فلسفه
-
از سلسله نشستهای عصر سهشنبههای بخارا؛
«ذهن اینچنین کار نمیکند» بررسی میشود
شصتمین نشست از سلسله نشستهای عصر سهشنبههای بخارا به نقد و بررسی کتاب «ذهن اینچنین کار نمیکند» اختصاص یافته است.
-
نگاهی به کتاب «کارِ سبکباران» اثر ماسیمو پیلیوچی؛
هنرِ شادکامانه زیستن
در این کتاب، نویسنده کوشش میکند ما را به اندیشیدن درباره واقعیتها وادارد تا نگاه خودمان را تغیر دهیم. زیرا بسیاری از ناآرامیها و نارضایتیهایِ ما به خاطرِ نگرشِ خودِ ماست.
-
محمدمهدی اردبیلی در نشست «تفکر در بحران»؛
اُستنِ این عالم ای جان ، غَفلت است
بهگفته اردبیلی: «برخی میگویند بیایید بحران ایجاد میکنیم، ولی من میگویم بحران هست، فقط کافیست چشممان را باز کنیم، و این غفلت است که باعث میشود بحران را نبینیم. نکته اینجاست که غفلت اساس جهان است و اگر انسان غافل نباشد نمیتواند با وجود بحرانها زندگی کند».
-
گزارش تصویری
دیدار با محمدمهدی اردبیلی در تالار گفتگوی ققنوس
نشست «تفکر در بحران» با سخنرانی محمد مهدی اردبیلی از سلسله دیدارهای نویسندگان و خوانندگان به همت مجله سیاستنامه با همکاری سرای علوم انسانی سهشنبه (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) در تالار گفتگوی ققنوس برگزار شد.
-
زانیار ابراهیمی در نشست «الهیات و جنگ»؛
تا سنت حرکت نکند، تاریخ حرکت نخواهد کرد
ابراهیمی ضمن تبیین این حقیقت که در خاطرههای تاریخی ما، سه سنت وجود دارد، از چرخه خشونتی سخن گفت که در آن، «یک عنصر از سنت با خشونت روی سایر عناصر دیگر غالب میشود» و تاکید کرد:« این روند جلو رفتن تاریخ نیست، تکرار تاریخ است. میبایست بهدنبال یافتن راه یا سنتزی باشیم که در میان عناصر سنت ما، گونهای توازن تاریخی ایجاد کند. لازم است این عناصر کنار هم باشند و یکدیگر را حذف نکنند. ایجاد این توازن و صبر و تأمل و یافتن راهی برای ایجاد آن کار آکادمیسینهاست».
-
گفتوگو با بیژن عبدالکریمی در زادروز رضا داوریاردکانی؛
داوریاردکانی روشنفکر نیست
بهگفته عبدالکریمی: «داوری اردکانی درصدد دفاع از فلسفه در برابر ایدئولوژیکزدگی، سیاستزدگی و نظامهای اندیشهگی تئولوژیک بودهاند و درهمانحال از جایگاه تفکر به نقد فلسفه میپردازند».
-
نگاهی به کتاب «فلسفه حماقت» اثر لارنس اسوندسن؛
فلسفیدن ابلهها
اسوندسن در این کتاب، با لحن طنزآمیز اما کنترلشده، میکوشد حماقت را از «ویژگی شخصیتی» و «برچسب اخلاقی» جدا کند و آن را به مثابه یک پدیده شناختی-فرهنگی توضیح دهد. ادعای محوری ساده است: آنچه خطرناکتر از نادانی صرف است، گونهای از نابخردی است که با اطمینان و خودبسندگی همراه میشود؛ وضعیتی که در آن فرد یا جمع، نه فقط کم میداند، بلکه بد میاندیشد و بداندیشی خود را هم بازتولید میکند. به زبان دیگر، مسئله صرفا به «کمبود اطلاعات» معطوف نمی شود؛ «عادتهای ذهنی» و «شیوه قضاوت» هم مهم است.
-
نگاهی به کتاب «پروست و فلسفه» اثر کاترین الکینز و دیگران؛
اندیشیدن به زمان در قالب رمان
«پروست و فلسفه» برای مخاطبی که میخواهد فراتر از خوانش ادبی صرف، به لایههای اندیشه در «در جستوجوی زمان از دسترفته» نزدیک شود، یک اتفاق مهم است: مجموعهای از ایدهها و زاویهها، از عشق و حسادت تا موسیقی و آگاهی، که میتواند خواننده را در نقطهای از مسیر درگیر کند و به بازخوانی پروست برگرداند.
