به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، محقق داماد، رئيس گروه علوم و معارف اسلامي فرهنگستان علوم ايران، گفت: يكي از مباحثي كه در علم اصول فقه شيعي به نحو تطبيقي و مقايسهاي مورد بحث قرار گرفته، مبحث «تخطئه و تصويب» است. فقهاي شيعي- امامي در اين مساله با مكاتب اهل سنت به گفتوگو نشسته و به گونهاي موضعگيري كردهاند كه از مختصات و منفردات طرفين شده است.
وي گفت: اشعريان و دسته قليلي از معتزله ميگفتند خداوند در عالم واقع حكمي ندارد بلكه حكم خدا همان است كه آراء صاحب نظران بر آن مستقر ميشود. بنابراين هيچگاه مجتهدان خطا نميكنند. اين نظريه را «تصويب» و پيروان آن را «مصوبه» مينامند.
محقق داماد افزود: نظر مقابل كه «تخطئه» نام دارد، ميگويد خدا احكامي دارد كه مجتهدان ممكن است به آنها برسند، ممكن است هم خطا كنند و به پيروان اين نظريه «مخطئه» ميگويند. غزالي از نامداران مكتب اشعري و طرفدار سرسخت نظريه تصويب است چنانكه ميگويد«اگر همه مجتهدين به حكم واحدي برسند، آن حكم قانون خداست و بدين ترتيب بر تصويب صحه ميگذارد.» تئوري تصويب در تمام آثار غزالي مشهود است.
وي تصريح كرد: اشعريون فكر ميكردند اگر تصويب را تائيد كنند، دين را رد كردهاند اما معتزله اينطور فكر نميكردند. البته نظر غزالي به اجماع ربطي ندارد، چنانكه خودش هم گفته، اجماع براي مسائل فقهي است و اجماع در اينجا كلامي است.
عضو فرهنگستان علوم همچنين گفت: قدمت اين نزاع به قرون اوليه تاريخ تكوين فقه نميرسد و بيشتر ناشي از گرم شدن بازار نظريهپردازادن كلامي است و بيش از آنكه موضوع از مباحث فقهي باشد، جنبه كلامي دارد.
پيش از محقق داماد، شهين اعواني، دبير علمي همايش غزالي، گفت: هماهنگيهاي اين همايش از هشت ماه پيش شروع شد. ابتدا قرار بود فراخوان عمومي بدهيم اما سپس قرار شد تنها از انديشمندان و استادان در حوزه خاص غزالي دعوت كنيم تا مقالههاي خود را به صورت سخنراني كوتاه در همايشي دو روزه ارائه و سپس به مؤسسه تحويل بدهند تا آثارشان مورد داوري و بررسي قرار گيرد.بار تكميلي اين گزارش متعاقبا ارسال ميشود.
یکشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۸۷ - ۱۱:۲۸
نظر شما