سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سایه برین: احمد اکبرپور، نویسنده شناختهشده حوزه کودک و نوجوان، به تازگی موفق شد نامزد جایزه بینالمللی هانس کریستین اندرسون شود؛ جایزهای که به دلیل اهمیت دادن به صدای کودکان و انتشار آثار با کیفیت، یکی از معتبرترین افتخارات جهانی در زمینه ادبیات کودک و نوجوان به شمار میرود. آثار اکبرپور با تاکید بر شادی و تخیل، توانستهاند هم مخاطب داخلی را جذب کنند و هم در عرصه جهانی دیده شوند.
خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) بر این اساس گفتوگویی را با اکبرپور انجام داده است. در گفتوگوی پیش رو، او درباره ویژگیهای آثارش، مسیر حضور ایرانیها در جشنوارههای جهانی و تاثیر این موفقیتها بر ادبیات کودک و نوجوان ایران صحبت میکند. متن کامل این مصاحبه را با هم میخوانیم:
جشنواره هانس کریستین اندرسون بر شنیدن صدای بچهها و مخصوصاً مفهوم شادی تاکید دارد. در آثار شما چه مولفههایی وجود داشته که باعث شده به این جشنواره راه پیدا کنند؟
ادبیات قالب خاصی ایجاد میکند که شخصیتپردازی و تعلیق از قواعد ابتدایی آن است. اگر قواعد آن رعایت شود، جذاب میشود و بچهها با آن ارتباط برقرار میکنند. داستانهای کلاسیکی مثل پینوکیو یا هری پاتر نیز همین قواعد را دارند. من سعی کردم داستانم را با قواعد ادبی و داستانی بنویسم و برای همین است که جذاب شده است.
آثار ایرانی معمولاً با مفهوم ملی و بومی نوشته میشوند. چه طور میتوانند در جشنوارههای خارجی جایگاه پیدا کنند؟
ادبیات خوب میتواند هم بومی باشد و هم جهانی. حتی بومیترین کارها هم میتوانند برای مخاطب جهانی جذاب باشند. در داستان و شعر، تخیل و کشف و شهود اهمیت دارد. اگر بخواهیم در رقابت جهانی موفق باشیم، بهروز بودن ادبیات و انتخاب سوژههای نو هم ضروری است تا بتوانیم در کنار بزرگان جهان قرار بگیریم.
چقدر حضور شما در این جشنوارهها به حضور ایرانیها در محافل بینالمللی کمک کرده است؟
این جوایز محصول شورای کتاب کودک است که از سال ۱۳۴۱ راهاندازی شد و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که از سال ۱۳۴۳ آغاز بهکار کرد. تاکنون ۴۰ دوره برگزار شده و نویسندگانی مانند هوشنگ مرادی کرمانی و فرهاد حسنزاده توانستهاند به مراحل نهایی برسند. حضور ایران در چند دوره اخیر جشنواره نشان میدهد که ادبیات کودک و نوجوان ایران جدی گرفته میشود و موفق شده است با آثار جهانی رقابت کند.
حمایت نهادهای دولتی و تصمیمگیر از کسانی که در این جشنوارهها انتخاب میشوند، بعد از دریافت جایزه چگونه است؟
من چند روز است که این عنوان را دریافت کردهام و نمیدانم دقیقاً پس از این چه اتفاقاتی رخ میدهد، اما واکنش افکار عمومی بسیار مثبت بوده است. جامعه معمولاً به جوایز جهانی واکنش خوشایند نشان میدهد و در داخل کشور نیز تاثیرگذار بوده است. بسیاری از کتابفروشیها تماس گرفتهاند و درباره آثار جدید پرسیدهاند. تا اینجا اثر حضور در جشنواره فوقالعاده بوده و جامعه از کسی که فراتر از مرزها ظاهر میشود، حمایت میکند.
فکر میکنید چه مولفهای در آثار شما باعث شد به این مرحله برسید؟
جایزه هانس کریستین اندرسون معمولاً بر اساس مجموع کارهای یک نویسنده داده میشود. من حدود ۴۰ تا ۵۰ کتاب دارم که حداقل ۱۰ تا از آنها ترجمه شده و نقد شدهاند. شورای کتاب کودک هر دو سال یکبار آثار نویسندگان و تصویرگران را جهت معرفی آنها به دفتر مرکزی IBBY بررسی میکند. برای مثال، فرشید مثقالی در تصویرگری جایزه گرفته و تصویرگران ایرانی نیز خلاقیت زیادی دارند.
اقبال ایرانیها در این جشنوارهها چگونه بوده و آیا از نگاه برابر برخوردار بودند؟
گاهی ایرانیها در هیئت داوران حضور داشتهاند، مثل توران میرهادی، زهره قایینی و سحر ترهنده، اما در این دوره هیچ داور ایرانی حضور نداشت. انتخاب آثار بر اساس معیارهای ادبی است و نگاه سیاسی دخیل نیست. رقابت بسیار جدی است و فینالیستها از سراسر جهان انتخاب میشوند. ملاکها ادبی هستند و هر کسی که انتخاب شده، آثارش در سطح جهانی بوده است.
نکته آخری اگر دارید، لطفاً بفرمایید.
سالهاست که ناشران به دلیل فروش کمتر آثار داخلی، بیشتر به ترجمه توجه میکنند. حضور در جشنواره شاید باعث شود توجه بیشتری به ادبیات تالیفی معطوف شود و توازن بین ترجمه و آثار تالیفی رعایت شود. این موفقیت به نوعی نسل ادبیات ایران را زنده نگه داشته و باعث میشود که آثار داخلی به مخاطبان بیشتری برسند.
نظر شما