به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مرتضی حکاکیان، مدیر فیلمبرداری و مدرس سینما در تشریح ماهیت نشست ادبی «از فریم تا قلم» که توسط باشگاه ادبی بانوی فرهنگ برگزار می‌شود، بیان کرد: این دوره، کلاس تئوری فیلمنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود، بلکه کار را از خودِ فیلم آغاز می‌کند؛ فیلمی که ساخته شده و دیده شده است.

وی افزود: ما دقیق بررسی می‌کنیم که روایت آن فیلم چطور پیش رفته است. مثلاً کجا توضیح نداده، کجا حذف کرده و کجا با تصویر حرف زده است.

حکاکیان تأکید کرد: تمرکز اصلی بر این است که داستان در سینما چگونه تصویری می‌شود، نه اینکه فیلمنامه دقیقاً چه چیزی نوشته است. نویسنده کم‌کم یاد می‌گیرد که روایت فقط کلمه نیست؛ زمان، تصویر و ریتم هم هست.

وی هدف از این دوره را تغییر نگاه دانست و نه تغییر شغل. حکاکیان تصریح کرد: قرار نیست همه بعد از این دوره بروند فیلمنامه بنویسند. خیلی‌ها نویسنده داستان می‌مانند، ولی دیگر داستان را شل، خط‌کشی شده، تماماً ساختارمند و خیلی محکم نمی‌نویسند. بیشتر سعی می‌شود که نگاهشان به ساختار و ریتم عوض شود.

به گفته وی، نکته بسیار مهمی که نویسنده باید فرا بگیرد این است که لازم نیست همه‌چیز را توضیح بدهد. فیلم خوب یاد می‌دهد کِی باید ساکت بود، کِی باید حذف کرد، کِی یک تصویر یا یک مکث از چند صفحه توضیح قوی‌تر است. وی اضافه کرد: این نگاه مستقیماً بر ریتم، ساختار و حتی دیالوگ‌نویسی تأثیر می‌گذارد.

حکاکیان مطرح کرد: نویسندگان باید فیلم را باز کنند و به جای قضاوت کلی، از خود بپرسند که چرا یک صحنه موفق بوده و صحنه دیگر خیر، چه چیزی گفته نشده و روایت چطور هدایت شده است. وی افزود: وقتی نویسنده این‌جوری فیلم ببیند، داستان‌نویسی‌اش هم آگاهانه‌تر و حرفه‌ای‌تر می‌شود، نه صرفاً خوب‌نویسی.

وی در بخش دیگری از سخنانش گفت که این دوره، کلاس تحلیل فیلم به معنای رایج آن نیست و قرار نیست درباره پیام و معنا صحبت شود یا فیلم‌ها قضاوت گردند. فیلم‌ها اینجا ابزار کارند، نه موضوع بحث. بازشان می‌کنیم ببینیم روایت دقیقاً چطور جلو رفته و کِی و کجا تصمیم درست گرفته شده است. به گفته وی، دوره بیشتر به مسائل تخصصی مانند شخصیت‌پردازی، زاویه دید، چگونگی پرداخت تعلیق یا کشمکش و… می‌پردازد.

وی مخاطبان این دوره را نویسندگانی دانست که بیشتر در حوزه داستان‌نویسی فعالیت دارند، اما دوره درباره خود نوشتن حرف نمی‌زند، بلکه درباره تصمیم‌گیری در روایت بحث می‌کند. خیلی وقت‌ها نویسنده قصه بلد است، اما نمی‌داند کِی شروع کند، کِی تمام کند یا کِی به قصه نپردازد. ما دقیقاً با همین جاها کار داریم. به عنوان مثال، استاد حکاکیان اشاره کرد که در فیلم پاراسایت توضیح داده شد که حتی «حس بویایی» چه کارکردی دارد و چطور توانسته از این حس برای پیشبرد بهتر روایت استفاده کند.

حکاکیان در پایان، هدف نهایی دوره را این دانست که به نویسنده‌ها نگویید چه بنویسند، بلکه کمک کنید بفهمند چرا یک روایت جواب می‌دهد و یکی نه. وی با تأکید بر اهمیت این شناخت، خاطرنشان کرد: وقتی این شناخت شکل بگیرد، دیگر فرقی نمی‌کند فرد داستان کوتاه بنویسد، رمان کار کند یا بعدها به سمت فیلمنامه‌نویسی برود؛ تصمیم‌هایش آگاهانه‌تر شده و این همان چیزی است که روایت را جدی و ماندگار می‌کند.

وی در پایان سخنانش تاکید کرد: به نظرم یک نویسنده باید حتماً فیلم ببیند و از دنیای فیلم دور نباشد چون هم می‌تواند الهام‌بخش باشد و هم فضای اندیشه‌اش را تقویت کند.