سرویس استانهای خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - سمیه نوری: کتابخانهها به مثابه شریانهای حیاتی فرهنگ و دانش یک جامعه، نقشی بیبدیل در ارتقای شاخصهای توسعه انسانی دارند؛ اهمیت کتاب و کتابخوانی به عنوان ستون فقرات توسعه فرهنگی و فکری هر جامعهای بر کسی پوشیده نیست؛ با این حال سرانه فضای مطالعه در بسیاری از مناطق کشور از جمله شهرستان سرپلذهاب همچنان فاصله معناداری با استانداردهای مطلوب دارد. این وضعیت، پس از زلزله مهیب سال ۱۳۹۶ به یک چالش مضاعف تبدیل شد، حادثهای که نه تنها زیرساختهای شهری را تخریب کرد بلکه مراکز فرهنگی را نیز از مدار فعالیت خارج ساخت و مردم این منطقه را در حوزه دسترسی به منابع فکری دچار ضعف و محرومیت کرد و حتی در سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به استان کرمانشاه نیز کمبود سرانههای فرهنگی مورد نقد قرار گرفت.
زیرساخت های فرهنگی کشور کافی نیست
سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سفر به استان کرمانشاه تصریح کرد: براساس آمار سال ۱۴۰۲ که توسط وزارت فرهنگ تهیه شده است ۶۶ درصد شرکتکنندگان اعلام کردند در طول سال بازدید از موزه، گالری و مکان تاریخی ندارند و یا ۶۷ درصد در حوزه سینما و ۸۶ درصد تئاتر، ۸۲ درصد کنسرت مراجعه ندارند و یا در حوزه مطالعه ۲،۴ ساعت مطالعه کتاب و ۲ ساعت ۳۰ دقیقه مطالعه روزنامه و مجله در هفته است.
صالحی ادامه داد: اینکه چرا یک ملتی که جوهره آن جوهره فرهنگی و هنری است، مصرف سرانه فرهنگی آن ضعیف است یک سوال قابل توجه است که باید بررسی و مورد ارزیابی قرار گیرد که یکی از موارد اصلی این ضعف سرانه پایین و یا کمبودن آن است.
وی خاطرنشان کرد: باید بپذیریم مانند سایر نیازها باید زیرساختهای فرهنگی و هنر کشور افزایش قابل توجهی پیدا کند که نیازمند تلاش بیشتر و فرهنگسازی است.
تخریب زیرساختهای اصلی و نیاز به بازسازی از صفر
در همین راستا معصومه اکبری رئیس اداره کتابخانههای عمومی شهرستان در تشریح این مهم، وضعیت ساخت و سازها، منابع از دست رفته و تلاشهای جهادی برای حفظ ارتباط جامعه با کتاب را تشریح کرد.
اکبری در تشریح وضعیت کتابخانهها پیش از زلزله بیان داشت که شهرستان سرپلذهاب پیش از سال ۹۶ دارای دو کتابخانه شهری و یک کتابخانه روستایی نهادی بود که هر کدام حدود ۳۰ هزار منبع در خود جای داده بودند اما در اثر زلزله کتابخانه مرکزی (رسالت) به کلی تخریب شد و کتابخانه علامه امینی نیز دچار آسیب جدی شد که عملاً تنها سقف و ستونهای آن باقی ماند و نیازمند بازسازی کامل بود.
رئیس اداره کتابخانههای عمومی شهرستان با اشاره به وضعیت پروژههای ساختمانی اعلام کرد که عملیات بازسازی کتابخانه علامه امینی با تخصیص اعتبارات از سال ۱۴۰۰ به بعد، از سر گرفته شد. وی اظهار داشت: در سال ۱۴۰۰ مبلغ ۲ میلیارد تومان و سال گذشته ۵ میلیارد تومان اعتبار تخصیص یافت که به واسطه آن، بازسازی کتابخانه علامه امینی به پیشرفت فیزیکی ۸۰ درصدی رسیده است.
