فلسفه
-
رساله سمپوزیوم نوشته افلاطون در گفتوگو با هادی جعفری؛
انقلاب افلاطون در تاریخ فرهنگ یونان باستان
هادی جعفری گفت:در سمپوزیوم افلاطون، موسیقی و رقص در کار نیست و بهجای تفریح، هر میهمان مأمور میشود که یک خطابه فلسفی درباره اروس (خدای عشق) تنظیم کند. این تصمیم افلاطون، در واقع یک بیانیه فلسفی و کمابیش انقلابی در تاریخ فرهنگ یونان باستان به شمار میرود. در این سمپوزیم، اروس، نهفقط یک نوع احساس شخصی، بلکه یک نیروی برانگیزاننده آموزش فضیلت و آفریننده نوعی گفتمان فلسفی به شمار رفته است.
-
نگاهی به کتاب «هگل و نقد متافیزیک» اثر بئاتریس لونگونس؛
در برابر مابعدالطبیعه
توجه مولف به «علم منطق» هگل ابتدا بهواسطه علاقهاش به مارکس، نظریه سیاسی و اجتماعی معاصر با الهام از مارکس و مدعاهای برانگیزننده آلتوسر در باب رابطه مارکس و لنین با هگل جرقه زد. ردپاهای این علاقه اولیه را میتوان در بخش نخست کتاب حاضر یافت که در آنها، بحث درباره انگارههای هگل از «تناقض» و «مبنا» در عینحال، بحثی است درباره تفاسیر مارکسیستی برجستهای از هگل نظیر تفسیرهای لوئی آلتوسر یا تفسیرهای گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی.
-
خوانشی از «در باب مراقبت» اثر تاد می فیلسوف معاصر؛
کلید فهم کیستی انسان
تاد می، که تجربهی سالها تدریس فلسفه و همکاری با سریال تلویزیونی «جای خوب» (The Good Place) را در کارنامه دارد، در این کتاب تلاش میکند مفهوم مراقبت را از سطح توصیهای اخلاقی و احساساتی روزمره فراتر ببرد و به آن جایگاه «کلید فهم کیستی انسان» بدهد.
-
بازخوانی میراث یدالله موقن در ترجمه فلسفه؛
مترجمی که دشوارترین متون را به فارسی آورد
اصفهان- درگذشت یدالله موقن، مترجم نامآشنای فلسفه، فرصتی برای بازنگری در کارنامه مترجمی است که با انتخاب آثاری پیچیده از ارنست کاسیرر و دیگر متفکران حوزه اسطوره و فرهنگ، افق تازهای در ترجمه فلسفه گشود. حسن فشارکی، نویسنده و مترجم از روش ترجمه، دقت مفهومی و جایگاه علمی موقن در میان مترجمان فلسفه ایران میگوید.
-
نگاهی به اثر ایمانوئل کانت درباره رویاها؛
تأملی بر بهشت نهانبینان خیالباف
کانت این پرسش را مطرح میکند که چرا داستانهای عامهپسندی که اینگونه مقبولیت عام مییابند یا دستکم، چندان در آنها چونوچرا نمیشود، با چنان پوچی و مصونیتی رواج مییابند که حتی به نظریههای دانشورانه نیز نفوذ میکنند، آنهم بهرغم اینکه حتی از حمایت قانعکنندهترین برهانها، یعنی برهان سودمندی نیز برخوردار نیستند؟
-
نگاهی به «هگل در مغز سیمی» اثر اسلاوی ژیژک؛
هگل به روایت ژیژک در عصر تکینگی و پلیس دیجیتال
کتاب «هگل در مغز سیمی» اثر اسلاوی ژیژک با ترجمه عباس زیدیزاده، با پیوندزدن خوانشی رادیکال از هگل به مباحثی چون هوش مصنوعی، مغز سیمی، تکینگی و سرمایهداری دیجیتال، نشان میدهد که پروژههای حذف تناقض، خطا و شکست از انسان، نهتنها ناممکناند، بلکه خود به شکلهای تازهای از سلطه، نظارت و بحران سوژگی در عصر دیجیتال دامن میزنند.
-
بازخوانی «سمپوزیوم» شاهکار افلاطون؛
ضیافت فلسفی
کتاب توصیف سمپوزیومهای شبانه یونانیزبانهای باستان است. با این وجود، سمپوزیومی که در خانه آگاتون دوست آتنی سقراط برگزار میشد، هیئتی دیگر داشت. اما بیتردید «سمپوزیوم» افلاطون اوج این نوع سمپوزیوم بود، سمپوزیومی که سقراط در آن شرکت کرده بود.
