خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) ـ برخی جوايز همچون آسترید لیندگرن اگر نصیب هر کدام از نویسندگان کودک جهان شود، احتمالا تا آخرین روز حیات بدون دغدغه مالی قلم به دست میگیرد و برای مخاطبانش مینویسند و برخی دیگر چون اندرسن و بولونیا برای برندگانش اعتباری بزرگ میآفریند.
به اعتقاد نگارنده مجموع جوایز ادبی که در حوزه ادبيات کودک و نوجوان به ویژه در کشورهای غربی اهدا میشود، در دو گروه قرار ميگيرند؛ گروهي به کتابهای انگلیسی زبان میرسد و گروهی تمام کتابهای جهان و نویسندگانشان را در شامل ميشوند.
جوایز ادبی هر سال و یا برخی به صورت دوسالانه برگزار میشود و هر از چندگاهی نيز فعالان باسابقه ایرانی در آنها عرضاندام میکنند. این نوشتار در چند بخش با تفکیک جوایز ادبی کودک و نوجوان به دو حوزه ادبيات (به علاوه ناشران) و تصویرگری، تلاش در معرفی این جوایز دارد.
لیندگرن، جايزهاي براي ثروتمند شدن
مسیر برای معرفی جوایز ادبی کودک و نوجوان از سوئد و روستای «ویمربای» زادگاه نویسنده «پی پی جوراب» شروع میشود.
جایزه پنج میلیون کروني (حدود 800 هزار دلار) آسترید لیندگرن از سال 2002 و با درگذشت خانم لیندگرن 94 ساله، کارش را شروع میکند و گرانقیمت ترین جایزه ادبیات کودک و نوجوان به حساب میآید.
جايزه «ليندگرن» را 12 داور كه 6 نفر آنها زن هستند، داوري ميكنند. «جان لندسترم» عضو پيشين هيات داوران آستريد ليندگرن ميگويد: «جايزه ليندگرن مهم است، چون كودكان را در صدر قرار ميدهد.»
این 12 داور هر چهار سال يك بار انتخاب ميشوند و هر يك تا 12 سال ميتوانند به عنوان داور در اين جايزه حضور داشته باشند.
وبسايت رسمي جايزه ليندگرن در بخش داوران خود عنوان ميكند كه داوران اين جايزه معتبر از ميان نويسندگان، تصويرگران و كتابداران مطرح انتخاب ميشوند و در طول سال، صدها عنوان كتاب و فعاليت ادبي و هنري نامزدها را مورد بحث و بررسي قرار ميدهند تا به يك نتيجه مشترك براي انتخاب برگزيدگان جايزه دست يابند.
با وجود اعتباری که جایزه لیندگرن برای داورانش قائل است، توران میرهادی یکی از بنیانگذاران شورای کتاب کودک که نمایندگانی به این جایزه معرفی میکند معتقد است داوریهای لیندگرن سوگیری دارد و معمولاً به طور سلیقهای انجام میشود.
همه سال در هر کشور، یک یا چند سازماني که از سوی شورای ملی سوئد در امور فرهنگی، امتیاز انتخاب و معرفی نامزدها را دارند، از میان پدیدآورندگان و کوشندگان کشور خود نامزدها را انتخاب و به هيات داوران جايزه معرفي ميكنند.
در ایران، سه نهاد کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شورای کتاب کودک و موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان از این امتیاز برخوردارند و نامزدهاي خود را به ليندگرن معرفي ميكنند.
مسوولان جايزه 5 ميليون كروني ليندگرن ميگويند، براي كمك به ارتقاي سطح ادبيات كودك، اين جايزه را اهدا ميكنند. نخستين برندگان اين جايزه «موريس سنداك» نويسنده آمريكايي و «كريستين نوستلينگر» نويسنده اتريشي در سال 2003 بودند و پس از آن نيز ليگيا بوژونگا (نويسنده برزيلي)، فيليپ پولمن (نويسنده انگليسي) ريوجي آرايي (تصويرگر ژاپني)، كاترين پترسون (نويسنده آمريكايي)، پانكو دلپيرو (موسسه ونزوئلايي)، سونيا هارتنت (نويسنده استراليايي) و تامر (موسسه فلسطيني) اين جايزه را دريافت كردند.
