تاریخ معاصر ایران
-
گفتوگو با علیرضا ملاییتوانی درباره آیتالله طالقانی؛
روحانیت برای طالقانی شغل نبود
علیرضا ملاییتوانی گفت: مرحوم طالقانی دوران کودکی ویژهای داشت؛ زیرا در متن یک خانواده روحانی به دنیا آمد، اما روحانی که از طریق ساعتسازی امرار معاش میکرد، نه از راه شغل روحانی. روحانیت برای او شغل نبود؛ او یک عالم دینی بود و در کنار آن، با تخصصی که اندوخته بود، روزگار میگذراند.
-
در چهل و هفتمین سال درگذشت آیتالله سید محمود طالقانی؛
سعید مدنی از «ناجیان جنگ و حامیان صلح» میگوید
چهل و هفتمین سال درگذشت آیتالله سید محمود طالقانی با عنوان «ناجیان جنگ و حامیان صلح» برگزار میشود.
-
از سوی گروه تاریخ خانه اندیشمندان علوم انسانی؛
نشست «میراث طالقانی و جهان امروز» برگزار میشود
نشست «میراث طالقانی و جهان امروز» به مناسبت سالروز رحلت آیت الله سید محمود طالقانی برگزار میشود.
-
گزارش اختصاصی ایبنا از نشست «ناصرالملک؛ صدایی که شنیده نشد»؛
ناصرالملک؛ «دولتمرد وفاقساز» و «اعتمادساز ملی»
علیرضا ملاییتوانی گفت: آیا میتوان زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالملک را در یک چارچوب مفهومی توضیح داد؟ یکی از مفاهیم مفهوم «دولتمرد میانجی» است. آیا میتوان ناصرالملک را دولتمردی میانجی دانست؟ آیا میتوان با تکیه بر این مفهوم، همه فرازهای مهم زندگی و نقشآفرینی او را توضیح داد؟ من فکر میکنم این تعبیر، تعبیر درستی است. پیشنهاد من این است که ناصرالملک را بهعنوان یک «دولتمرد وفاقساز»، «دولتمرد اجماعساز»، «دولتمرد وحدتساز» و «اعتمادساز ملی» نیز ببینیم.
-
از سوی پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار میشود؛
نشست منازعات بابیان و بهائیان در عثمانی و بررسی چگونگی غلبه بهائیان
نشست «منازعات بابیان و بهائیان در عثمانی و بررسی چگونگی غلبه بهائیان» از سوی گروه جریانهای فکری پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار میشود.
-
گفتوگو با محمد ترکمان به مناسبت اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰؛
استبداد مطلقه رضاخانی در عرض چند ساعت فرو ریخت
محمد ترکمان گفت: انگلیسیها و روسیه تزاری نتوانستند تمام ایران را به تصرف دربیاورند. بخشهایی از ایران را تصرف کردند و آن بخشها هم شبها در اختیار خود مردم بود؛ به دلیل اینکه رجال حضور داشتند. رضاخان در طول ۲۰ سال استبداد مطلقهاش، بزرگترین خیانتش این بود که رجال ایران را نابود کرد. سوم شهریور، در عرض چند ساعت، کشور در دست قوای خارجی قرار گرفت.
-
از سوی نشر نگاه معاصر منتشر شد؛
نگاهی انتقادی به تاریخنگاری ابنشهرآشوب
شیوه شهرآشوبی در بررسی انتقادی جنبههای تاریخنگارانهی آثار ابنشهرآشوب منبعی ارزشمند بهشمار میرود. این پژوهش نشان میدهد ابنشهرآشوب بسیار بیش از آنکه مورخی دقیق و ضابطهمند باشد، با رویکردی خطابی و پراغراق سراغ منابع تاریخی رفته و در موارد نهچندان معدودی، با سوگیریها و گرایشهای گوناگون، از رویکرد روشمند فاصله گرفته است.