-
از سوی پژوهشکده علوم اجتماعی به مناسبت زادروز رضا داوری اردکانی؛
«مقام فلسفه در دوره تاریخ «ایران اسلامی»» بررسی میشود
پژوهشکده علوم اجتماعی به مناسبت نود و چهارمین زادروز دکتر رضا داوری اردکانی نشست بررسی «مقام فلسفه در دوره تاریخ «ایران اسلامی»» را برگزار میکند.
-
نصراصفهانی در نشست «خواهر کوچک، برادر بزرگ، امکان مصالحه افقی»؛
صلح روزمره آخرین درخت باغچه جامعه است
نصراصفهانی، در این نشست که به همت مجله سیاستنامه و با همکاری سرای علوم انسانی برگزار شد، شرایط کنونی را دوره فرقهگرایی نامرئی یا فرقهگرایی روزمره خواند و خاطرنشان ساخت: «هم در جریان حوادث دیماه، هم در دعوت به حمله به کشور توسط برخی هموطنهایمان دیدیم که این فرقهگرایی پنهان چقدر راحت به ابزار خشونت توسط کسانی تبدیل میشود که تحریک میکنند که این خشونت وارد خیابان شود».
-
«روانشناسی اخلاقی تحسین» در گفتوگو با فاطمه مهرزاد؛
مواجهه اصیل با دیگری
بهگفته فاطمه مهرزاد: «مواجهه اصیل با دیگری و تحسین کردن فضایل او بستری برای گفتوگو و نزدیک شدن افراد به یکدیگر فراهم میکند، برخلاف خشم که معطوف به حذف است. اما وجود این پتانسیل مثبت در تحسین، مانع از آن نمیشود که هشدار دهیم تحسین کردن دیگری نباید از او بت بسازد و وارد وادی تملقگویی غیرانتقادی شود.»
-
دستخط سید جلال الدین تهرانی نایب التولیه و استاندار خراسان
از طرف سر کنسول دولت شوروی پیکوف روز دوم فرورودین ۱۳۴۱ شمسی به ضمیمه یک مجسمه به یاد ارسال قمر مصنوعی روسها بوسیله نماینده بازرگانی روسیه در مشهد به اینجانب هدیه شد. در سنه دوم ماموریت خراسان سید جلال الدین طهرانی نایب التولیه آستان قدس رضوی و استاندار خراسان
-
توسط نشر آن سو؛
کتاب «سینما، فلسفه، برگمان» منتشر شد
کتاب «سینما، فلسفه، برگمان» پیزلی لیوینگستن توسط نشر آن سو به بازار کتاب آمد.
-
به مناسبت روز بزرگداشت ملاصدرا؛
ملاصدرا در امتداد مکتب فلسفی شیراز/ چراغ اندیشهورزی در شیراز هیچگاه خاموش نشد
فارس- استاد فلسفه و کلام دانشگاه شیراز گفت: ملاصدرا در امتداد مکتب فلسفی شیراز پدید آمد و توانست با هوش و ذکاوت خداوندی و استفاده از محضر اساتید بزرگی همچون میرداماد و شیخ بهائی و تکیه بر میراث علمی و فلسفی پیشینیان، طرحی نو در فلسفه بیندازد و حکمت متعالیه را ابداع کند.
-
مروری بر گزیدهای «مقالات» مونتنی با ترجمه شهابالدین عباسی؛
من خود موضوع کتاب خویشم
امروزه مونتنی همچنان در همه جنبههای متن خود، شمار زیادی از محققان را به مطالعه آثارش جلب میکند و مردم از سراسر جهان، نوشتههای او را میخوانند. در عصری که مانند دوران او آمیخته به خشونت و پوچی است، پرهیز او از بیمدارایی و تعصب کور و آگاهی روشنش از توانایی انسانها در نابود کردن خود و دیگران، همراه با باورش به قابلیت آدمی برای بررسی و ارزیابی خود، و صداقت و شفقتش جذابیت دارد.
-
تاریخنگاری متمایز فیلسوف لهستانی در گفتوگو با محسن کرمی؛
زیبایی بهمثابه مواجهه انسان با جهان و با خویشتنِ خویش
تاتارکیهویچ، در نخستین مرحله فعالیت فکری خود، درگیر پرسشهایی بود که در زمره بنیادیترین مسائل فلسفه اخلاق و فلسفه زندگیاند: پرسش از نیکروزی، از کیفیت زیستن، از نسبت انسان با ارزش، و از معنای زندگی در افق تجربه انسانی.