-
درباره «جهان همچون اراده و تصور» اثر آرتور شوپنهاور؛
شاهکار فیلسوف بدبین
شوپنهاور خود اعتقاد داشت فلسفهاش تداوم و مکمل طبیعی فلسفه کانت است، چرا که وی ایدئالیته مکان و زمان و شی فیالنفسه کانتی را که در «نقد عقل محض» توضیح داده شده، بهعنوان بنیان نظام فکری خود اتخاذ میکند.
-
امروز سالمرگ فیلسوف انگلیسی است؛
بیکن خبر داده بود؛ دانشمندان فرمانروایند
آنچه بیکن در افق میدید جامه عمل به تن کرد و امروز شاهد تحقق تاموتمام این آرزوهای مدرن هستیم. دانشمندان بر صدر نشسته و قدر میبینند؛ تکنولوژی و علم طبیعت را در مشت دارند و حتی در مقامی هستند که میتوانند طبیعت آدمی را نیز تغییر دهند.
-
یادداشتی از حسین شیخرضایی پژوهشگر و استاد فلسفه؛
میانهروی یا اعتدال؛ به کدام نیاز داریم و کدام را به بهانه وسطبازی زدهایم؟
حسین شیخرضایی نوشت: از اصلاحطلبی در مقام گرایشی سیاسی در ایران راضی باشیم یا ناراضی، و آن را شکستخورده بدانیم یا نه، یکی دانستن اعتدالگرایی با اصلاحطلبی خلطی مهم است. میتوان چپ معتدل، راست معتدل، اصلاحطلب معتدل یا محافظهکار معتدل بود. تقویت رویکرد اعتدالی در فضای سیاسی جامعه نه تنها تعارضی با دفاع نظامی ندارد، بلکه میتواند مکمل آن باشد و به کشور اجازه دهد در لحظه درست از داشتههایش در عرصه نظامی بیشترین بهرهبرداری سیاسی را انجام دهد.
-
بازخوانی «اگر نیچه بود چه میکرد؟»؛
فلسفه برای مسائل روزمره
کتاب بیش از آنکه مطالعهای آکادمیک و پژوهشی درباره فلسفه باشد، مجموعهای از اندیشههای فلسفی است که برای کاربرد در مسائل روزمره گردآوری و طراحی شده است.
-
نگاهی به کتاب «لیبرالیسم ولتر» اثر کیوان بلندهمتان؛
اندیشیدن در کوچهوبازار
به باور ولتر، نخست باید زنجیرها و بندها را از اندیشه و رفتار تکتک مردمان برداشت تا مردم آزاد باشند؛ و آنگاه راه بر رشد فردی و شکوفایی جامعه در عرصههای گوناگون باز خواهد شد.
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «تمامیت و نامتناهی لویناس» اثر ویلیام لارج؛
اخلاق بهمثابه مواجهه زنده با دیگری
مولف در این کتاب، ضمن ارائه زمینه تاریخی و فلسفی اثر لویناس، به روش پدیدارشناسانهی او و تفاوتهایش با هوسرل و هایدگر میپردازد. ساختار کتاب بهگونهای است که ابتدا مفاهیم کلیدی و روششناسی لویناس را شرح میدهد و سپس به تحلیل بخشهای مختلف کتاب اصلی میپردازد.
-
درباره کتاب «ترامواپژوهی» تألیف و ترجمه کیوان شعبانیمقدم؛
چالشهای اخلاقی سوزنبان
مقدمه کتاب با «مسئله تراموا» دوراهی معروفی در فلسفه اخلاق آغاز میشود: «تصور کنید کنار خطآهن ایستادهاید و یک تراموای در حـال حرکـت را در نزدیکیتان میبینید. ظاهراً ترمزهای تراموا از کار افتاده اسـت. کمی جلوتر، پنج نفر به ریل بسته شدهاند که در صـورت برخورد با تراموا، مرگشان حتمی است. شما کنار سوزن قطار ایستادهاید: اگر اهرم را فشار دهید، تراموا به مسیر فرعی منحرف میشود که شوربختانه آنجا نیز یک نفر به ریل بسـته شـده است. چهکار باید بکنید؟»
-
نوشتاری از سید حسین حسینی درباره ضرورت پیروزی اندیشه؛
الزامات فلسفی نبردهای تمدنی
سید حسین حسینی نوشت: غلبه و پیروزی در نبردهای تمدنی، پیروزی اندیشه است تا نظامی و سیاسی و حتی چنانچه پیروزیهای وسیع ظاهری هم بهدست آید اما فاقد مبانی فلسفی و نظام فکری منتظمی باشد، هیچ پیروزی رقم نخواهد خورد. از این رو افق دید اصحاب علم و اهل سیاست بایستی در مرز و اندازۀ افق نگاه تمدنی پیش رود و نه محدود به مسائل سیاسی.
