یادداشتی از محمد حسن یعقوبیان؛

«سینما و فلسفه در ایران»

محمد حسین یعقوبیان نوشت:‌ حضور فیلسوف تنها در مقابل پرده نقره‌ای نیست بلکه گاه در جلوی دوربین به عنوان یک بازیگر یا شخصیت در یک اثر مستند یا داستانی و گاه در پشت دوربین و ساخت فیلم به مثابه کنشگر نیز قابل مشاهده است که به سینمای فلسفی می‌انجامد.

یاد علامه‌ طباطبایی در گفت‌وگو با غلامحسین ابراهیمی‌دینانی؛

فلسفه بی‌رحمانه می‌اندیشد

دینانی گفت:‌در دانشگاه‌ها متأسفانه چندان به علامه توجه نمی‌شود. او فیلسوفی کم‌نظیر بود، اما فلسفه همیشه مخالفانی داشته است. فلسفه چون بی‌رحمانه می‌اندیشد، گاهی با ظاهر ادیان سازگار نیست، گرچه در باطن هماهنگ است. در همه دوران‌ها مخالفان فلسفه زیاد بوده‌اند و هنوز هم هستند.

تأملاتی فلسفی درباره زبان؛

میراث شناخت انسانی

فرهاد همتی نوشت: میراث شناخت انسان نه در ذهن، بلکه در نوشتار و زبان باقی می‌ماند؛ همان قلمرویی که پوپر آن را «جهان سوم» نامید.

نگاهی به فلسفه لایب‌نیتس در گفت‌وگو با فاطمه مینایی؛

فیلسوف نظام‌ساز

فاطمه مینایی: لایب‌نیتس در چندین شاخه از دانش که از قضا امروز بسیار هم به هم مرتبط شده‌اند از پیش‌گامان آن شاخه‌ها محسوب می‌شود: علوم شناختی، سیبرنتیک و بعدتر نظریه سیستم‌ها، و بالاخره هوش مصنوعی. فقط برای نمونه‌ای از سهم لایب‌نیتس در مباحث اخیر، می‌شود به استدلال «اتاق چینی» جان سرل در رد آگاه‌بودن هوش مصنوعی اشاره کرد. یکی از پیشگامان طرح این استدلال در فلسفه، لایب‌نیتس است.

به‌میزبانی شهر فلسفه ایران برگزار می‌شود؛

نقد و بررسی کتاب «احمد فردید: دگرثانی و صیرورت»

نشست نقد و بررسی کتاب «احمد فردید: دگرثانی و صیرورت» پنج‌شنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۴ از ساعت ۱۶ تا ۱۸ برگزار می‌شود.

گزارش دومین پیش‌نشست همایش ملی فلسفه برای کودک؛

غیاب معنا در نظام آموزشی ما

سعید ناجی گفت: نقطه اصلی توسعه کشور، آموزش است. متاسفانه در ایران سیستم آموزشی فاجعه‌آمیز است. برای مثال در تکالیفی که به دانش‌آموزان داده می‌شود، "معنا" کاملاً غایب است. آنها تکالیفی انجام می‌دهند که معنا و ارزشی برایشان ندارد.

پنجاه‌وچهارمین عصر سه‌شنبه‌های بخارا برگزار می‌کند؛

بررسی کتاب «در باب زیبایی جان»

بررسی کتاب «در باب زیبایی جان: هفت نامه به دوستی دیریافته» ساعت 17 سه‌شنبه 20 آبان‌ ۱۴۰۴ در تالار دکتر روح‌الامینی باغ‌موزۀ نگارستان برگزار می‌شود.

گزارش اختصاصی ایبنا از نشست بررسی کتاب «عادلانه‌ها» اثر پل ریکور؛

انسانیت یک رخداد است

مهدی فیضی گفت:‌عدالت، واکنشی انسانی به مازادی در واقعیت است. انسانیت پیش داده هیچ‌جا وجود ندارد و انسانیت به مثابه یک رخداد است. انسانیتی که در تاریخ تجربه شده نتیجه یک واکنش بوده است. اگر رخدادها وجود نداشتند انسانیت هم شکل نمی‌گرفت. انسانیت بدون این واکنش‌ها وجود نداشته است بنابراین در اینجا انسان به مثابه واکنش است.

«فلسفه کانت» در گفت‌وگو با سیدامین‌الدین ابطحی؛

بدون آزادی، عقلانیت اخلاقی بی‌معنا می‌شود

خودآیینی در فلسفه کانت به‌معنای توانایی انسان برای قانون‌گذاری اخلاقی برای خود از طریق عقل است/ کانت ما را به پرسش درباره «حدود عقل» و نحوه استفاده از آن در مواجهه با مسائل پیچیده (مانند تغییرات اقلیمی یا اخلاق هوش مصنوعی) تشویق می‌کند. این ایده که عقل می‌تواند هم محدود باشد و هم توان‌مند، همچنان الهام‌بخش است.

