به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در خرمآباد، الهام برنا، روز چهارشنبه در سومین جلسه انجمن کتابخانههای عمومی استان، گزارشی جامع از اقدامات، دستاوردها، چالشها و برنامههای پیشروی کتابخانههای عمومی لرستان ارائه کرد و تأکید کرد: کتابخانههای عمومی امروز صرفاً محل امانت کتاب نیستند، بلکه پایگاههای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی با نقش مستقیم در کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای سرمایه فرهنگی استان به شمار میروند.
کتابخانههای عمومی؛ نهادی قانونی و راهبردی
برنا با اشاره به جایگاه قانونی انجمن کتابخانههای عمومی استانها گفت: این انجمن نهادی سیاستگذار و تصمیمساز در حوزه فرهنگ کتابخوانی است که وظیفه هماهنگی بینبخشی، تخصیص زمین، تأمین اعتبارات عمرانی، حمایت از پروژههای کتابخانهای، جذب خیرین و توسعه زیرساختهای فرهنگی را برعهده دارد.
جهش در تأمین منابع کتابخانهای
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با تشریح اقدامات این اداره کل را در حوزه منابع، افزود: از آبانماه سال جاری تاکنون، ۶ هزار و ۲۰۳ جلد کتاب کمکدرسی به ارزش تقریبی یک میلیارد تومان به استان اهدا شده است.
وی ادامه داد: همچنین در قالب طرح «نذر کتاب»، ۱۰ هزار نسخه کتاب به ارزش تقریبی دو میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان از انتشاراتهای تهران برای کتابخانههای لرستان دریافت شد و این روند بهصورت ماهانه با اختصاص دو تا سه هزار جلد کتاب ادامه خواهد داشت.
برنا افزود: در کنار این اقدامات، بیش از ۲۰ هزار نسخه کتاب از سوی افراد حقیقی، خانوادهها و مجموعههای شخصی به کتابخانههای عمومی استان اهدا شد که ارزش ریالی آنها حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان برآورد میشود.
اجرای احکام جایگزین حبس برای توسعه فرهنگی
وی با اشاره به استفاده از ظرفیت ماده ۷۹ آییننامه اجرایی قانون مجازات اسلامی اظهار داشت: برای نخستین بار در استان لرستان، احکام جایگزین حبس با رویکرد فرهنگی و خرید کتاب و تجهیزات کتابخانهای اجرا شد که در نتیجه آن، ۹ رأی فرهنگی به ارزش حدود ۱۸۰ میلیون تومان صادر و اجرا شد.
برنا گفت: تعامل با رؤسای دادگستری شهرستانها برای صدور احکام فرهنگی، از برنامههای مستمر کتابخانههای عمومی استان است و حتی در برخی مناطق، ساخت کتابخانه نیز از محل این احکام پیشبینی شده است.
مشارکت خیرین و حمایت از پروژههای عمرانی
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با اشاره به نقش خیرین گفت: در شهرستان ازنا، یکی از خیرین با حمایت فرماندار این شهرستان، ۱۰ میلیارد تومان به پروژه در حال ساخت کتابخانه عمومی ازنا اختصاص داد که پیشرفت فیزیکی آن حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد است.
وی افزود: هفت میلیارد تومان اعتبار از محل توازن منطقهای و با حمایت نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی نیز برای این پروژه جذب شده است.
بهسازی، نوسازی و توسعه فضاهای کتابخانهای
برنا با ارائه گزارشی از اقدامات عمرانی اداره کل کتابخانههای عمونی لرستان بیان کرد: طی شش ماه گذشته، ۱۴۰ مورد تعمیرات اساسی در حوزه تأسیسات برقی، مکانیکی، ایمنی و امنیت کتابخانههای استان انجام شده است.
وی ادامه داد: توسعه، شادابسازی و بازطراحی کتابخانهها از اولویتها بوده و از جمله اقدامات شاخص میتوان به توسعه فضای فیزیکی یکی از کتابخانههای خرمآباد، تجهیز سالنهای مطالعه مجزا برای بانوان و آقایان، نوسازی کامل کتابخانه امام جعفر صادق(ع) خرمآباد و بازطراحی کتابخانه شهید رئیسی پلدختر اشاره کرد.
