فلسفه
-
فرهاد قربانزادهربطی درباره «دیرینهشناسی عقل علمی میشل فوکو»؛
فیلسوف آزادی انتقادی
بهباور مترجم: «فوکو از ما نمیخواهد بدون هنجار زندگی کنیم؛ بلکه از ما میخواهد هیچ هنجاری را پیش از آنکه تاریخ، مناسبات قدرت و شرایط امکان شکلگیری آن را بشناسیم، طبیعی، ازلی و غیرقابل تغییر نپنداریم. این همان روح نقدی است که فوکو آن را میراث اصیل پروژه روشنگری کانت میداند؛ نقدی که نه به نفی عقل، بلکه به عقلانیسازی عقلانیت میانجامد و افقهای تازهای برای اندیشیدن و زیستن میگشاید.»
-
انتشارات کتابسرای نیک برگزار میکند؛
رونمایی از مجموعه «امکان اندیشه»
مجموعه «امکان اندیشه» بهجای ترجمه مستقیم آثار کلاسیک، معتبرترین راهنماها و تفسیرهای منتشرشده درباره این آثار را در اختیار مخاطبان قرار میدهد.
-
نگاهی به «سه رساله» کلود فردریک باستیا؛
تکسوار آزادی: جستاری در لیبرالیسمِ فردریک باستیا
حکومت جعل بزرگی است که به واسطۀ آن همه تلاش می کنند با هزینۀ دیگران زندگی کنند.
-
گفتوگو با غزاله حجتی درباره چالشهای معرفتی جهان چنددینی امروز؛
راه سوم اندیشه
بهگفته حجتی: «یکی از خطاهای رایج در مواجهه با اختلافنظر این است که گمان میکنیم تنها دو راه پیش رو داریم: یا باید از باور خود دست برداریم، یا باید مخالفان را نادیده بگیریم. درحالیکه راه سومی نیز وجود دارد؛ اینکه هم به باورهای خود پایبند بمانیم و هم از وجود دیدگاههای رقیب برای سنجش و ارزیابی دوباره مبانی فکری خود بهره ببریم. من اختلافنظر را نه تهدیدی برای ایمان و نه نشانه شکست عقلانیت، بلکه بخشی طبیعی از وضعیت انسانی میدانم.»
-
تبیین نظام فکری فیلسوف آلمانی در گفتوگو با میلاد یساول؛
فیلسوفی که با پتک میاندیشید
بهگفته یساول: «نیچه از آن دسته متفکرانی نیست که بخواهد یک پاسخ نهایی و قطعی برای همه مسائل ارائه دهد. برعکس، بخش مهمی از پروژه فکری او زیر سؤال بردن یقینهای تثبیتشده است.»
-
«فلسفه هیوم» منتشر شد؛
تیغ نقد بر جان پیشفرضهای هزارساله
کتاب نشان میدهد که هیوم چگونه با رد نظریههای انتزاعی «قرارداد اجتماعی»، سیاست را بر پایهی فایدهمندی و واقعیتهای تاریخی بنا میکند. بخش مربوط به «قوانین ملتها» تصویری روشن از نگاه واقعگرایانهی هیوم به نظم جهانی ارائه میدهد.
-
حمید قلیپور در تشریح ویژگیهای فلسفه در روسیه؛
فلسفه در اسارت
قلیپور معتقد است: امروزه متأسفانه در سراسر جهان فلسفه به اسارت درآمده و این اسارت به نفع نظم موجود یعنی سرمایهداری است که محصول تصمیم کاملاً سیاسی است. برخلاف شعارهای موجود در ایدئولوژی سرمایهدارانه و لیبرالی اعم از آزادی و برابری، بر این باورم که تکصدایی و عدمتنوع از مشخصههای فلسفه و بهطور کلی زندگی بشر در نظم سرمایهداری است. گویی فلسفه را درون آکادمیها حبس کردهاند، چشمانش را بستهاند تا واقعیت اجتماعی را نبیند و نتواند آن را تغییر دهد.
-
درباره کتاب«اقتصاد از دیدگاه انسانی» اثر محمد طبیبیان؛
جستوجوی عدالت، رفاه و کرامت
نگاهی اجمالی به اثر طبیبیان نشان میدهد اقتصاد آنگونهکه در این کتاب روایت شده تنها زبان اعداد و نمودارها نیست، بلکه بهقول «قصهای است از آرزوهای انسان، از جستوجوی او برای عدالت، رفاه و کرامت».