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «موهبتهای بخشودن» اثر شوارتزنگر پرت؛
یاد بگیریم ببخشیم
کتاب، داسـتانهایی درباره بخشـش اسـت، از کسـانی که ممکن اسـت آنـان را بشناسـید و افـراد دیگـری کـه شـناختی از آنـان نداریـد. بهباور مولف: «تمامی آنان میتواننـد درسهـای ارزشـمندی بـه مـا بدهند».
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «تمهیدات» اثر ایمانوئل کانت؛
نقطه عطف تاریخ اندیشه مدرن
«تمهیدات» اثری محوری است که با قرار دادن متافیزیک در شرایط شناخت انسان، آن را از نو شکل میدهد. کانت در این کتاب چارچوبی دقیق برای درک امکان دانش و حدود عقل فراهم میآورد و نشان میدهد چرا برخی پرسشها همچون وجود خدا یا جاودانگی روح فراتر از توان عقل نظریاند.
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «هستیشناسی کاذب و راستین هگل» اثر لوکاچ؛
خروج از نیهیلیسم
برنامهای که لوکاچ در این کتاب قصد پیشبرد آن را دارد، پروژهای است که بهباور مولف میتواند «بهراستی راه خروج از بنبست نیهیلیسم معرفتی و اخلاقی زمانه ما را نشان دهد».
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «پدیدارشناسی روح هگل» اثر مارتین هایدگر؛
تجربه هستی هگل بهقلم هایدگر
درسگفتارهای هگل در این کتاب از معدود مواجهههای مستقیم هایدگر با نظام اندیشه هگل بهشمار میآیند. در این کتاب، هایدگر از طرفی به شرح متن هگل میپردازد و از طرف دیگر و از خلال آن، حدود و امکانات تفکر متافیزیکی غرب را بررسی کرده و درعینحال، جایگاه خود را در برابر آن روشن میسازد.
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی»؛
بازگشت به خودآگاهی ناب
یکی از مفاهیم کلیدی در کتاب، زیستجهان است. هوسرل از این مفهوم برای اشاره به دنیای پیشاعلمی، زیسته و تجربهشده روزمره استفاده میکند؛ جهانی که انسان پیش از هرگونه نظریهپردازی علمی، در آن زندگی میکند، احساس دارد، عمل میکند و معنا میسازد. او معتقد است که علوم مدرن، با انتزاعهای ریاضی و مفهومی خود، از این زیستجهان فاصله و آن را نادیده گرفتهاند. در همین راستا، هوسرل از پدیدارشناسی استعلایی بهعنوان راهی برای بازسازی بنیانهای علوم و بازگشت به ریشههای اصیل تجربه بشری سخن میگوید.
-
کتاب اندیشه در ۱۴۰۴- «پدیدارشناسی ادراک» اثر موریس مرلوپونتی ؛
ادراک، بنیادیترین سطح تماس و مراوده ما با جهان
مرلوپونتی قائل به «تقدم ادراک» است، به این معنا که پدیدار ادراک، بنیادیترین سطح تماس و مراوده ما با جهان است که سطوح دیگر تجربه و فرهنگ و شناخت و فهم و تعقل قائم به آناند و در نهایت از آن، قوت میگیرند.
-
فلسفه و رواندرمانی در خوانش شلومیت شوستر؛
فلسفهای که به ابزار درمان تبدیل میشود
شلومیت شوستر در نقدی فلسفی به یالوم نشان میدهد که رمانهای مشهور اروین یالوم، با همهی جذابیت رواییشان، فلسفه را از جایگاه پرسشگری انتقادی به سطح ابزاری برای تسکین رنج فردی فرو میکاهند. این کتاب ۵۸ صفحهای، که در سال ۱۴۰۴ با ترجمهی مهدی خسروانی از سوی نشر کرگدن و زیرمجموعهی آن، نایش، منتشر شده، تلاشی است برای بازگرداندن فلسفه به ساحت مستقل و سختگیرانهی خود
-
گفتوگو با غلامرضا اعوانی، به مناسبت زادروز او؛
سعی کردم راه ایزوتسو و کربن و نصر و شهابی را ادامه دهم
غلامرضا اعوانی گفت:بر خلاف فلسفه امروز که در آن چندان بحث حقیقت مطرح نیست. در دوره جدید از حکمت فاصله گرفتیم. فراموش نکنیم ایران سهم بسیار مهمی در حکمت و بسط آن دارد. بزرگترین حکمای اسلامی از ایران فرهنگی بودند. ایران فرهنگی هم در آسیا و هند و چین موثر بوده و هم در اروپا. علاقه من به حکمت باعث شد که به فلسفههای قدیم بپردازم. حکمت علم مطلق است.