برنا گفت: در کتابخانه شهید رئیسی پلدختر، نزدیک به یک میلیارد تومان در ششماهه دوم سال برای تکمیل بخش کودک، سالن مطالعه و رفع نواقص زیرساختی هزینه شده و این کتابخانه آماده بهرهبرداری رسمی است.
مدیریت انرژی و زیرساختهای نوین
وی افزود: نصب سیستمهای نوین سرمایشی و گرمایشی در کتابخانه مرکزی خرمآباد، روزآمدسازی تأسیسات گرمایشی کتابخانه امام سجاد(ع) ازنا و برنامهریزی برای استفاده از انرژیهای پاک و پنلهای خورشیدی در سال آینده، از دیگر اقدامات زیرساختی بوده است.
تجهیز کتابخانهها و ارتقای امکانات رفاهی
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان گفت: تجهیز بخش پژوهشگران کتابخانه علامه شهیدی بروجرد، تأمین مبلمان جدید، آبسردکن، تجهیزات رفاهی و وسایل مورد نیاز سالنهای مطالعه در سطح استان انجام شده است.
برنا گفت: تمام کتابخانههای عمومی استان به دوربینهای نظارتی، سیستمهای ضدسرقت، زیرساختهای نرمافزاری بهروز، آنتیویروسهای معتبر و تجهیزات ثبتنام الکترونیک مجهز شدهاند و این فرآیند بهصورت صددرصدی تکمیل شده است.
جذب و تأمین نیروی انسانی؛ رفع کمبود نیرو و بازگشایی کتابخانههای تعطیل
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با اشاره به وضعیت نیروی انسانی در کتابخانههای عمومی استان گفت: در حال حاضر ۱۲۳ نفر نیروی کتابدار و کارمند در کتابخانههای عمومی استان فعالیت دارند و تأمین نیروی انسانی برای ۴۰ کتابخانه نهادی بر عهده ادارهکل کتابخانههای عمومی استان است.
وی افزود: طی سالهای گذشته، بهدلیل محدودیتهای استخدامی و توقف جذب نیرو از سوی، برخی کتابخانهها با کمبود شدید نیروی انسانی مواجه شده و حتی تعدادی از کتابخانههای استان بهصورت موقت تعطیل شده بودند.
برنا با بیان اینکه رفع این مشکل بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی در ششماهه اخیر دنبال شد، گفت: با پیگیریهای مستمر و مساعدت و دستور مستقیم دبیرکل این نهاد، مجوز جذب چهار نیروی کتابدار برای استان لرستان صادر شد.
وی ادامه داد: بر این اساس، دو نیروی کتابدار برای شهرستان الیگودرز از ابتدای دیماه فعالیت خود را آغاز کردهاند و کمبود نیروی انسانی در این شهرستان تا حد زیادی برطرف شده است. همچنین فرآیند جذب یک نیروی کتابدار برای شهرستان ازنا پس از انجام ارزیابیهای استانی، در مرحله بررسی نهایی در تهران قرار دارد و سه برابر ظرفیت به مرکز معرفی شدهاند.
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان افزود: علاوه بر این، یک نیروی کتابدار برای کتابخانه شهرستان معمولان نیز در دستور کار قرار گرفته است که با تکمیل مراحل اداری، امکان بازگشایی مجدد این کتابخانه فراهم خواهد شد.
برنا با تأکید بر نقش کلیدی نیروی انسانی در کیفیت خدمات کتابخانهای گفت: تأمین کتابدار متخصص و متعهد، شرط اصلی تداوم خدمات فرهنگی است و تلاش شده با وجود محدودیتها، هیچ کتابخانهای به دلیل کمبود نیرو از چرخه خدمترسانی خارج نماند.
وی گفت: پیگیری برای اخذ مجوزهای جدید جذب نیرو همچنان ادامه دارد و ادارهکل کتابخانههای عمومی استان لرستان این موضوع را با هدف پایداری خدمات، افزایش ساعات فعالیت کتابخانهها و ارتقای کیفیت خدمترسانی به مردم در اولویت برنامههای خود قرار داده است.
فعالیتهای فرهنگی گسترده و نوآورانه
برنا با بیان اینکه بیش از سه هزار برنامه فرهنگی شاخص در کتابخانههای استان اجرا شده است، افزود: اجرای طرحهایی مانند «استودیو کتاب»، «ماراتن کتابخوانی»، کارگاههای خانواده سالم، کنترل خشم و استرس، برنامههای مناسبتی ملی و مذهبی و تولید محتوای رسانهای، با استقبال گسترده مردم همراه بوده است.
