به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در اراک، آیین رونمایی از این کتاب با حضور مرتضی صدیقی، نویسنده، پژوهشگر و پزشک، جمعی از فرهیختگان حوزه فرهنگ و هنر، استادان ادبیات و علاقهمندان به کتاب و ادبیات، در مرکز همایشهای پروین اعتصامی هتل امیرکبیر اراک برگزار شد.
کتاب، حلقه اتصال نسل جدید با هویت و فرهنگ گذشته است
در آیین رونمایی از کتاب «فرهنگ سرسختی»، سید محمد جمالیان، نماینده مردم اراک، خنداب و کمیجان، برگزاری رویدادهای فرهنگی و انتشار آثار نویسندگان و فرهیختگان را از راهکارهای مؤثر برای حفظ پیوندهای فرهنگی و انتقال تجربه و هویت نسلهای گذشته به نسل جدید دانست و گفت: کتابهایی که هویت، تاریخ و گذشته فرهنگی جامعه را بازخوانی میکنند، میتوانند زمینهساز ارتباط دوباره نسلها باشند و در کاهش فاصلههای فرهنگی نقش مؤثری ایفا کنند.

وی با تأکید بر اهمیت فعالیتهای فرهنگی و ادبی در شرایط کنونی ادامه داد: ضرورت چنین اقداماتی امروز بیش از گذشته احساس میشود؛ چراکه گسست نسلی، حتی در زبان و شیوه گفتوگوی روزمره، در حال گسترش است و ممکن است بهتدریج ارتباط میان والدین و فرزندان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
این نماینده مجلس، برگزاری این آیین و تداوم فعالیتهای فرهنگی و ادبی را ضروری دانست و افزود: در روزهایی که شرایط روحی جامعه چندان مطلوب نیست، آثار فرهنگی و ادبی میتوانند به بهبود حال مردم کمک کنند و مطالعه کتاب زمینه آرامش و حال خوب را برای مخاطبان فراهم آورد.
وی افزود: با توجه به شتاب بالای این تحولات، امکان مقابله با آنها یا بازگرداندن روند تغییرات وجود ندارد، اما نوشتن و انتشار کتابهایی که هویت و گذشته را یادآوری میکنند، آن هم به قلم بزرگان و فرهیختگان، یکی از بهترین راهها برای ترمیم این گسستهاست.

فرهنگنویسی، تلاشی برای حفظ میراث واژگانی
در ادامه این نشست ادبی، جمشید اثناعشری، نویسنده، استاد دانشگاه، روزنامهنگار و نویسنده کتاب «زیر درخت بلوط»، با اشاره به مفهوم فرهنگ و ریشه معنایی آن گفت: فرهنگ با مفهوم کشت و پرورش پیوند دارد؛ به نوعی کاشتن و پرورش بذر اندیشه، دانش و آگاهی در ذهن انسان است.
وی با اشاره به پیشینه فرهنگنویسی در زبان فارسی اظهار کرد: فرهنگنویسی در ایران سابقه طولانی دارد و از فرهنگهای اولیه مانند لغتنامه اسدی طوسی تا فرهنگهای دورههای بعد و آثار معاصر، تلاشهای ارزشمندی برای ثبت و حفظ واژگان زبان فارسی انجام شده است.
فرهنگ بومی، بخشی از هویت زبان ایران
اثناعشری با اشاره به اهمیت پژوهش در فرهنگهای محلی و زبان بومی گفت: فرهنگهای بومی و زبانهای محلی، شکل ناقص یا تحریفشده زبان معیار نیستند، بلکه نظامهای زبانی ارزشمندی هستند که تاریخ، هویت و شیوه زندگی مردم را در خود حفظ کردهاند.
وی با اشاره به پژوهشهای انجامشده درباره تاریخ و فرهنگ مناطق مختلف کشور افزود: ثبت فرهنگ بومی روستاها و مناطق مختلف اهمیت فراوانی دارد؛ چراکه این آثار، گذشته مردم، شیوه زندگی، زبان، باورها و روابط اجتماعی آنان را برای نسلهای آینده مستند میکنند.