-
مجتمع فرهنگی آیتالله طالقانی برگزار میکند؛
نمایش «بچه اودلاجان»
مستند «بچه اودلاجان» روایتی از زندگی حسین شاه حسینی، فعال سیاسی و از فعالان ملی ایران به همت مجتمع فرهنگی آیتالله طالقانی نمایش داده خواهد شد.
-
از مناقشه بر سر «کودتا» تا نقد عملکرد مصدق و کاشانی؛
چرا مصدق نامه به شاه را با واژه «چاکر» امضا میکند؟
سید محمود کاشانی به نامه ۲۳ مرداد مصدق به شاه اشاره کرد و نحوه امضای این نامه را یکی از قرائن مورد استناد خود دانست و گفت: «چرا مصدق این نامه را با واژه «چاکر» امضا میکند؟ در حالی که در اعلامیهها و بیانیههای دیگر، نام خود و عنوان نخستوزیر را درج میکرد، در اینجا عنوان نخستوزیر را به کار نمیبرد. این یکی از نکات مهم این سند است.»
-
در چهل و چهارمین دفتر از «شب های فرهنگ» عنوان شد؛
از مصدق و کاشانی تا امروز؛ بازخوانی یک بزنگاه تاریخی
در چهل و چهارمین دفتر از «شبهای فرهنگ» که با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران حوزه تاریخ و رسانه و علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران برگزار شد؛ حاضران به بررسی ریشهها و علل شکلگیری نهضت ملی شدن صنعت نفت، تحولات منتهی به کودتای ۲۸ مرداد و نسبت این رویدادهای تاریخی با شرایط امروز ایران پرداختند.
-
با هدف ارتقای سواد تاریخی؛
مشروطه در قاب کتاب؛ روایت تاریخ معاصر ایران در کتابخانههای عمومی هرمزگان
هرمزگان - تاریخ مشروطه این بار از میان قفسههای کتابخانههای عمومی هرمزگان با هدف ارتقای سواد تاریخی روایت شد.
-
یادداشتی درباره کتاب «پنجاه سال نفت» اثر مصطفی فاتح؛
آرمانهای زمینمانده مشروطهخواهی ملت ایران
مهمترین موضوع این اثر تحلیل و توصیف همزمانِ شیوهی تشکیل نهضت ملی بر پایهی آرمانهای پنجاه سالهی زمین ماندهی مشروطهخواهی ملت ایران است که در آن به برقراری قانون، تشکیل بانکداری نوین و اقتصاد در گردش و توسعهی راه و ترابری تأکید شده و همچنین در طول جنگ جهانی دوم به دنبال احقاق آن بودهاند که بالاخره پس از حدود چهار سال از خاتمهی این جنگ جانسوز شکل تحقق به خود گرفته است.
-
انتشار کتاب «در میانه بحران: احزاب ایرانی و نهضت ملی نفت»؛
واکاوی کنشگری احزاب با تکیه بر نظریه «بحران» توماس اسپریگنز
نویسندگان در کتاب «در میانه بحران: احزاب ایرانی و نهضت ملی نفت»، مسیر تاریخی ایران را از آغاز تکاپو برای ملی کردن نفت تا پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و انعقاد قرارداد کنسرسیوم، مسیری که به تعبیر نویسندگان از «ملی شدن» به «ملیزدایی» انجامید، واکاوی کردهاند.
-
گفتوگو با فریدون مجلسی به مناسبت ۲۸ مرداد ۱۳۳۲؛
کودتا نبود، برکناری نخستوزیر با قانون اساسی غیردموکراتیک بود
فریدون مجلسی گفت: هرگز بیزاری خود را از رفتار فاتحانه و بستانکارانه نظامیان در چند سال نخست، که با پیدایش ساواک نیز به آنان به ارث رسید، فراموش نکردهام؛ اما آگاهیهای بعدی موجب تعدیل نظرم هم درباره شخصیت اسطورهایشده مصدق و هم درباره چگونگی برکناری او شد. امروز دیگر آن واقعه را «کودتا» نمیدانم، بلکه آن را برکناری نخستوزیر بر اساس قانون اساسی، در جامعهای غیردموکراتیک و با قانون اساسیای غیردموکراتیک میدانم.