با این وجود، اکبری تأکید کرد که وضعیت کتابخانه مرکزی (رسالت) همچنان بلاتکلیف باقی مانده است. اولین بودجه برای اسکلت فلزی این کتابخانه در سال ۹۷ اختصاص یافت، اما پس از آن ردیف بودجه حذف و کار متوقف شد.
اکبری اضافه کرد: با پیگیریهای مکرر سالانه از سوی اداره کل و شهرستان و همچنین تلاشهای فرماندار فعلی بالاخره مبلغی در مرحله تملک سازمان برنامه و بودجه تأیید شده است اما متأسفانه خود پروژه کتابخانه مرکزی همچنان راکد است.
فعالیت در مکان استیجاری و جبران کمبودها
اکبری در خصوص وضعیت جاری خدماتدهی اعلام کرد که کتابخانه علامه امینی در حال حاضر فعالیت خود را در محلی استیجاری و به مساحت ۲۰۰ متر مربع انجام میدهد تا ساختمان اصلی تکمیل شود و همچنین به تعبیه سالنهای مطالعه مجزا برای خواهران و برادران بهویژه داوطلبان کنکور اشاره کرد و گفت: بخش کودک نیز راهاندازی شده، متأسفانه در این فضا برای افراد ناشنوا و نابینا هنوز فضایی در نظر گرفته نشده است.
سرنوشت منابع از دست رفته و توزیع میان استانی
اکبری در مورد منابع کتابخانه تخریبشده رسالت عنوان کرد: این کتابخانه پیش از زلزله ۲۵ هزار منبع در اختیار داشت و تعداد زیادی از منابع با تلاش همکاران استخراج شد اما به دلیل نبود مکان مناسب برای نگهداری به صورت امانی به شهرهای مجاور منتقل و انبار شد اما متأسفانه پس از چهار سال به دلیل شرایط نگهداری نامناسب، بسیاری از کتابها فرسوده اعلام شده و پس از بازدید کارشناسان استانی بخشی از آنها بازگردانده شد و مابقی در کتابخانههای ۱۰ استان دیگر توزیع شد و تعداد منابع استخراج شده از زیر آوار تقریباً نصف مجموع اصلی بوده است.
خدمات جایگزین و مطالبات اصلی
رئیس اداره کتابخانههای عمومی سرپلذهاب، دغدغه اصلی خود را پایین بودن سرانه فضای کتابخانهای شهرستان دانست و تأکید کرد: این سرانه نسبت به شهرهای همجوار با جمعیت کمتر بسیار ناچیز است و یک کتابخانه برای پاسخگویی به نیازهای کودکان، نوجوانان و دانشآموزان کنکوری کافی نیست.
اکبری در حوزه روستایی اعلام کرد: کتابخانه سیار رسمی در شهرستان وجود ندارد اما طرح جهادی «پیک کتاب» با همکاری رابطین مدارس و شوراها اجرا میشود که کتابها به صورت امانی به دست کودکان و نوجوانان روستاها میرسد؛ همچنین در غیاب ساختمانهای ملکی، دو پیشخوان کتابخانه در روستاهای «دول الیاس» و «قلعه بهادری» راهاندازی شده که در هشت سال گذشته جایگزین کتابخانههای تخریبشده در مناطق محروم شدهاند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: با تخصیص اعتبارات جدید به ویژه اعتباری که نماینده مجلس سال گذشته برای این حوزه اختصاص داد، کتابخانه ۸۰ درصد پیشرفتیافته مجهز و مورد بهرهبرداری قرار گیرد تا وضعیت فرهنگی شهرستان بهبود یابد.
وضعیت کتابخانههای عمومی سرپلذهاب که پیش از زلزله ۱۳۹۶ نیز با چالش سرانه پایین مواجه بود اکنون نیازمند توجه فوری است زیرا این زیرساختهای فرهنگی پس از تخریب، بازسازیشان با کندی پیش رفته است، به طوری که پیشرفت فیزیکی کتابخانه مرکزی تنها ۸۰ درصد است و کتابخانه علامه امینی نیز همچنان راکد مانده است. این شرایط در حالی است که مردم و فعالان فرهنگی منطقه، تکمیل زیرساختهای آسیبدیده را اصلیترین مطالبه خود میدانند.
نظر شما