وی از امضای تفاهمنامه با آموزش و پرورش خبر داد و گفت: در فاز نخست، چهار هزار دانشآموز برای عضویت در کتابخانههای عمومی معرفی شدهاند و هدفگذاری ما جذب حداقل ۵۰ درصد دانشآموزان استان در یک برنامه چهارساله است.
برنا به اجرای طرح عضویت سراسری در کتابخانههای عمومی کشور اشاره کرد و گفت: با این طرح، اعضا میتوانند از تمامی کتابخانههای کشور استفاده کنند. همچنین تعرفههای جدید با رویکرد حمایت از دهکهای اول تا سوم، کودکان و سالمندان تدوین شده است.
راهاندازی بخش خدمات نابینایان در کتابخانه مرکزی
مدیرکل کتابخانههای عمومی استان با اشاره به مطالبه مطرحشده از سوی یکی از نخبگان روشندل استان در دیدار با رئیسجمهور، گفت: بخش نابینایان کتابخانه مرکزی خرمآباد اگرچه از نظر فیزیکی وجود داشت، اما به دلیل نبود نیروی متخصص، عملاً امکان ارائه خدمات مؤثر نداشت.
برنا افزود: با شناسایی این خلأ، فرآیند جذب و بهکارگیری یک کتابدار روشندل در دستور کار قرار گرفت، اما بنا به دلایلی صورت نگرفت، اما اکنون یکی از همکاران کتابخانه مرکزی پس از طی مراحل آموزش تخصصی، مصاحبه و تأیید صلاحیت، این بخش اکنون بهطور کامل آماده ارائه خدمات است.
وی ادامه داد: تجهیزات مورد نیاز شامل منابع بریل، نرمافزارهای گویا و امکانات دسترسپذیر تأمین شده و این بخش هماکنون در چرخه خدمترسانی قرار دارد و آماده افتتاح رسمی با حضور مسئولان استانی است.
خسارات و اقدامات جبرانی ناشی از حوادث دیماه
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان با اشاره به حوادث دیماه سال جاری اظهار کرد: در پی این حوادث، ادارهکل کتابخانههای عمومی استان ناچار به انجام هزینههای پیشبینینشده در حوزه مقاومسازی، ایمنسازی سازهها و حفظ امنیت منابع کتابخانهای شد.
وی افزود: با وجود محدودیتهای اعتباری، اقدامات لازم برای جلوگیری از تعطیلی کتابخانهها و تداوم ارائه خدمات فرهنگی انجام شد و تلاش شد کمترین وقفه در خدمترسانی به مردم ایجاد شود.
پرداخت نشدن نیمدرصد شهرداریها تضییع حقوق شهروندان است
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان گفت: پرداخت نشدن کامل سهم نیمدرصد درآمد شهرداریها به کتابخانههای عمومی، تضییع حقوق شهروندان است و باید از ظرفیتهای قانونی برای وصول این مطالبات استفاده شود.
برنا با اشاره به وضعیت پرداخت سهم قانونی کتابخانهها اظهار کرد: اگر نیمدرصد درآمد شهرداریها در همان شهر هزینه نشود، در واقع حقی از مردم آن شهر ضایع شده است، زیرا این منابع باید صرف توسعه زیرساختهای فرهنگی و خدمات کتابخانهای همان منطقه شود.
وی افزود: متاسفانه اکثر شهرداریهای استان مطابق دستورالعمل و آییننامه مربوطه، سهم نیمدرصد را به طور کامل پرداخت نکردهاند و مبالغ واریزی بسیار جزئی بوده که نه تناسبی با هزینههای کتابخانهها و نه با میزان واقعی نیمدرصد درآمد شهرداریها دارد.
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان ادامه داد: مقرر شده در نشستی مشترک با مدیرکل امور شهری، فهرست وصولیها ارائه و با بررسی جدول تفریغ درآمدهای سال گذشته و سال جاری، مابهالتفاوت پرداختها محاسبه شود تا درباره نحوه جبران آن تصمیمگیری شود.