-
بررسی جلد اول «تاریخ زیباییشناسی» در مجموعه «هنرشناسی»؛
شناخت زیبایی از کجا آغاز شد؟
کتاب «تاریخ زیباییشناسی؛ جلد اول: زیباییشناسی قدیم» به بررسی ریشههای اندیشه درباره زیبایی و هنر در جهان باستان، از شعر و فلسفه یونان تا معماری و موسیقی رومی میپردازد. کتاب نشان میدهد مفاهیمی مانند زیبایی، هارمونی و هنر چگونه در سنت فکری و هنری دوران قدیم شکل گرفتهاند.
-
مروری بر «تاریخ زیباییشناسی» بهقلم ووآدیسواف تاتارکیهویچ؛
فیثاغورس، افلاطون و ارسطو چه چیزی را زیبا میدانستند؟
«تاریخ زیباییشناسی» در سه فصل، زیباییشناسی دوره باستان، زیباییشناسی دوره کلاسیک، و زیباییشناسی یونانیمآبانه را تبیین میکند. تاتارکیهویچ در این کتاب، از خاستگاههای شعر و هنرهای تجسمی تا زیباییشناسی نزد مشاهیری چون فیثاغورس، افلاطون و ارسطو را در مقابل دید مخاطب قرار میدهد.
-
«شگفتی فلسفی» در گفتوگو با سید حسین حسینی؛
چه چیزی فیلسوفان را شگفتزده میکند؟
سید حسین حسینی گفت: «بحث ژان هرش این است که چه چیزی فلاسفه را شگفتزده کرده است؛ از چگونگی شگفتزدگی آنها میخواهد صحبت کند. علت انتخاب مسئله شگفتی برایش این است که این شگفتی را علت خلاقیت در اندیشه میداند. آن چیزی که یک فیلسوف به آن مبتلا میشود، مسئله اصلی اوست و از آن مسئله، شگفتزده میشود.»
-
در آیین بزرگداشت محمدحسین حشمتپور مطرح شد؛
حشمتپور تعلق دنیوی نداشت/ گرفتار حجاب معاصرتیم
قم – استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم با بیان اینکه تلاش و کوشش و اجتهاد مرحوم حشمتپور در مسیر علوم الهی و عقلی و پاسداری از جایگاه حکمت اسلامی از جمله امتیازات این شخصیت بزرگ است، گفت: حشمتپور تعلق دنیوی و علمی نداشت.
-
تبیینی نو از مسئله تجربه دینی در گفتوگو با سیدمحمد عمادیحائری؛
کوچ تجربه دینی به فلسفه ذهن و زبان
بهگفته عمادیحائری: «طبق نظریۀ لیکاف، هیچچیز از زندگی ما از استعاره رها نیست و بنابراین، برخلاف نظریههای قبلی، استعاره امری صرفاً زبانی و محدود به برخی از کاربردها نیست؛ بلکه در همۀ زندگی ما جاری و ساری است و منشأ آن هم ذهن و فکر است که سپس در زبان بازنمایی میشود. اینجاست که برخلاف نظر بسیاری از فیلسوفان زبان دهههای قبل، استعاره نه تنها نقطۀ ضعف زبان دینی نیست بلکه اساساً هیچ زبانی از استعاره رهایی ندارد.»
-
خوانش تحلیلی «تقویم بیهدفی» تام لاتس؛
اندیشیدن به بیهدفی
«تقویم بیهدفی» تام لاتس، با ترجمه حمیدرضا کیانی، تلاشی است برای جدیگرفتن لحظههایی که ظاهراً «وقت تلف کردن» نام میگیرند. نویسنده با تکیه بر سنتهای فلسفی، ادبی و هنری، نشان میدهد که تعلیق موقت منطق بهرهوری و هدفگذاری، نه نشانهی تنبلی، بلکه شرط امکان نوعی تجربهی عمیقتر از جهان و خود ماست. این کتاب در قالب مجموعهای از قطعات و جستارهای کوتاه، خواننده را به بازاندیشی در نسبت میان کار، فراغت و بیهدفی فرامیخواند.