-
یادداشت اختصاصی از مترجم کتاب «فَراکَرانِگی» اثر کانتان میاسو؛
بیداری از خواب همبستهانگاری
کتاب «فراکرانگی: جستاری دربارۀ ضرورتِ امکان» (۲۰۰۶)، بهقلم کانتان میاسو، افزون بر یک نقدِ درونماندگار، گسستی رادیکال و پارادایمساز از این سنتِ فرومانده بود. میاسو در این اثرِ دورانساز، پروژهای جاهطلبانه را پی میریزد: بیدارکردن عقلانیتِ فلسفی از خوابِ جزماندیشانۀ همبستهانگاری، و احیای جسارتِ اندیشیدن به امر مطلق.
-
گفتوگو با ساسان شکاری نویسنده «کانت و رهایی زبانبستهها»؛
فلسفه برای دفاع از حیوانات
بهگفته شکاری: «بهترین شکل از رابطۀ انسان با حیوان، این است که حیاتِ طبیعی-غریزیِ آنان را حفظ کنیم، حینِ وقوعِ معضلاتِ جسمانی نظیرِ شکستگی به دادِ آنها برسیم، و به هیچ عنوان از آنها کار نکشیم. خیرِ اعلی و صلحِ جاودان که کانت از آن سخن میگفت و آن را واپسین مرحله از تمدن قلمداد مینمود، بدون رهاییِ حیوانات از شرِ اسارتی که ما انسانها مسئولِ آن هستیم، نمیگویم بیارزش، اما ناقص است.».
-
سعادت در دو سنت حکمی در گفتوگو با سیدمحمدجواد بنیسعیدلنگرودی؛
مواجهه علامه و آکوئیناس
بهگفته مولف: «تأکید من بر فلسفه غایتگرایانه از این جهت بود که نشان دهم انسان نباید خواستههای موقت، کوتاهمدت یا میانی را با مقصد نهایی زندگی اشتباه بگیرد. بسیاری از اهدافی که انسان عمر خود را صرف آنها میکند، پس از تحقق، نشان میدهند که غایت نهایی نبودهاند و انسان تازه بعد از رسیدن به آنها متوجه میشود که مطلوب عمیقتری در کار بوده است؛ اما ممکن است در آن زمان، فرصت و توان کافی برای حرکت به سوی آن مقصد اصلی باقی نمانده باشد».
-
کتاب «ترامپ و فیلسوفان» در گفتگو با احمد امیرخلیلی؛
غیرفلسفیترین سیاستمدار تاریخ در کلاس فلسفه
احمد میرخلیلی، مترجم «ترامپ و فیلسوفان» اثر لارس اسوندسن، میگوید این کتاب جامعترین تلاشی است که با استفاده از سنت فلسفه سیاسی، رفتار ترامپ و جنبش ماگا را به زبانی ساده و قابلفهم برای مخاطب عام صورتبندی میکند.
-
کتاب «مانعةالجمع» از کاوه لاجوردی منتشر شد؛
فلسفه هنر اندیشیدن است، نه چیزی بیشتر و نه چیزی کمتر
در فضایی که گاه فلسفه به میدان رقابت برچسبها و هویتهای فکری تبدیل میشود، «مانعةالجمع» یادآور این نکته ساده اما مهم است که فلسفه پیش از هر چیز هنر پرسیدن، استدلال کردن و اندیشیدن است؛ نه چیزی بیشتر و نه چیزی کمتر.
-
گفتوگوی محمد صادقی با مصطفی ملکیان درباره کودکی و نوجوانیاش؛
کودکی بیکودکی
بهگفته ملکیان: «گذشتهام در یک حالت مالیخولیایی یعنی سودایی-مزاجی-غمزدگی میگذشت، نه اینکه لزوماً به این معنا باشد که محیط خانوادگی ما محیطی بود که بچهها در آن غمزده بار آیند، ولی بهخاطر سنخ روانی من، همیشه وقتی کودکیام را تصور میکنم، گوشه یک اتاق، کنج یک زاویه نشسته بودم، یک حالت مالیخولیایی در من بود»
-
نگاهی به کتاب ترامپ و فیلسوفان، نوشته لارس اسوندسن؛
شورش دائمی علیه عقل
دیدگاه ترامپ را میتوان نوعی خودشیفتگی مبتنی بر تکانگاری پوپولیستی دانست که با خطاپذیری بیگانه است. در این نگاه منبع حقیقت شخص اوست و وفاداری به او جای عقلانیت، سازوکار قانونی و پیشرفت نهادی را میگیرد. به قول سنکا: «او در شورشی دائمی علیه عقل به سر میبرد».