سال‌روز تولد خالق «طاعون» در گفت‌وگو با مریم شیرازی؛

کامو؛ منتقد مصمم، فیلسوف مدرن

کامو تفکر نظام‌مندی ندارد. با این‌حال، برخی منتقدین معتقدند ادعای کامو مبنی بر اگزیستانسیالیست نبودن، در اثر لج‌ولجبازی با سارتر بوده است.

درباره کتاب «فیلسوفان بزرگی که در عشق شکست خورده‌اند»؛

وقتی عقل از عشق شکست خورد

کتاب «فیلسوفان بزرگی که در عشق شکست خوردند» در عین سرگرم‌کننده بودن، لایه‌ای عمیق از تامل را هم با خود دارد. شفر تلاش نمی‌کند فیلسوفان را تمسخر کند؛ بلکه با نگاهی انسانی و گاه همدلانه، نشان می‌دهد که پشت چهره عقلانی آنان، انسان‌هایی ایستاده‌اند با ترس‌ها، دلبستگی‌ها و شکست‌های واقعی.

به‌همت معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه شهید مطهری برگزار می‌شود؛

نشست علمی رونمایی و نقد کتاب «فلسفه تطبیقی»

نشست روز چهارشنبه ۱۴ آبان 1404 از ساعت ۱۰ الی ۱۲ در مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری، مدرس شهید دهقان برگزار می‌شود.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌کند؛

کودکی و تفکر در فرهنگ ایرانی

این نشست روز ۱۳ آبان ۱۴۰۴ ساعت ۱۱ الی ۱۵ در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌شود.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می‌کند؛

دومین همایش ملی فلسفه برای کودک و نوجوانان

مهلت ارسال چکیده مفصل و مقاله برای این همایش سی‌ام آذر ۱۴۰۴ است و نتایج ۱۰ دی ۱۴۰۴ اعلام خواهد شد.

نشست فلسفه به وقت جنگ (۲)

انجمن حکمت و فلسفۀ ایران و مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران در روز سه‌شنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۴ دومین نشست «فلسفه به وقت جنگ» را برگزار می‌کنند.

به‌مناسبت انتشار جشن‌نامه سیدحسین نصر؛

در این آتش همی‌سوزم ولی فانی و خاموشم

کتاب ادای احترام به یکی از تأثیرگذارترین پیشگامان حوزه مطالعات اسلامی است. سیدحسین نصر طی هفت دهه، با بیش از ۹۰ عنوان کتاب و ۶۰۰ مقاله، سهم توجه قابل توجهی در غنای میراث فکری اسلامی، از تصوف و فلسفه از یک سو، تا علم و هنر از سوی دیگر ایفا کرده است.

نگاهی به «درباره شر» اثر تری ایگلتون؛

اراده شریرانه یا نهادهای شرور

تری ایگلتون می‌نویسد:‌بیشتر شرارت‌ها نهادی‌اند؛ نتیجه منافع مستتر و فرایندهای ناشناخته، نه ناشی از اعمال بدخواهانه‌ی افراد. مطمئناً نباید اهمیت چنین اعمالی را دست‌کم گرفت به همان اندازه که نباید بیش از حد پیچیده‌شان کرد، چنان که به توهم توطئه بینجامد.

گفت‌وگو با شیرزاد گلشاهی‌کریم در سالمرگ جان لاک؛

ضرورت بازگشت به درکی انسانی از آزادی

لیبرالیسم لاک بر آزادی، عقل و اخلاق استوار بود، نه بر سود اقتصادی یا رقابت صرف. او آزادی را هم‌زادِ مسئولیت می‌دانست و مالکیت را نه امتیاز، بلکه حق طبیعی‌ای که از کار و تلاش برمی‌خیزد. نئولیبرالیسمِ امروز اغلب این بُعد اخلاقی و معرفتی را از یاد برده است. احیای لیبرالیسم لاک یعنی بازگشت به درکی انسانی از آزادی.

نگاهی به کتاب «جستارهایی فلسفی درباره دوستی»؛

دوستی، امکانی برای درک خویشتن و دیگری

این کتاب تلاشی‌ست برای اندیشیدن به دوستی فراتر از احساس و عاطفه. نیرا بدوار نشان می‌دهد که دوستی، امکانی برای درک خویشتن و دیگری است؛ پیوندی که در مرز میان اخلاق و آزادی قرار می‌گیرد و فلسفه را به زندگی روزمره نزدیک می‌کند.

درباره کتاب «در نگاه ایرانشهری»؛

ایرانشهر به روایت پورجوادی

به‌روایت نویسنده، ایرانشهری بر این باور بود که هر ملت و تمدن باید دین و فلسفه‌ خاص خود را داشته باشد؛ همان‌گونه که اعراب دین خود را از طریق پیامبر اسلام یافته‌اند، ایرانیان نیز باید به دین و فلسفه‌ای دست یابند که با روح، زبان و اسطوره‌هایشان سازگار باشد.