برنا از فرمانداران استان که ریاست انجمنهای کتابخانههای عمومی شهرستانها را بر عهده دارند خواست با استفاده از اختیارات قانونی خود، پیگیر وصول این مطالبات باشند و در صورت استنکاف برخی شهرداریها، از مسیرهای قانونی نسبت به برداشت از حساب و واریز به حساب انجمن اقدام کنند.
وی تاکید کرد: مطالبات مربوط به سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ همچنان به طور کامل تسویه نشده و با توجه به اینکه در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ قرار داریم، لازم است این موارد به تفکیک هر شهرستان احصا و به فرمانداران اعلام شود تا نسبت به وصول آن اقدام قانونی صورت گیرد.
نگاه آیندهمحور
مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان تأکید کرد: تدوین تقویم فرهنگی ترویجی سال آینده، توسعه سامانههای دیجیتال، بهرهگیری از پلتفرمهای خیریه آنلاین و حرکت به سمت خودگردانی مالی، از برنامههای راهبردی کتابخانههای عمومی استان است.
وی با قدردانی از تلاش شبانهروزی کتابداران و کارکنان کتابخانهها، ابراز امیدواری کرد با حمایت انجمن و دستگاههای اجرایی، جایگاه کتابخانههای عمومی لرستان بیش از پیش ارتقا یابد.
تاکید بر اهمیت ماه رمضان و قرآن در ترویج فرهنگ کتابخوانی
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار لرستان نیز در این جلسه با تأکید بر جایگاه ویژه کتاب و کتابخوانی در فرهنگ ایرانی-اسلامی، از اهمیت توسعه فضای فرهنگی و حمایت از فعالیتهای اداره کل کتابخانههای عمومی لرستان سخن گفت.
سعید پورعلی در ابتدای سخنان خود ضمن تبریک ایام ماه مبارک رمضان، این ماه را فرصتی برای بهرهمندی از فیوضات الهی دانست و گفت: کتاب همیشه همسایه نبوت بوده و پیامبران اولوالعزم به واسطه کتاب از همدیگر متفاوت شناخته میشوند. این نکته نشاندهنده شان تمدنی کتاب و جایگاه برجسته آن در فرهنگ ایرانی-اسلامی است.
وی افزود: ماه رمضان به واسطه قرآن و شبهای احیا، ماهی است که به خوبی نشاندهنده اهمیت کتاب در جامعه ماست. این ماه فرصتی مناسب برای گسترش فرهنگ کتابخوانی و بهرهمندی از آموزههای کتاب است.
معاون سیاسی استاندار همچنین به بررسی گزارش عملکرد شش ماهه اداره کل کتابخانههای عمومی استان اشاره کرد و از تلاشهای مدیرکل کتابخانههای عمومی لرستان و همکارانش در این حوزه تقدیر کرد.
وی گفت: در این مدت تحولی بزرگ در پروژهها، رویدادها و شاخصهای فعالیتهای کتابخانهای استان مشاهده میشود.
پورعلی در ادامه بر لزوم تجهیز کتابخانهها به فناوریهای نوین برای ترویج کتابخوانی و سهولت دسترسی به کتاب تأکید کرد و افزود: یکی از ابتکارات مهم در این حوزه، سامانه اهدانش است که با هدف سادهسازی و تسهیل دسترسی به کتابها راهاندازی شده است.
مطالبهگری برای پرداخت اعتبارات نیم درصد کتابخانهها و چالشهای ساختمانی
وی همچنین به مسئله پرداخت اعتبارات نیم درصد شهرداریها به نهاد کتابخانههای عمومی اشاره کرد و گفت: این اعتبارات اگر در موعد مقرر به کتابخانهها پرداخت شود، به آنها انگیزه و توان مضاعف برای ادامه فعالیتها میدهد. تأکید آقای استاندار بر این است که در صورت عدم پرداخت از سوی شهرداریها، خود استانداری با اختیارات قانونی وارد عمل شده و این مبلغ را تسویه خواهد کرد.
پورعلی از چالشهای موجود در زمینه ساختمانها و محل استقرار اداره کل کتابخانههای عمومی خبر داد و گفت: لازم است همکاران در سازمان مدیریت و برنامهریزی استان ساختمانهای قابل استفاده برای اداره کل کتابخانههای عمومی لرستان را معرفی کرده تا فرآیند استقرار نهایی تسریع یابد.