-
نگاهی به کتاب «فلسفه و رهبران کسبوکار» نوشته لیندزی داوسون؛
فلسفه در اتاق مدیران
«فلسفه و رهبران کسبوکار» نوشتهی لیندزی داوسون با ترجمهی حمیدرضا کیانی، بهجای نسخههای آمادهی مدیریتی، ریشههای فکری تصمیمگیری در سازمانها را واکاوی میکند و نشان میدهد مدیران امروز، در مواجهه با دادههای انبوه، فرسودگی حسی و بحرانهای اخلاقی، بدون پشتوانهی فلسفیِ روشن برای خلاقیت، دانـش و منش اخلاقی، عملاً با چشمهای نیمهباز هدایت میکنند.
-
بههمت خانه حکمت برگزار میشود؛
«دیدن در تاریکی» بررسی میشود
کتاب «دیدن در تاریکی» با کارشناسی امیراحسان کرباسیزاده روز یکشنبه بیستم اردیبهشتماه مورد بررسی قرار میگیرد.
-
اخلاق رسانههای دیجیتال در گفتوگو با رحمان شریفزاده؛
قواعد خشک و امر و نهی در فضای دیجیتال کارآمد نیست
بهگفته شریفزاده: « اس معتقد است که در فضای پیچیده و متغیر دیجیتال، ارائه قواعد خشک کارآمد نیست. بهجای آن، او خواننده را تشویق میکند تا خود به تحلیل موقعیتهای اخلاقی بپردازد. این رویکرد باعث میشود مخاطب بهجای پیروی کورکورانه از قوانین، توانایی تصمیمگیری اخلاقی مستقل پیدا کند.»
-
یادداشت نادره جلالی به مناسبت چهلمین روز درگذشت اصغر دادبه؛
موجب فخر ایران
نادره جلالی نوشت: دکتر دادبه استادی خردمند و خدمتگزار صدیق علم و ادب بود و موجب فخر ایران که خدماتش به فرهنگ این کهنسرزمین فراموشناشدنی است.
-
ضرورت «بخشش» و موهبتهای آن در گفتوگو با ترانه خداویردی؛
راهی برای سبکتر زیستن، آزادتر نفسکشیدن
بهگفته ترانه خداویردی: «کتاب یادآوری میکند بخشش بیش از آنکه هدیهای به خطاکار باشد، هدیهای به خود انسان است؛ راهی برای سبکتر زیستن، آزادتر نفسکشیدن و بازپسگرفتن زندگی از گذشتهای که دیگر نمیتوان آن را تغییر داد.»
-
رساله سمپوزیوم نوشته افلاطون در گفتوگو با هادی جعفری؛
انقلاب افلاطون در تاریخ فرهنگ یونان باستان
هادی جعفری گفت:در سمپوزیوم افلاطون، موسیقی و رقص در کار نیست و بهجای تفریح، هر میهمان مأمور میشود که یک خطابه فلسفی درباره اروس (خدای عشق) تنظیم کند. این تصمیم افلاطون، در واقع یک بیانیه فلسفی و کمابیش انقلابی در تاریخ فرهنگ یونان باستان به شمار میرود. در این سمپوزیم، اروس، نهفقط یک نوع احساس شخصی، بلکه یک نیروی برانگیزاننده آموزش فضیلت و آفریننده نوعی گفتمان فلسفی به شمار رفته است.
-
نگاهی به کتاب «هگل و نقد متافیزیک» اثر بئاتریس لونگونس؛
در برابر مابعدالطبیعه
توجه مولف به «علم منطق» هگل ابتدا بهواسطه علاقهاش به مارکس، نظریه سیاسی و اجتماعی معاصر با الهام از مارکس و مدعاهای برانگیزننده آلتوسر در باب رابطه مارکس و لنین با هگل جرقه زد. ردپاهای این علاقه اولیه را میتوان در بخش نخست کتاب حاضر یافت که در آنها، بحث درباره انگارههای هگل از «تناقض» و «مبنا» در عینحال، بحثی است درباره تفاسیر مارکسیستی برجستهای از هگل نظیر تفسیرهای لوئی آلتوسر یا تفسیرهای گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی.
-
خوانشی از «در باب مراقبت» اثر تاد می فیلسوف معاصر؛
کلید فهم کیستی انسان
تاد می، که تجربهی سالها تدریس فلسفه و همکاری با سریال تلویزیونی «جای خوب» (The Good Place) را در کارنامه دارد، در این کتاب تلاش میکند مفهوم مراقبت را از سطح توصیهای اخلاقی و احساساتی روزمره فراتر ببرد و به آن جایگاه «کلید فهم کیستی انسان» بدهد.