-
مانی ستارزاد در شرح اصلیترین موضوعات فلسفۀ پوپر؛
اقرار به اشتباه بلندترین مرتبۀ هوشمندی و بلوغ یک جامعه است
بهگفته ستارزاد: «جذابیت فلسفۀ پوپر هم برای متخصصان و هم فراتر از حلقۀ ایشان، ریشه در رویارویی صریح او با دو آسیب بزرگ قرن بیستمی دارد: پوزیتیویسم منطقی (که علم را به جمود مشاهدهگرایی تقلیل میداد) و توتالیتاریسم (که عقل را قربانی ایدئولوژی میکرد).»
-
نگاهی به کتاب «ایدئالیسم تحلیلی»؛
رؤیای بزرگ فلسفه
«ایدئالیسم تحلیلی» را باید بیش از آنکه صرفاً کتابی درباره یک نظریه فلسفی بدانیم، روایتی از یک جستوجوی فکری دانست؛ جستوجویی که از حکمت و عرفان ایرانی آغاز میشود، از کانت و هوسرل و هایدگر عبور میکند، با مولوی همسخن میشود و در نهایت به این پرسش بازمیگردد که آیا آگاهی واقعیت بنیادین جهان است؟
-
در شیراز؛
«خوانشهای میان رشتهای سینما» پذیرای فلسفه و ادبیات شد
فارس - نشستهای «خوانشهای میان رشتهای سینما» در شیراز پس از ادبیات، به استقبال سینما و فلسفه رفت.
-
از سلسله نشستهای عصر سهشنبههای بخارا؛
«ذهن اینچنین کار نمیکند» بررسی میشود
شصتمین نشست از سلسله نشستهای عصر سهشنبههای بخارا به نقد و بررسی کتاب «ذهن اینچنین کار نمیکند» اختصاص یافته است.
-
نگاهی به کتاب «کارِ سبکباران» اثر ماسیمو پیلیوچی؛
هنرِ شادکامانه زیستن
در این کتاب، نویسنده کوشش میکند ما را به اندیشیدن درباره واقعیتها وادارد تا نگاه خودمان را تغیر دهیم. زیرا بسیاری از ناآرامیها و نارضایتیهایِ ما به خاطرِ نگرشِ خودِ ماست.
-
محمدمهدی اردبیلی در نشست «تفکر در بحران»؛
اُستنِ این عالم ای جان ، غَفلت است
بهگفته اردبیلی: «برخی میگویند بیایید بحران ایجاد میکنیم، ولی من میگویم بحران هست، فقط کافیست چشممان را باز کنیم، و این غفلت است که باعث میشود بحران را نبینیم. نکته اینجاست که غفلت اساس جهان است و اگر انسان غافل نباشد نمیتواند با وجود بحرانها زندگی کند».
-
گزارش تصویری
دیدار با محمدمهدی اردبیلی در تالار گفتگوی ققنوس
نشست «تفکر در بحران» با سخنرانی محمد مهدی اردبیلی از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان به همت مجله سیاستنامه با همکاری سرای علوم انسانی سهشنبه (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) در تالار گفتگوی ققنوس برگزار شد.
-
زانیار ابراهیمی در نشست «الهیات و جنگ»؛
تا سنت حرکت نکند، تاریخ حرکت نخواهد کرد
ابراهیمی ضمن تبیین این حقیقت که در خاطرههای تاریخی ما، سه سنت وجود دارد، از چرخه خشونتی سخن گفت که در آن، «یک عنصر از سنت با خشونت روی سایر عناصر دیگر غالب میشود» و تاکید کرد:« این روند جلو رفتن تاریخ نیست، تکرار تاریخ است. میبایست بهدنبال یافتن راه یا سنتزی باشیم که در میان عناصر سنت ما، گونهای توازن تاریخی ایجاد کند. لازم است این عناصر کنار هم باشند و یکدیگر را حذف نکنند. ایجاد این توازن و صبر و تأمل و یافتن راهی برای ایجاد آن کار آکادمیسینهاست».