-
در کلاب «گُدار»؛
محمد ترکمان از «۲۸ مرداد؛ مصدق علیه کودتا» میگوید
محمد ترکمان، نیکلا گرجستانی و محمدعلی بهمنی قاجار در کلاب «گُدار» در نشستی با عنوان «۲۸ مرداد؛ مصدق علیه کودتا» سخنرانی میکنند
-
همزمان با هفتادوسومین سالروز کودتای ۲۸ مرداد؛
بازخوانی روایت آیتالله سیدابوالقاسم کاشانی از کودتای ۲۸ مرداد
نشست «بازخوانی روایت آیتالله سیدابوالقاسم کاشانی از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲»، چهارشنبه ۲۸ مردادماه با حضور پژوهشگران تاریخ معاصر در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود.
-
با همکاری انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران؛
نشست بازخوانی وضعیت زنان کارگر در صنعت نفت ایران در دوره پهلوی
نشست «کار، جنسیت و نفت» با هدف بررسی وضعیت اشتغال و جایگاه اجتماعی زنان کارگر در صنعت نفت در دوره پهلوی، در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار میشود.
-
از سوی موسسه ایرانشناسی سوزیانا؛
گفتارهایی در باب کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
نشستی با عنوان «گفتارهایی در باب کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲» از سوی موسسه ایرانشناسی سوزیانا برگزار میشود.
-
مرکز نشر دانشگاه گیلان منتشر کرد؛
مدرنیته در آیینه روزنامههای گیلان
گیلان –کتاب «مفاهیم مدرنیته در روزنامههای عصر مشروطه گیلان» کوشیده است با بررسی گزارشها و محتوای روزنامههای گیلان در دوران جنبش مشروطهخواهی، بسط و توسعه مفاهیم جدید و آشنایی مردم با آنها را توضیح دهد.
-
۸۲ سال پس از مرگ پهلوی اوّل؛
کیش و مات...
حامد ایرانشاهی نوشت: رضاشاه با وجود فراهم بودن زیرساختهای مناسب جهت مقابله با نیروهای روس و انگلیس، در مقابل آنها در همان دقایق نخست، قالب تهی کرد و به فرمان آنها بیفوت وقت عازم تبعیدگاهاش شد. که اگر در این دو حوزه به گونۀ دیگری عمل میکرد، یقیناً سرنوشت ایران و ایرانی نیز به گونۀ دیگری رقم میخورد.
-
نگاهی به کتاب «سیاست ایلی در ایران» اثر استفانی کرونین؛
دولتسازی زیر سایه خشونت
سمیرا دردشتی نوشت: کتاب کرونین نوعی راهنمایی نظری و عملی برای بررسی معیاری نسبتاً عینی از قدرت دولت و نیروهای گریز از مرکز آن در عصر پهلوی و میزان اثرگذاری اصلاحات پرفشار از بالا ارائه میدهد.
-
از سوی مجتمع فرهنگی آیتالله طالقانی برگزار میشود؛
بازخوانی یک قیام ؛ سی تیر ۱۳۳۱
مجتمع فرهنگی آیتالله طالقانی نشست «بازخوانی یک قیام؛ سیتیر ۱۳۳۱» را با هدف بررسی ابعاد تاریخی و سیاسی یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ معاصر ایران برگزار میکند.
-
تاریخ و چرایی پرداختن به آن از نگاه رهبر انقلاب در «کتابِ کتاب»؛
تاریخ عبرت است
رهبر شهید در فرازی راجع به تاریخ گفته است: تاریخ را به عنوان یک چیز کوچک یا حاشیهای نباید خیال کرد؛ تاریخ واقعاً مهم است. تاریخ درس و گنجینه اطلاعات ما از گذشته بشریت است؛ سرگذشت ما است. مگر میشود نسبت به تاریخ بی اعتنا بود؟ بنابراین، تاریخ چیز کم اهمیتی نیست؛ واقعاً نباید به عنوان یک چیز حاشیهای به آن نگاه کرد... تاریخ عبرت است.