-
ضرورت خودشناسی در گفتوگو با حمید هاشمیکهندانی؛
با چه تصویری از «من» جهان را لمس میکنیم؟
دو دلیل، کتاب را برای مترجم جذاب کرده است: «نخست آنکه، خودشناسی را از بحثهای صرفاً ذهنی و عرفانی جدا میکند و آن را به زندگی روزمره، اخلاق عمومی، و نگاه اجتماعی پیوند میزند. دیگر آنکه، این کتاب، بهجای آنکه جهان را با تصویری ساده مانند جنگِ خیر و شر توضیح دهد، یا بگوید باید بدی را بهکلی حذف کرد، بر ایدهای ظریفتر تأکید میکند و میگوید باید تعارضهایمان را هماهنگ و متعادل کنیم».
-
نقد فلسفهٔ انتزاعی و دعوت به تفکر متعهد؛
از فیلسوف برج عاجنشین تا فیلسوف دردمند
محمد فنایی اشکوری نوشت: ما با دو سنخ فیلسوف روبرو هستیم: فیلسوف بیدرد و برج عاجنشین که فلسفه را محدود به مباحث انتزاعی میداند، و فیلسوف دردمند، متعهد و مسئول که حکمت را چراغی برای تفسیر هستی و وسیله ای برای تغییر جهان به سوی نیکی میشناسد.
-
اهمیت رمزگشایی مفاهیم در گفتوگو با ابراهیم فتوت؛
هرمنوتیک، فلسفه زندگی است
فتوت معتقد است: «زیمرمن در این کتاب موفق شده پیچیدهترین مفاهیم فلسفی را بدون آنکه از عمقشان کاسته شود، بهزبانی «روایتگونه» و قابلفهم بیان کند».
-
نگاهی به کتاب «تاملات پاسکالی» اثر پیر بوردیو؛
ادای دین جامعهشناس به فیلسوف
تاملات پاسکالی حاوی تاملات یکی از مهمترین جامعهشناسان عصر ماست. این کتاب به رابطه فلسفه و جامعهشناسی میاندیشد، نقدهای مهمی بر دانشگاهیان و فیلسوفان مطرح میکند و جایگاه جامعهشناسی را تبیین میکند. این کتاب به آثار فراوانی ارجاع میدهد و حاوی جملاتی طولانیست که ویرگول و نقطهویرگولهای زیادی دارند. نثر بوردیو، مفصل و دقیق است.
-
نگاهی به آثار برگزیده و شایسته تقدیر حوزه دین و اندیشه کتاب سال؛
از «مبداء و معاد» تا «سرمایهداری مرد»
در گزارش حاضر نگاهی خواهیم داشت به آثار برگزیده و شایسته تقدیر چهل و سومین جایزه کتاب سال که صبح امروز یکشنبه ۱۹ بهمنماه سال جاری در تالار وحدت برگزار خواهد شد.
-
نگاهی به کتابی از لارنس اسونسن که با دو ترجمه منتشر شده؛
از آزادی خیال تا فلسفه آزادی
«فلسفه آزادی» تلاشی است برای فهم این پرسش که «آزادی چیست؟» پرسشی که در عین بداهت، یکی از گنگترین، پیچیدهترین و بعضاً فریبندهترین واژگان در تاریخ اندیشه است.
-
در سومین نشست تخصصی مدرس ابنسینا؛
نظریه اخلاق سنمحور ابنسینا بر پایه متون مکتوب بازخوانی شد
اصفهان- فروغ السادات رحیم پور، دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان با تمرکز بر آثار فلسفی و طبی شیخالرئیس، به بازخوانی نظریهای منسجم درباره تحول اخلاق انسان در مراحل مختلف زندگی پرداخت و ظرفیت متون کلاسیک فلسفه اسلامی را برای خوانش معاصر برجسته کرد.