عباس محمدياصل در گفتوگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دوركيم را يكي از جامعهشناسان كلاسيك برشمرد و گفت: ديدگاههاي او به نحوي در حوزههاي مختلف مطرح شده كه متأخرترين آنها ديدگاههايي است كه وي درباره جامعهشناسي دين در آخرين كتابش با عنوان «صور اوليه حيات ديني» بيان كرده است.
وي كتابش را انعكاس ديدگاههاي دوركيم در كتاب «صور اوليه حيات دين» به طور مختصر به همراه نقد و بررسي آن توصيف كرد و گفت: به اعتقاد دوركيم، دين از زندگي اجتماعي نشأت گرفته و از طريق مراسم و مناسك ديني به واقعيت زندگي معنا ميبخشد. در اين بحث، دو بعد فردي و اجتماعي ايمان مطرح است.
استاد جامعهشناسي دانشگاه علامه طباطبايي ادامه داد: به اعتقاد دوركيم، دين تجلي دنياي اجتماعي غيرمادي است كه جامعه را معنادار كرده و سبب تدواوم آن ميشود و براي تحقق بخشيدن به اين امر، به محلي براي عبادت نياز دارد. دين اين توانايي را داراست كه باورها را در رفتارهاي انسان جايگزين كند و ميكوشد از اين طريق نوعي از جهانبيني را ارايه دهد كه در پرتو آن تمامي حوادث زندگي توجيه و حل شوند. دوركيم در پژوهش خود، به ريشهيابي دين از دوران بسيار قديم در جوامع ابتدايي تا دوران معاصر پرداخته، ميكوشد تحولات آن را تبيين و بررسي كند.
وي با اشاره به نقد و بررسي ديدگاههاي دوركيم درباره دين در اين كتاب گفت: اين انديشمند با توجه به خاستگاههاي فرهنگي و اجتماعي و همچنين زماني كه در آن ميزيست، به بيان نظراتش پرداخت، به همين دليل ميتوان با توجه به شرايط كنوني، مواردي را به اين ديدگاهها افزود.
محمدياصل ادامه داد: طبق نظر دوركيم، با گذشت زمان، نظم صنفي جايگزين نظم ديني شده است، به اين معنا كه افراد از طريق حرفهاي كه به آن اشتغال دارند و دستهبندي شغلي، حضور اجتماعيشان را اعلام ميكنند، نه از طريق ديني كه به آن ايمان دارند. حال در قالب يكي از محورهاي انتقاد به اين ديدگاه ميتوان گفت كه آيا چنين جايگزيني اتفاق افتاده است يا آيا نميتوان اين دو محور همبستگي را در كنار هم با نسبتهاي مختلف تأثيرگذاري در نظر گرفت؟
وي افزود: در نقد و بررسي ديدگاههاي دوركيم به چگونگي كاملتر كردن آن، اضافه كردن تبصرههايي به آن در شرايط خاص و تحليل اين ديدگاهها بر اساس شرايط بومي پرداختهام.
محمدي اصل در پايان گفت: هنگام آغاز ترجمه و تحقيق اين كتاب، ترجمهاي از آن در ايران موجود نبود، اما تا پايان گرفتن كار، دو ترجمه از اين اثر منتشر شد. كتاب «دوركيم و صور اوليه حيات ديني» از سوي انشتارات حقشناس منتشر شده است.
سهشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۸۹ - ۱۳:۵۵
نظر شما