی، در ذات خود آدمهایی را که مشغول دفاع از سرزمینشان هستند به هم نزدیک میکند. در چنین شرایطی، بسیاری از مرزبندیهای اعتقادی و تفاوتهای فکری رنگ میبازند؛ چرا که وقتی پای وطن به میان میآید، انسانها اختلافات سلیقهای را کنار گذاشته و برای صیانت از خاکشان در کنار یکدیگر میایستند.
نویسنده برگزیده جایزه جلال و کتاب سال با اشاره به تجربههای تاریخی افزود: ما این ویژگی را در هشت سال دفاع مقدس و بسیاری از جنگهای دیگر جهان دیدهایم؛ بحرانها آدمها را برای دفاع از هویتشان متحد میکنند. از همین روست که بسیاری از شاهکارهای ادبیات داستانی جهان، جنگ را محور اصلی خود قرار دادهاند. جنگ به دلیل موقعیت پیچیده و دراماتیکی که ایجاد میکند، انسان را در میدان آزمایشها و محکهای سخت قرار میدهد.
وی در پایان درباره ابعاد اجتماعی و روانشناختی جنگ و تأثیر آن بر وحدت ملی و ادبیات افزود: انسانهایی که وارد جنگ میشوند، دیگر آن آدمهای سابق نخواهند بود. همانطور که یکی از نویسندگان بزرگ میگوید، نگاه و نگرش فرد پس از تجربه فضای دراماتیک جنگ به دنیا تغییر میکند. تأثیر جنگ، چه در ساحت فردی و چه در ناخودآگاه جمعی، چنان عمیق است که باعث تولد نگاهی تازه به زندگی و جهان میشود.
نظر شما