اعتبارات سفر ریاست جمهوری و توسعه پروژههای فرهنگی
پورعلی در بخش دیگری از سخنان خود، به دستاوردهای سفر ریاست جمهوری به استان لرستان اشاره کرد و گفت: در این سفر، بخشهای فرهنگ، آموزش، بهداشت و درمان از اعتبارات خوبی برخوردار شدند که در فرصتهای مقتضی به تفصیل به آنها اشاره خواهد شد.
تقدیر از اهداکنندگان کتاب و استفاده از ظرفیتهای قضائی
پورعلی از اهداکنندگان کتاب قدردانی کرد و اظهار داشت: این حرکت بسیار ارزشمند است و باید اهداکنندگان کتاب در سطح جامعه معرفی شوند تا انگیزههای این افراد در ترویج فرهنگ کتابخوانی بهطور گستردهتر شناخته شود.
وی همچنین به ظرفیتهای احکام قضائی اشاره کرد و گفت: احکام جایگزین حبس میتواند یکی از ابزارهای مؤثر در حمایت از زیرساختهای فرهنگی و کتابخوانی باشد و لازم است هماهنگیهای بیشتری با دستگاه قضائی استان صورت گیرد.
لزوم تامین اعتبار پروژههای کتابخانهای لرستان
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان نیز آخرین وضعیت سه پروژه عمرانی کتابخانههای عمومی که مجری آنها این اداره کل است را تشریح کرد.
میثم محتشم گفت: پروژه کتابخانه عمومی درجه یک «دورود» که اجرای آن از سال ۱۳۸۵ آغاز شده، تاکنون بیش از ۲۰ میلیارد تومان اعتبار جذب کرده و پیشرفت فیزیکی آن به حدود ۸۵ درصد رسیده است. اعتبار مصوب این پروژه در سال ۱۴۰۴ شش میلیارد تومان بوده که از این میزان تنها ۲۳۳ میلیون تومان تخصیص یافته است.
وی اعتبار مورد نیاز برای تکمیل پروژه را حدود هشت میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: مطالبات پیمانکار قبلی بالغ بر سه میلیارد تومان است و با توجه به خاتمه قرارداد، در صورت تأمین اعتبار، پیمانکار جدید انتخاب خواهد شد.
محتشم در تشریح وضعیت کتابخانه درجه ۲ پلدختر نیز گفت: این پروژه با پیشرفت فیزیکی حدود ۸۵ درصد، به دلیل نواقص فنی جدی از جمله مشکل شیب ورودی، آبگرفتگی محوطه، ضعف سیستم دفع آبهای سطحی و آسیبهای ناشی از سیلاب، با چالش مواجه است، تا رفع کامل این نواقص و اصلاح زیرساختها، صدور پایان کار برای پروژه منطقی نیست.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان همچنین وضعیت کتابخانه درجه دو الشتر را تشریح کرد و افزود: این پروژه که آن هم از سال ۱۳۸۵ آغاز شده، تاکنون بیش از ۱۵ میلیارد تومان اعتبار جذب کرده و پیشرفت فیزیکی آن به حدود ۹۰ درصد رسیده است. اعتبار مصوب سال جاری شش میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بوده که تخصیص کامل یافته، اما برای تکمیل نهایی پروژه در سالهای آینده حدود هشت میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز است.
وی افزود: قرارداد پیمانکار قبلی خاتمه یافته و ادامه عملیات منوط به تأمین اعتبار و انتخاب پیمانکار جدید خواهد بود.
محتشم با تأکید بر ضرورت نظارت دقیق بر کیفیت اجرای پروژهها، گفت: تکمیل کتابخانههای عمومی استان، علاوه بر تأمین منابع مالی، نیازمند دقت فنی و پایبندی به استانداردهاست تا این مراکز بتوانند نقش واقعی خود را در توسعه فرهنگی و اجتماعی ایفا کنند.
در این جلسه، درباره موضوعات مختلفی مانند افزایش مبلغ حق عضویت و وضعیت پروژههای کتابخانهای نیز بحث و تبادل نظر شد و مقرر شد برنامههای ویژهای به مناسبت سالروز تأسیس نهاد کتابخانههای عمومی تدوین و اجرایی شود.
نظر شما