خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، هدايت ظهرابي، كارشناس مطالعه مفيد اداره كل كتابخانه‌هاي كهگيلويه و بويراحمد: مطالعه خوشه چيني از شجره اي است كه پيشينيان با فكر و دانش خويش و با خون دل و عصاره عمر خود آن را آبياري ساختند‌. مطالعه ، بهره وري از ميراث جاودانه نياكان خردو انديشه در طول تاريخ  است‌. در دنياي متغير امروزي كه هر روز در هر زمينه علمي‌، هنري‌، سياسي و اقتصادي يك اتفاق تازه مي‌افتد‌، كتاب و مطالعه ديگر كار افراد خاصي نيست‌. 

هر كسي در هر شغل و مقامي لازم دارد به طور مرتب مقداري از وقت خود را به خواندن مطالب اختصاص دهد‌، چه اين مطالب روزنامه و مجلات باشند چه كتاب‌هاي علمي و فني‌، چه كتاب‌هاي قصه و داستان و چه نامه‌ها و پرونده‌هاي اداري‌. حجم اين مطالب آنچنان رو به افزايش است كه حتي اگر فرد بخواهد تنها حداقلي از مطالب را كه براي رفع نيازهاي فردي و شغلي او لازم است مطالعه كند‌، مقدار زيادي بايد وقت صرف كند‌. 

به گفته اكثر جامعه شناسان‌، اقوام و مللي كه با مطالعه مانوس بوده و كتاب در ميانشان رواج بيشتري داشته است‌، توانسته اند فرهنگي ماندگارتر و پوياتر از خود به جاي بگذارند و ميراث فرهنگي و گنجينه هاي معارف و دستاوردهاي عالمان و فرهيختگان خودرا به نسل‌هاي ديگر منتقل كنند‌. يكي از مهم‌ترين عواملي كه به يادگيري مطالب كمك مي كند و يادگيري را سهل و سريع مي‌كند انگيزه است‌. 

انگيزه يكي از مهم‌ترين عواملي است كه پيشرفت فرد را تامين مي كند‌. البته انگيزه درجه‌هاي مختلفي دارد و در سنين مختلف متفاوت است‌.  انگيزه دروني مولود عواملي چون اميد و آرزوها و هدف انسان براي پيشرفت است.   هنگامي كه انسان خواندن و نوشتن را ياد مي گيرد مهمترين كاربايد كتابخواني باشد كه اين مهم اگر بدون آموزش باشد چيزي جز اتلاف عمر و از كف دادن زمان نيست. مطالعه، جهان و فضاي جديدي را برابر انسان مي‌گشايد و وي را علاوه بر اطلاعات با واقعيت‌هاي جديد روبرو مي‌كند. 

زمان آغاز مطالعه وقتي است كه فرد بتواند بخواند و مطلب را درك كند و از آن بهره برداري كند. زمينه مطالعه، مكان، هدفمندي و داشتن انگيزه عوامل ضروري در مطالعه هستند. 

مطالعه به معني نگريستن به هر چيزي براي آگاه شدن از آن تفكر، انديشه و يا بررسي است و مشوق هايي چون لذت جويي، شناخت طبيعت، بارور شدن عقل و انديشه، بارور شدن حس كنجكاوي، برطرف شدن شك و ترديد، ايجاد خود باوري و شناخت جديد محرك‌هايي هستند كه زمينه و امكان روحي – رواني و انگيزشي را در فرد ايجاد مي‌كنند. 

بايد يادمان باشد كه زيادوقت نداريم جهان ما جهان سرعت است و روز به روز نيز به اين سرعت افزوده مي شود. براي اينكه از اين كاروان علم و زندگي عقب نمانيم بايد با آخرين روش‌هاي مطالعه ودستيابي به دانش آشنا شويم. با يك نظم و ترتيب خاص مي‌توان شرايطي را فراهم كرد كه عمر پرباري داشته باشيم. 

امروزه بسياري خصوصا دانش آموزان به عادت بد كندخواني مبتلا هستند و اين عادت باعث اتلاف وقت و سرمايه عمر مي شود. صرفه جويي در وقت مهمترين نكته است كه در طرح شرايط مطالعه بر آن تكيه مي‌شود. بهترين زمان مطالعه در صورتي كه كمبود خواب نداشته باشيم پيش از خواب يا استراحت روزانه است به اين ترتيب ذهن وقت كافي براي آرامش، منظم ساختن و نگهداري و ثبت اطلاعات لازم راخواهد داشت. 

وضعيت فرد هنگام مطالعه تاثير مهمي در درك مطلب دارد. فرد هنگام مطالعه بايد راست بنشيند، كتاب بايد روي سطحي هموار باشد. با بي حوصلگي مطالعه نكند. آفات مطالعه چون خواب، حواس پرتي و ... به سراغش نيايد. با اشياء و وسايل اطرافش بازي نكند و فراموش نكند كه هيچ چيز جاي آموزش عملي را نمي گيرد. 

هنگام مطالعه بايد توجه داشت كه انتقاد لازمه كار است. خواندن با ديد انتقادي بسيار مفيد و ثمربخش است، ولي بعضي از افراد بين انتقاد- كه مشخص كردن خوب از بد است – با ايرادگيري فرقي نمي گذارند و به گمان خويش آنچه مي‌كنند انتقاد سازنده است، در حالي كه چنين انتقادي نه تنها سازنده نيست، بلكه زيان بار و مخرب است.
 
انتقاد تنها پيدا كردن نقطه ضعف‌ها و عيب‌ها نيست، بلكه اشاره به قوت‌ها و خوبي ها نيز انتقاد است‌. خواننده نبايد توقع داشته باشد هر مطلبي را كه مي‌خواند مطابق نظرش باشد زيرا نويسنده مي تواند نظرخويش را به طريقي كه مي‌پسندد بيان كند و بنويسد‌. هركس مي تواند عقايد ونظرهايي را قبول يا رد كند، اما بايد براي رد و قبول خويش دلايل كافي داشته باشد وبتواند آن‌ها را نيز توضيح دهد. اگر رنج تجزيه و تحليل را بر خود هموار نكند نمي‌تواند نظر خويش را به ديگران بقبولاند‌. 

انسان بايد هميشه توجه كند كه مطالب رابراي چه مخاطبي مي‌نويسد چون امكان دارد خواننده بي‌توجه چيزي را بخواند كه دراندازه درك و فهم وي نبوده است.