سرویس دینواندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): بیستوپنجم رجب سالروز شهادت امام موسیکاظم (ع) امام هفتم شیعیان جهان است. در تبیین پیشینه و احوالات ایشان آثاری چندی به انتشار رسیده که از آن میان، «زندگینامه امام موسیکاظم (ع)» بهقلم رضا قارزی بههمت انتشارات برکه نور، از تازههای این حوزه است.
«ولادت حضرت»، «کنیه و القاب امام موسیکاظم (ع)»، «همسر و فرزندان امام موسیکاظم (ع)»، «اخلاق و فضائل امام موسیکاظم (ع)»، «فرزندان امام موسیکاظم (ع)»، «امامت پس از امام صادق (ع)»، «برخوردهای امام (ع) با خلفای عباسی»، «برخورد امام موسیکاظم (ع) با منصور عباسی در روز نوروز»، «مبارزات امام (ع) با دستگاه حکومت»، «امام موسیکاظم (ع) در زندان»، «شهادت امام موسیکاظم (ع)»، «برخوردهای امام موسیکاظم (ع) با سایر مذاهب اسلامی»، «اخلاق و فضایل امام (ع)»، «اصحاب و شاگردان امام (ع)»، «گزیدهای از سخنان امام (ع)»، «استراتژی امام موسیکاظم (ع) در برابر حاکمان» مجموعه موضوعات این کتاب را شکل داده، محتوایی جامعالاطراف از حیات ایشان بهدست میدهد.
در ابتدای کتاب، در باب امام موسیکاظم (ع) چنین آمده: «نام مبارک حضرت: موسیبنجعفر (ع)؛ کنیه: ابوابراهیم، ابوالحسن، ابوالحسن اول، ابوالحسن ماضی، ابوعلی و ابواسماعیل؛ القاب: کاظم، صابر، صالح، امین و عبدالصالح. آن حضرت در میان شیعیان به بابالحوائج معروف است؛ منصب: معصوم نهم و امام هفتم شیعیان؛ تاریخ ولادت: هفتم ماه صفر سال ۱۲۸ هجری. برخی نیز سال ۱۲۹ را ذکر کردند؛ محل تولد: ابوا منطقهای در میان مکه و مدینه در سرزمین حجاز عربستان سعودی کنونی.
میلادش برای امام صادق (ع) چنان شادیبخش بود که آن حضرت بههمین مناسبت سه روز جشن گرفت و مردم مدینه را اطعام نمود؛ نسب پدری: امام جعفربنمحمدبنعلیبنحسینبنعلیبنابیطالب (ع)؛ نام مادر: حمیده مصفاه. نامهای دیگری نیز مانند حمیده بربریه و حمیده اندلسیه نیز برای او نقل شده است. حمیده کنیزی از اهل بربر مغرب یا از اهل اندلس اسپانیا بوده است و نام پدر این بانو را صاعد بربری گفتهاند. این بانو از زنان بزرگ زمان خویش بود و چندان فقیه و عالم به احکام و مسائل بود که امام صادق (ع) زنان را در یادگیری مسائل و احکام دینی به ایشان ارجاع میداد؛ خصوصیات ظاهری: قد متوسط و رنگ سبزه سیر و محاسن انبوه داشت. نقش نگینش «حسبیالله» و بهروایتی «الملک لله وحده» بود؛ مدت امامت: از زمان شهادت پدرش، امام جعفر صادق (ع) در شوال ۱۴۸ هجری تا رجب سال ۱۸۳ هجری، بهمدت ۳۵ سال. آن حضرت در سن بیستسالگی به امامت رسید، تاریخ و سبب شهادت: ۲۵ رجب سال ۱۸۳ هجری، در سن ۵۵ سالگی بهوسیله زهری که در زندان سندی بهدستور هارونالرشید به آن حضرت خورانیده شد.
با هم یکی از بخشهای کتاب را با عنوان «برخوردهای امام موسیکاظم (ع) با خلفای عباسی» میخوانیم: «دورانی که امام موسیکاظم (ع) در آن زندگی میکرد، مصادف با نخستین مرحله استبداد و ستمگری حکام عباسی بود. این اعمال فشار از زمان امام صادق (ع) آغاز شد و تا زمان امام رضا (ع) که دوره خلافت مأمون بود با شدت هرچه تمامتر ادامه یافت؛ مردم در زمان مأمون اندکی احساس امنیت سیاسی کردند، ولی دیری نپایید که دستگاه خلافت بدرفتاری و اعمال فشار بر مردم را دوباره از سرگرفت. فشار سیاسی عباسیان در دورهای آغاز شد که پیش از آن، امام باقر و صادق (ع) با تربیت شاگردانی فراوان، بنیه علمی و حدیثی شیعه را تقویت کرده بودند و جنبشی عظیم در میان شیعه پدید آورده بودند. رسالت امام موسی کاظم (ع) آن بود تا در این حرکت علمی، توازن و تعادل فکری را میان شیعیان برقرار کنند.
عصر امام کاظم (ع) دوران بسیار سختی برای شیعیان بود و در این دوران، حرکتهای اعتراضآمیز متعددی از ناحیه شیعیان و علویان نسبت به خلفای عباسی صورت گرفت که از مهمترین آنها قیام حسینبنعلی، شهید فخ و نیز جنبش یحیی و ادریس فرزندان عبدالله بود که در زمان هارون رخ داد. در واقع، مهمترین رقیب عباسیان، علویان بودند و طبیعی بود که حکومت آنان را سخت تحت نظارت آنها بگیرد.
امامان شیعه همگی بر لزوم رعایت تقیه پافشاری کرده و میکوشیدند تا تشکل شیعه و رهبری آنها را بهطور پنهانی اداره نمایند. طبعاً این وضعیت سبب میشد تا تاریخ نتواند از حرکات سیاسی آنها ارزشیابی دقیقی به عمل آورد. امام کاظم (ع) پس از شهادت پدرش در سال ۱۴۸، در زمان منصور دوانیقی امامت را عهدهدار شد. منصور عباسی در سال ۱۵۸ در مکه مرد. جانشین وی تا سال ۱۶۹ فرزندش مهدی عباسی بود. پس از آن، یک سال هادی عباسی خلافت کرد و آنگاه هارون به خلافت رسید. امام (ع) در سال ۱۸۳ به شهادت رسید و در تمام این سالها، رهبری شیعیان امامی را عهدهدار بود. کتب تاریخ و حدیث، برخوردهای متعدد خلفای عباسی با موسیبنجعفر (ع) را نقل کردهاند که عمدهترین آنها برخوردهای هارون است».
امام موسی کاظم (ع) بهعلت حلم و بردباری در برابر تجاوزکاران و فرونشاندن خشم و غضب خویش به «کاظم» ملقب بود. خریدن غلام و آزاد ساختن آن یکی از برنامههای عبادتی ایشان بوده است، بهحدی که در مدت عمر خویش بیش از هزار نفر را خریداری و در راه خدا و جلب رضایت و خشنودی او آزاد ساخت. امام (ع) در علم و تواضع و مکارم اخلاق و کثرت صدقات و بخشش و جوانمردی ضربالمثل بود. بدان و بداندیشان را با عفو و احسان بیکران خود تربیت میفرمود.
از جمله منابع ارجاع شده در کتاب میتوان به «عیون اخبار الرضا»، «تاریخ گزیده» و «تحفالعقول» اشاره کرد.
«زندگینامه امام موسیکاظم (ع)» در ۶۱ صفحه بههمت انتشارات برکه نور منتشر شده است.
نظر شما