به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سپاه از همان ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی که تشکیل شد نقشی موثر در حفظ نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران داشت. این نهاد با رویکردی نظامی تاسیس شد که رسالت اصلی آن حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی بوده و هنوز هم هست.

سپاه در روز 2 اردیبهشت سال 58 تاسیس شد، یعنی زمانی که حدود 60 روز از پیروزی انقلاب‌ اسلامی می‌گذشت، اما خیلی زود توانست بر اوضاع نابسامان سیاسی کشور مسلط شود.
 
درباره تاسیس سپاه کتاب‌های مستقل کم است
کتاب‌های زیادی که به‌طور خاص درباره تاسیس این نهاد انقلابی باشند به رشته تحریر در نیامده است. البته بخش‌هایی از کتاب‌های مربوط به دوران دفاع مقدس هستند که در آنها می‌توان بخش‌ها یا فصلی را در مورد سپاه سراغ گرفت. تعدادی از این کتاب‌ها مربوط به دوران دفاع مقدس و پیروزی انقلاب اسلامی هستند که در آنها بسته به ضرورت محتوا درباره تاسیس سپاه صحبت‌هایی شده است.

البته احتمالا در همان سال‌های اولیه ابتدای انقلاب نیز در قالب کتابچه‌ها و جزواتی در مورد تاسیس سپاه آثاری منتشر شده اما بعدها این آثار در قالب کتاب مدون نشده‌اند. همچنین این گمان وجود دارد که در کتاب‌های دیگری نیز در قالب فصل‌های کوچک یا بخش‌هایی در مورد سپاه پاسداران اطلاعاتی وجود داشته باشند.
 
دو کتاب مرجع درباره تاسیس سپاه
در حال حاضر در بازار نشر می‌توان حداقل 2 کتاب با موضوع اصلی تاریخچه تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سراغ گرفت. کتابی با عنوان «تاریخچه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: به انضمام فرمایشات مقام معظم رهبری» و کتاب دیگری با عنوان «تاریخ شفاهی تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» که هر دو مستنداتی را درباره روزهای تاسیس سپاه و موضوعات آن روزگار در دل خود دارند.

وجه مشترک این دو اثر در این است که هر دو در سال 1393 منتشر شدند. هر دو کتاب یاد شده برای محققان داخلی و خارجی که می‌خواهند درباره مهم‌ترین نهاد نظامی انقلاب اسلامی تحقیق و کار علمی کنند مفید هستند. این کتاب‌ها حاوی مستندات تاریخی و نقل قول از منابعی است که در آن روزگار در تاسیس سپاه حضور داشتند.
  تاریخ شفاهی تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
کتاب «تاریخ شفاهی تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» به قلم جواد منصوری از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی در 320 صفحه منتشر شده است. نویسنده کتاب سعی کرده از اسناد و خاطرات نیروهای انقلابی آن دوران تصویری از تاسیس سپاه در آن مقطع به خواننده اثر بدهد.

در اثر یاد شده توضیحاتی در مورد افرادی که در تشکل‌های انقلابی آن دوره فعالیت می‌کردند ارائه شده است و دانسته‌های این افراد کنار هم قرار گرفته است. نقش این افراد در استقرار و تثبیت انقلاب مورد تاکید نویسنده است. در این کتاب تاسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به صورت یک روند تبیین شده است.

5 محور مهم این کتاب نقش مقابله سپاه با گروه‌های کومله و اطلاعیه سپاه در کردستان، مقابله با گروه‌های چریک‌های فدایی خلق، مبارزه سپاه با جریان‌های ضد انقلاب، تقابل‌های بین سپاه و بنی‌صدر و انتخابات اولین دوره ریاست جمهوری توام با نقش‌های سپاه هستند. ضمن اینکه در کتاب پیرامون ادغام 4 تشکل انقلابی به‌منظور تاسیس سپاه نیز مورد بحث قرار دارد.
   
تاریخچه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
کتاب «تاریخچه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: به انضمام فرمایشات مقام معظم رهبری» را جواد احمدی گردآوری کرده و ناشر آن نصر پروانه است. این کتاب هم به تاریخ تشکیل و چگونگی ایجاد نهاد سپاه پاسداران می‌پردازند. در این کتاب به موضوعاتی همچون وظایف سپاه از منظر قانون کشور پرداخته می‌‌شود.

در این کتاب می‌توان درباره اساسنامه سپاه در مبارزه با گروه‌های ضد انقلاب نیز مطالعه کرد. ضمن اینکه محورهایی از کتاب به عملیات ضد شورش‌گری، سازمان مجاهدین خلق، حاکمیت تفکر بنی‌صدر و استقلال عمل این نهاد از ارتش اختصاص دارد.

نویسنده که معتقد است نهاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طی مدت حیات سی و پنج ساله‌اش (تا زمان انتشار کتاب در سال 93) موفق بوده، در مورد رمز موفقیت این نهاد نیز مطالبی را به رشته‌ تحریر درآورده است.

بخش‌هایی از کتاب به‌نظر می‌رسد برای مخاطبانی از درون سپاه نوشته شده همچون نیروهای کادر سپاهی، در این بخش‌ها موضوعاتی همچون آفات و آثار تجمل‌گرایی، راهکارهای مبارزه با دنیا گرایی، ولایت‌پذیری، مشروعیت سپاه و جایگاه آن در نظام جمهوری اسلامی ایران مورد بحث قرار گرفته است. در این کتاب راجع به اینکه سپاه رکن اصلی انقلاب است و عنصری تفکیک‌ ناپذیر از آن قلمداد می‌شود و شهادت طلبی مطالبی بیان شده است.

لازم به یادآوری است که طی سالیان اخیر درباره نقش سپاه در دوران دفاع مقدس کتاب‌های زیادی منتشر شده که به‌واسطه تقارن آن دوران با زمان تاسیس این نهاد در هر کدام به فراخور مطالبی در مورد تاریخچه تاسیس سپاه دارند که مشخصات بعضی از این آثار را در جدول پایین ملاحظه می‌کنید.