-
جواد منصوری در گفتوگو با ایبنا:
منبرهای رهبر انقلاب، کلاس تحلیل تاریخ بود
جواد منصوری گفت: بحثهای منبری مقام معظم رهبری درباره تحولات تاریخی بود و همین مساله و بحثهای تاریخی توجه مرا به خود جلب کرد که یک روحانی در جلسات عزاداری به تجزیه و تحلیل تحولات تاریخی و درسهایی از تاریخ میپردازد. ایشان در میان مجموعه علمای معاصر از این نظر بینظیر بودند.
-
محمد علی اکبری در شب جنگهای ایران و روس؛
لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است
استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی گفت:دو تلقی و فهم از ترکمنچای در تاریخ ایران نمادین میشود: یکی خاطره تروماتیک تاریخ ایران است. اما ترکمنچای سویه دیگری هم دارد که به طور موقت آن را به نام خاطره بنیانگذار نامگذاری کردهام. میشود میان این دو پیوندی زد. میتوان درد و رنج را به نحوی خواند که ما را به صرافت کاری کردن بیندازد. همه تروماها لزوما منفی نیستند و گاهی میتوانند یک انرژی جدیدی را آزاد کنند. لحظه ترکمنچای تاریخ اکنون ایران است.
-
به همت مرکز اسناد انقلاب اسلامی برگزار میشود؛
گزیده اسناد منتشرنشده رهبر شهید انقلاب
آیین رونمایی و افتتاح نمایشگاه «خمینی خراسان»؛ گزیده اسناد منتشرنشده رهبر شهید انقلاب اسلامی به همت مرکز اسناد انقلاب اسلامی برگزار میشود.
-
نشست تخصصی تاریخ معاصر
بازخوانی محدودیتهای عزاداری عاشورا در دوره پهلوی اول
محسن حسام مظاهری در نشست «توقیف آیین»، روند شکلگیری و اجرای سیاستهای محدودکننده آیینهای عاشورایی در دوره رضاشاه را با تکیه بر اسناد آرشیو ملی ایران بررسی میکند.
-
نگاهی به مقالههایِ علیاکبر داور؛
راهحلهایی برایِ خروج از بنبست
علیاکبر داور در یکی از مقالاتش نوشت:«همان طور که توسل به عناب و بنفشه در گلودرد فرنگی، جز اتلافِ وقت و هلاکِ مریض هیچ نتیجه ندارد، امتحان و تجربه وزرایی که راه کار را بلد نیستند، اهمال و بیحالی آنها از عهده انجام امور عادی هم برنمیآید، جز روزی دو سه مَن حرف و چند امضای کجوکوله قادر به هیچ نیستند، خطرناک و بلکه مهلک است.»
-
حمیدرضا یوسفی در گفتوگو با ایبنا از اصلاحات ارضی گفت؛
موفقیت کامل یا شکست مطلق؟
افسانه نجمآبادی در کتاب «اصلاحات ارضی و تغییرات اجتماعی در ایران» ارزیابیهای دوگانه رایج که اصلاحات ارضی را یا یک موفقیت کامل و یا یک شکست مطلق میدانند، نمیپذیرد. از نظر او، اصلاحات ارضی به برخی از اهداف خود، مانند تضعیف نظام ارباب-رعیتی و ادغام روستاها در اقتصاد ملی دست یافت، اما نتوانست وعده عدالت اجتماعی گسترده و بهبود همهجانبه وضعیت فرودستان روستایی را محقق کند.
-
از سوی انجمن علمی دانشجویی ادیان و عرفان دانشگاه تهران؛
نشست «یهودیان در ایران معاصر» واکاوی میشود
نشست «یهودیان در ایران معاصر» از سوی انجمن علمی دانشجویی ادیان و عرفان دانشگاه تهران برگزار میشود.