حامد صافی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در اهواز، افزود: هرگاه نهادهای حاکمیتی و دولتی به برگزاری جشنوارهای علمی اقدام میکنند، پرسشی اساسی در ذهن شکل می گیرد که هدف راهبردی برای این برگزاری چیست و آیا این رویداد منجر به حکمرانی علمی میشود؟ منظور از حکمرانی علمی به صورت ساده، این است که از علم، پژوهش، و دانش برای پیشبرد اهداف حکومتی و حل مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بهره ببریم. این رویکرد میتواند به رونق علمی کشور کمک کرده و بهطور ویژه به نیازهای جامعه پاسخ اساسی دهد.
مسائل کلیدی کشور در اولویت کتاب سال
صافی با ارائه این پیشنهاد که باید از برگزاری رویدادهای علمی که به این مهم یاری نمیرساند دوری کنیم، تصریح کرد: بهطور مشخص درباره رویداد انتخاب کتاب سال بهتر است کتابهای مرتبط با مسائل کلیدی کشور را در اولویت انتخاب قرار داده و بر چالشهای حیاتی کشور تمرکز کنیم.کتابهای برتر سال باید به مسائل علمی و فناوری روز کشور پرداخته و راهحلهایی مبتنی بر پژوهشهای علمی برای مشکلات اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی، و فرهنگی ارائه دهند.
وی با طرح این نکته درخصوص کتابهایی که در حوزههای فناوری نوین، اقتصاد دانشبنیان، مدیریت منابع طبیعی، و توسعه پایدار نوشته شدهاند میتوانند در اولویت قرار گیرند، اظهار کرد: کتابهایی که به توسعه حکمرانی علمی، سیاستگذاری در حوزه علم و فناوری، و فرآیندهای تصمیمگیری مبتنی بر داده و تحقیق پرداختهاند، باید بهطور ویژه بررسی شوند.
حمایت از پژوهشهای علمی کاربردی در جایزه کتاب سال
نویسنده «انوار بازنوشته» ادامه داد: همکاری ویژهتری باید با نهادهای علمی برقرار شود. برای مثال، کمیتهای از استادان دانشگاهها، پژوهشگران و صاحبنظران در حوزههای مختلف علمی برای انتخاب کتابها، میتوانند اطمینان حاصل کنند که آثار منتخب با معیارهای علمی و پژوهشی دقیق هماهنگ باشند. همچنین حمایت از پژوهشهای علمی کاربردی، پیشنهاد دیگری است که میتواند به کارایی این رویداد یاری رساند. کتابهایی که بر پژوهشهای علمی کاربردی و انتقال دانش به عمل تأکید دارند باید در اولویت قرار گیرند. این کتابها میتوانند در راستای حل مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی کشور راهگشا باشند.
نیازهای حکمرانی علمی و توجه به آینده پژوهی در کتاب سال قرار گیرد
نویسنده خوزستانی درخصوص نادیده گرفتن بخشهای کتاب سال، اینگونه توضیح داد: پاسخ به نیازهای حکمرانی علمی و توسعه کشورو توجه به آیندهپژوهی، بعددیگری است که در این رویداد کمتر مورد توجه قرار گرفته است.در این راستا، توجه به کتابهای مختص به پیشبینی روندهای آینده در حوزههای مختلف مثل فناوری، علم داده، اقتصاد و سیاست میتواند به نهادهای حکومتی در برنامهریزی بلندمدت کمک کند.
وی یکی از نکات اساسی در بازار کتاب ایران و به ویژه کتابهای برتر، که برگزیدگان کتاب سال نیز در این ردیف قرار دارند، فقدان فرآیند معرفی درست و علمی این محصولات دانست و بیان کرد: برگزاری وبینارها و سمینارهای تخصصی برای معرفی و بحث در مورد کتابهای برتر سال، میتواند بستری برای تبادل دانش و تجربه میان نویسندگان، محققان و مسئولان حکومتی فراهم کند.
صافی با اشاره به ضلع دیگر صنعت کتاب در این بخش که متشکل از ناشران است با طرح این پرسشها که «آیا کتاب سال تنها به محصول نهایی یعنی کتاب مینگرد؟ و نویسنده را تنها به اعتبار کتاب مد نظر قرار می دهد؟ آیا در کتاب سال، مجال توجه به ناشران وجود دارد؟» در پاسخ اذعان کرد: پیشنهاد دیگر در این بخش، توجه به ناشران علمی است. برای تقویت تولید کتابهای علمی، باید از ناشران و مراکز علمی که کتابهای کاربردی در زمینه حکمرانی و سیاستگذاری علمی تولید میکنند، حمایت ویژهای صورت گیرد.
لزوم توجه به نوآوری، تاثیرگذاری اجتماعی پاسخگویی به چالشهای فرهنگی در داوریها
این نویسنده خوزستانی که داوری سومین دوره جابزه کتاب سال خوزستان را در کار نامه کاری خود دارد، در مورد نحوه داوری جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران براین باور است که علاوه بر معیارهای سنتی مانند «محتوا»، «موضوع» و «شیوه نگارش»، باید شاخصهایی مانند «نوآوری»، «تأثیرگذاری اجتماعی»، «میزان ارتباط با نیازهای روز جامعه»، و «پاسخگویی به چالشهای فرهنگی و اجتماعی» اگر در نظر گرفته شود، میتوانیم رویدادی دیگرگون رقم بزنیم.
وی در ادامه گفت: بهجای دستهبندیهای کلی، میتوان بخشهای تخصصیتر مانند «کتابهای مربوط به جوانان»، «کتابهای علمی»، «کتابهای تخصصی در حوزه فناوری»، «کتابهای پژوهشی اسلامی»، و «کتابهای بینالمللی» را معرفی کرد. پیشنهاد میکنم بهجای آنکه تنها به یک هیئت داوری، محدود شویم، فرآیند داوری را به طور گستردهتری با مشارکت استادان دانشگاهها، نویسندگان شناختهشده، و حتی مخاطبان عمومی گسترش دهیم و و از طریق پلتفرمهای آنلاین و یا شبکههای اجتماعی از مردم نظرخواهی کنیم تا آثار محبوب عمومی در نظر گرفته شوند.این کار میتواند به آشتی مخاطبان با این انتخاب کمک کند.
نظر شما