تصویرگران، نویسندگان، ناشران و موسسات ترویجی ادبیات و خواندن شانس بردن لیندگرن را در روز تولد آسترید لیندگرن و در روستای زادگاه او دارند، اما میرهادی معتقد است، موسسات ادبي كودك و نوجوان از شانس بالاتری برای دریافت این جایزه برخوردارند.
امسال (2010) در میان 168 نامزد دریافت این جایزه چهار نويسنده، تصويرگر و ناشر ايراني هم حضور دارند. افسانه شعباننژاد (نويسنده و شاعر)، هوشنگ مرادي كرماني (نويسنده)، ابوالفضل همتي آهويي(تصويرگر) و شباويز (ناشر) چهار نامزد ایرانی دريافت اين جايزهاند.
کارنگی و گرین وی، اعتبار كودكان بريتانيا
مدال کارنگی (Carnegie Medal) و کیت گرین وی (Kate Green Way) اعتبار ادبیات کودک بریتانیا هستند. این دو جایزه که به طور همزمان توسط «انجمن کارشناسان کتابخانهای و اطلاعاتی بریتانیا» در ماه ژوئن میلادی (تيرماه) اهدا میشوند به ترتیب از سال ١٩٣٦ به پاس تلاشهاي خيرخواهانه سرمایهدار و نیکوکار اسکاتلندیتبار آمریکایی اندرو كارنگي (۱۸۳۵-۱۹۱۹) و از سال 1955 برای بزرگداشت کیت گرین وی، تصویرگر محبوب قرن نوزدهم پايهگذاري شدهاند.
در کارنگی و کیت گرین وی خبری از 800 هزار دلار لیندگرن نیست؛ اما شیوه داوری و اعتباری که این دو جایزه در میان نویسندگان انگلیسی زبان به دست آوردهاند، سبب شده تا از اين دو به عنوان آرزوی نویسندگان و تصویرگران کتاب یاد شود.
داوران جایزه کارنگی و کیت گرین وی، کتابدارانی هستند که هر روز با کودکان سرو کار دارند. در سال 2009 رمان «بچه لجنزار» سیابان دود نویسنده ایرلندی که در سال ٢٠٠٧ درگذشت، «کارنگی مدال» را از آن خود کرد و کتاب «هریس پاهایش را پیدا میکند» با تصویرگری کاترین رینر جایزه گرین وی را به دست آورد.
بریتانیاییها، ژوئن هر سال انتظار اهداي کارنگی و کیت گرین وی را به نویسندگان انگلیسی زبان میکشند.
جايزه گام اوليها
جايزه بينالمللي «انجمن خواندن» توسط نهادي به همين نام اهدا ميشود. بخش كودك و نوجوان اين جايزه (IRA) نام دارد و به آثار ادبيات كودك و نوجوان در سه رده سني خردسال، كودك و نوجوان اهدا ميشود كه داراي بخشهاي داستاني و غيرداستاني است.
همه كتابهايي كه براي اولينبار منتشر شدهاند، صرف نظر از آن كه به چه زباني نوشته و يا از چه كشوري ارسال ميشوند، ميتوانند در اين مسابقه شركت كنند.
این انجمن همچنين با همکاری یونسکو «جایزه ادبی انجمن بینالمللی خواندن یونسکو» (UNESCO International Reading Association Literacy Prize) را هم به مؤسسات، سازمانها یا افرادی که خدمات ارزندهای در راه سوادآموزی انجام دادهاند، اهدا میکند.
این جایزه در سال ۱۹۷۹ بنیان نهاده شده و برندگان آن هر سال در ماه سپتامبر در جشن روز جهانی سوادآموزی معرفي میشوند و جايزه آنها شامل ۲۰ هزار دلار آمریکا، یک مدال نقره و یک گواهینامه است.
انجمن بینالمللی خواندن (International Reading Association) در سال ۱۹۵۶ به عنوان سازمانی در زمینه آموزش خواندن فعالیتش را در آمریکا شروع كرده و در مجموع ۴۰ جایزه و بورسیه در ارتباط با فعالیتهای آموزگاران، نویسندگان و دیگر افراد دستاندرکار برنامههای خواندن و سوادآموزی اهدا ميكند.
سهشنبه ۶ مهر ۱۳۸۹ - ۱۱:۲۵
نظر شما