گفت‌وگو با یاسر پوراسماعیل در زادروز جان دیویی؛

فیلسوف دموکراسی

حقیقت نزد دیویی امری عملی است که می‌تواند دگرگون شود و در بسترها یا زمینه‌های گوناگون تغییر می‌کند، در حالی که فلسفۀ سنّتی حقیقت را مفهومی ازلی و ابدی و مطلق می‌داند که مستقل از فعالیت انسانی وجود دارد.

در دانشگاه تربیت‌مدرس برگزار می‌شود؛

در باب پیشرفت فلسفه

گروه و انجمن علمی دانشجویی فلسفه دانشگاه تربیت‌مدرس، نشستی تحت عنوان «در باب پیشرفت فلسفه» برگزار می‌کند.

سالروز تولد نیچه در گفت‌وگو با امین مدی پژوهشگر فلسفه؛

انسان نیستم، دینامیتم

نیچه در «اینک انسان» نوشته است:‌ «از تقدیرم آگاهم. روزی نامِ من با یاد و خاطره‌ی چیزی هراس‌انگیز همراه خواهد شد _‌با بحرانی بی‌سابقه در زمین، با ژرف‌ترین درگیریِ وجدان، با تصمیمی برانگیخته‌شده علیه همه‌ی چیزهایی که تا آن زمان متعلقِ باور و طلب و تقدیس بوده‌اند. من انسان نیستم‌، من دینامیتم.»

نگاهی به کتاب «فلسفه‌ورزی» اثر تیموتی ویلیامسن ؛

ایستاده در مرز علم و عقلانیت روزمره

ویلیامسن در این کتاب نشان می‌دهد که فلسفه هنوز در قلب تفکر بشری می‌تپد؛ دانشی که با کنجکاوی آغاز می‌شود، با منطق ادامه می‌یابد، و با امید به حقیقت زنده می‌ماند.

نگاهی به کتاب«درباره زنان» اثر آرتور شوپنهاور؛

فیلسوف ضد زن

شوپنهاور در جامعه‌ای مردسالار رشد یافته بود و طبعاً بخش مهمی از نگرش او، بازتاب همان زمانه است. به‌باور مترجم، بسیاری از شارحان شوپنهاور بر این باورند که نگاه زن‌ستیزانه او ریشه در تجربه‌های شخصی وی دارد.

«پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است» در گفت‌وگو با حمیده بحرینی؛

فلسفه را از آسمان به زمین آوردن

حمیده بحرینی گفت:‌ اگر به فلسفه به‌عنوان یک فن، که قدرت تفکر را ورز می‌دهد و دست‌وپنجه نرم کردن با مسئله‌ها را ممکن می‌کند، نگاه کنیم ربط آن را با زندگی مردم عادی در می‌یابیم. به اضافۀ اینکه فیلسوفانی هم بوده‌اند که کوشیده‌اند به‌قول سیسرو «فلسفه را از آسمان به زمین بیاورند»، مثل خود سقراط، اپیکور، مونتینی، شوپنهاور و …

گفت‌وگو با محمد زارع شیرین‌کندی در سال‌روز تولد فیلسوف آلمانی؛

تشنه هایدگر هستیم

محمد زارع شیرین‌کندی گفت: بدترین کار ممکن درباره هایدگر، کشیدنِ پای او به وسط نزاع‌ها و دعواهای سیاسی «خاورمیانه‌ای» در این‌جاست. نه منازعات ایدئولوژیک و جاروجنجال‌های سیاسیِ اغلب بی‌ثمر و گاه خانمان‌سوز و خطرناک در کشور ما نیازی به هایدگر دارند و نه تفکر هایدگر استعداد این کار را دارد

«فلسفه شر» نوشته لارس اسوندسن در گفت‌وگو با احسان سنایی اردکانی؛

ایدئولوژی ضامن اخلاق نیست

در نگاه اسوندسن، فردْ هرچه بیشتر خودش را نه شخصیتی مستقل بلکه عضوی از یک سیستمِ «خیر»، بداند، احتمال بروز شرْ بیشتر خواهد بود؛ چراکه به همان اندازه، احتمال دوراندیشی فرد و تأمل در پیامدهای متغیر اعمالش نیز کمتر می‌‎شود. سیستم همچنان به عملکرد خود ادامه خواهد داد، اما چون جامعه و شرایط اجتماعیْ مدام در حال تغییرند، پیامدهای عمل افراد ذوبِ در آن سیستم نیز تغییر می‌‎کند. دقیقاً به همین دلیل هم پایبندی به هیچ ​ایدئولوژی صلب و ثابتی در نهایت ضامن اخلاقی بودن افراد نیست