ذاتالله نیکزاد در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره اهمیت برگزاری جایزه کتاب سال بیان کرد: رصد همه کتابهایی که در طول یکسال منتشر میشود، مهمترین اتفاقی است که با برگزاری این رویداد شاهد آن هستیم. بررسی و ارزیابی کمّی و کیفی کتابها نکتهای مهم است و نشان میدهد این آثار تا چه میزان نیازهای جامعه علمی را پاسخ میدهند.
وی با اشاره به کارگروههای تخصصی جایزه کتاب سال، ادامه داد: استادانی که کتابها را بررسی میکنند، صاحبنظر هستند. بررسی این آثار از نظر کیفی در حوزههای تخصصی میتواند بر جریان نشر اثرگذار باشند، سنجشی ایجاد کنند و هر سال نتایجی به همراه داشته باشند. کتابهایی که به گردونه رقابت جایزه راه پیدا میکنند، علاوهبر دریافت مجموعهای از نظرات تخصصی، نشان میدهند نقاط قوت و ضعف حوزه نشر در بخشهای تخصصی چیست.
نیکزاد افزود: در برخی از دورهها ممکن است در تعدادی از رشتهها کتابی به جایزه کتاب سال راه پیدا نکند یا حتی اثری به بخش برگزیده و شایسته تقدیر نرسد؛ این موضوع نشان میدهد آن حوزههای تخصصی چه نقاط ضعفی دارند. در مقابل، در برخی دورهها، انبوهی از کتابهای تخصصی ارائه میشوند که بیانگر فعال بودن این حوزهها و مشغول بودن نویسندگان برای تولید اثر است. در نتیجه، جایزه کتاب سال، در بخشهای گوناگون میتواند منشأ خِیر باشد.
وی با این توضیح که اگر جایزه کتاب سال، در بازههای بلندمدت به سنجشهایی برسد، نتایج میتواند در حوزههای تخصصی نشر کمککننده باشد، افزود: سنجش بحثهای محتوایی و مسائل تخصصی که محققان درباره آنها کار میکنند اهمیت دارد. این رویداد میتواند کتابها را در حوزههای تخصصی بهدرستی ارزیابی کند. ارزش علمی کتاب اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین بیشتر آثاری که از نظر علمی و ادبی دارای نوآوری هستند یا حرف تازهای برای گفتن دارند، به توسعه علم و دانش کمک میکنند؛ چه در داخل کشور و چه فراتر از مرزها، بهویژه آثاری که موضوع آنها مسائل علمی مرتبط با ایران است.
نیکزاد بیان کرد: میدانیم حوزه نشر با مسائل و مشکلات متعددی، ازجمله مالی و فرهنگی، روبهرو است. قاعدتاً این ارزیابیها میتواند به تصمیمگیرندگان حوزه نشر کمک کند تا وضعیت موجود را بهتر بشناسند و تصمیمهای درستتری بگیرند. حتی میتوان میزان برونداد ناشران خصوصی، دولتی، دانشگاهی و پژوهشگاهی را ارزیابی کرد. این آسیبشناسیها و تعیین وضعیت، در دستیابی به راهکارها برای گامهای بعدی کمک میکند.
دانشیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، ادامه داد: مخاطبان جایزه کتاب سال به دلیل تخصصی بودن آن، شاید عموم افراد جامعه نباشند، اما آثار این جایزه بهطور غیرمستقیم بر تصمیمگیریهای اقتصادی، فنی، علمی و فرهنگی جامعه اثر میگذارد. در همه جای دنیا، حوزههای تخصصی و علمی معمولاً کم سروصدا فعالیت میکنند و کل جامعه از انتشار این آثار آگاه نیست. در مقابل، کتابهایی که با اقبال عمومی روبهرو میشوند، بیشتر به ذائقه مخاطب، سرگرمی یا موضوعات مشابه میپردازند. این موضوع نیز میتواند در جایزه کتاب سال مورد توجه قرار گیرد و بخشی به کتابهای مخاطب عام اختصاص داده شود.
وی با این توضیح که نویسندگان تشویق میشوند آثارشان دیده شود، گاهی حتی بدون آنکه خودشان چنین قصدی داشته باشند، گفت: اینگونه نیست که نویسندگان الزاماً خودشان کتابشان را برای شرکت در جایزه کتاب سال معرفی کنند. حتی اگر این کار را انجام ندهند، باز هم از چشم متولیان و برگزارکنندگان دور نمیماند. همه کتابهایی که در طول سال منتشر میشود، حتی آثاری که نویسندگان آنها تمایلی به نامزد شدن ندارند، در این رویداد دیده میشوند.
به گفته دانشیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، ارزیابیها در جایزه کتاب سال با ساختاری مشخص انجام میشود و هم به جنبههای شکلی و ظاهری کتاب، مانند نوع چاپ، صفحهآرایی و ویرایش، و هم به محتوای آن توجه میشود؛ اینکه کتاب از نظر علمی چه نتایج جدیدی برای جامعه دارد.
داور چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال، افزود: این روند میتواند نویسندگان را تشویق کند کیفیت آثار خود را ارتقا دهند و کتابهایشان را به ناشرانی بسپارند که به کیفیت نشر و داوریهای دقیق و سازنده اهمیت میدهند. معمولاً کتابهایی که نقص کمتری دارند و حاوی مطالب جدید هستند، امکان دیدهشدن بیشتری پیدا میکنند.
نیکذات، بیان کرد: چهلودو دوره جایزه کتاب سال برگزار شده و لازم است معرفی گستردهتر و جامعتری از آن ارائه شود. این معرفی میتواند به نویسندگان کمک کند تا با ارتقای کیفیت آثار خود، در چرخه رقابت این جایزه قرار بگیرند.
وی گفت: جایزه کتاب سال به حمایت دولت و بخشهای تخصصی نیاز دارد. حمایت دولتی قاعدتاً باید در این حوزه پُررنگتر باشد. در بسیاری از کشورهای جهان، مؤسسهها و بنگاههای اقتصادی بخشی از درآمد خود را به فعالیتهای علمی و فرهنگی اختصاص میدهند، اما در ایران کمتر شاهد چنین روندی هستیم. مشارکت شرکتها، بانکها و مؤسسات اقتصادی میتواند به تقویت این جایزه و پیشبرد دقیقتر فرآیند داوری کمک کند.
به گزارش ایبنا؛ کتاب «تعامل مرمت و تاریخ معماری در ایران» نوشته ذاتالله نیکزاد، در چهلودومین دوره جایزه کتاب سال، شایسته تقدیر شناخته شده است.
اختتامیه چهلوسومین دوره جایزه کتاب سال، بهمنماه برگزار میشود.
نظر شما