-
گفتوگو با بیژن عبدالکریمی در زادروز رضا داوریاردکانی؛
داوریاردکانی روشنفکر نیست
بهگفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیکزدگی، سیاستزدگی و نظامهای اندیشهگی تئولوژیک بودهاند و درهمانحال از جایگاه تفکر به نقد فلسفه میپردازند».
-
نگاهی به کتاب «فلسفه حماقت» اثر لارنس اسوندسن؛
فلسفیدن ابلهها
اسوندسن در این کتاب، با لحن طنزآمیز اما کنترلشده، میکوشد حماقت را از «ویژگی شخصیتی» و «برچسب اخلاقی» جدا کند و آن را به مثابه یک پدیده شناختی-فرهنگی توضیح دهد. ادعای محوری ساده است: آنچه خطرناکتر از نادانی صرف است، گونهای از نابخردی است که با اطمینان و خودبسندگی همراه میشود؛ وضعیتی که در آن فرد یا جمع، نه فقط کم میداند، بلکه بد میاندیشد و بداندیشی خود را هم بازتولید میکند. به زبان دیگر، مسئله صرفا به «کمبود اطلاعات» معطوف نمی شود؛ «عادتهای ذهنی» و «شیوه قضاوت» هم مهم است.
-
نگاهی به کتاب «پروست و فلسفه» اثر کاترین الکینز و دیگران؛
اندیشیدن به زمان در قالب رمان
«پروست و فلسفه» برای مخاطبی که میخواهد فراتر از خوانش ادبی صرف، به لایههای اندیشه در «در جستوجوی زمان از دسترفته» نزدیک شود، یک اتفاق مهم است: مجموعهای از ایدهها و زاویهها، از عشق و حسادت تا موسیقی و آگاهی، که میتواند خواننده را در نقطهای از مسیر درگیر کند و به بازخوانی پروست برگرداند.
-
از سوی پژوهشکده علوم اجتماعی به مناسبت زادروز رضا داوری اردکانی؛
«مقام فلسفه در دوره تاریخ «ایران اسلامی»» بررسی میشود
پژوهشکده علوم اجتماعی به مناسبت نود و چهارمین زادروز دکتر رضا داوری اردکانی نشست بررسی «مقام فلسفه در دوره تاریخ «ایران اسلامی»» را برگزار میکند.
-
نصراصفهانی در نشست «خواهر کوچک، برادر بزرگ، امکان مصالحه افقی»؛
صلح روزمره آخرین درخت باغچه جامعه است
نصراصفهانی، در این نشست که به همت مجله سیاستنامه و با همکاری سرای علوم انسانی برگزار شد، شرایط کنونی را دوره فرقهگرایی نامرئی یا فرقهگرایی روزمره خواند و خاطرنشان ساخت: «هم در جریان حوادث دیماه، هم در دعوت به حمله به کشور توسط برخی هموطنهایمان دیدیم که این فرقهگرایی پنهان چقدر راحت به ابزار خشونت توسط کسانی تبدیل میشود که تحریک میکنند که این خشونت وارد خیابان شود».
-
«روانشناسی اخلاقی تحسین» در گفتوگو با فاطمه مهرزاد؛
مواجهه اصیل با دیگری
بهگفته فاطمه مهرزاد: «مواجهه اصیل با دیگری و تحسین کردن فضایل او بستری برای گفتوگو و نزدیک شدن افراد به یکدیگر فراهم میکند، برخلاف خشم که معطوف به حذف است. اما وجود این پتانسیل مثبت در تحسین، مانع از آن نمیشود که هشدار دهیم تحسین کردن دیگری نباید از او بت بسازد و وارد وادی تملقگویی غیرانتقادی شود.»
-
دستخط سید جلال الدین تهرانی نایب التولیه و استاندار خراسان
از طرف سر کنسول دولت شوروی پیکوف روز دوم فرورودین ۱۳۴۱ شمسی به ضمیمه یک مجسمه به یاد ارسال قمر مصنوعی روسها بوسیله نماینده بازرگانی روسیه در مشهد به اینجانب هدیه شد. در سنه دوم ماموریت خراسان سید جلال الدین طهرانی نایب التولیه آستان قدس رضوی و استاندار خراسان