وی با بیان اینکه کتاب «فرهنگ سرسختی» پلی میان گذشتگان و آیندگان ماست، گفت: یکی از ویژگیهای ارزشمند کار مرتضی صدیقی در تدوین این کتاب، آن است که واژهها را تنها بهصورت فهرست ثبت نکرده، بلکه کاربرد آنها را در جمله، ریشه و معادل فارسیشان نیز آورده است. او برای گردآوری این واژگان با سالمندان، میانسالان و جوانان گفتوگو کرده و بخشی از میراث شفاهی منطقه را ثبت کرده است.
نویسندگی، خدمتی ماندگار به بشریت
وی در پایان گفت: نویسندگی یکی از ارزشمندترین خدمات بشری است؛ زیرا نویسنده حاصل سالها مطالعه، تلاش و تجربه خود را ثبت میکند و در اختیار کسانی قرار میدهد که شاید هرگز آنها را نبیند یا نشناسد.
کتاب «فرهنگ سرسختی»؛ کاوشهای باستانشناسی، قدمت هفتهزارساله سرسختی را نشان میدهد
مرتضی صدیقی، مؤلف کتاب «فرهنگ سرسختی»، در حاشیه آیین رونمایی از این کتاب، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) با اشاره به پیشینه تاریخی سرسختی گفت: تا پیش از کاوشهای باستانی تپه و قلعه سرسختی، در کتابهایی که درباره تاریخ استان مرکزی تدوین شدهاند، مطلب درخور توجهی از سرسختی دیده نمیشود. مهمترین یافتهها با عنوان کرج ابودلف یا شهر سهسوک، متعلق به تاریخ آستانه از قرن دوم هجری به بعد است که گاهی در آنها فقط اشارهای به قلعه سرسختی در نزدیکی آستانه شده است.

وی افزود: آیین، رسوم، فرهنگ و همچنین گویش مردم سرسختی، حکایت از قدمت بسیار زیاد این روستا دارد. آتشبازی شب عید نوروز و روشن کردن چراغ در طویله برای دامها در شب عید نوروز، که تا همین چند سال پیش با جدیت رعایت میشد، از رسوم بسیار کهن زرتشتی و حتی پیش از آن است.
صدیقی ادامه داد: کاوشهای اخیر در تپه سرسختی نیز شواهدی از یک تمدن هفتهزارساله به دست داده است که قدیمیترین در استان مرکزی و از قدیمیترین آثار تمدن در ایران است. بسیاری از سفالها و اشیای بهدستآمده از این تپه شباهت زیادی به اشیای یافتشده در تپه سیلک کاشان، متعلق به سده پنجم پیش از میلاد، دارد. در منابع باستانشناسی، همزمانی این دو تمدن تأیید شده است.

وی اظهار کرد: حفاری تپه باستانی قلاع، در مرکز ده، گواهی بر وجود تمدنی است که بیش از هفتهزار سال قدمت دارد. ویژهترین اثر بهدستآمده از این کاوشها، گوری حاوی یک اسکلت در تابوتی سفالی، همراه با لاک لاکپشت و ظرفی سفالی حاوی استخوان گوسفند (توشه آخرت) است که بر اساس آزمایشهای انجامشده، متعلق به هفتهزار و پانصد سال پیش بوده و قدیمیترین نشانه تمدن در استان مرکزی است. این اسکلت به همراه تعداد قابلتوجهی از اشیای بهدستآمده از این تپه، در موزه چهار فصل اراک نگهداری و به نمایش گذاشته شده است.
مؤلف کتاب «فرهنگ سرسختی» گفت: در لایههای مختلف حفاری تپه سرسختی، آثاری از تمدنهای بسیار قدیمی، شامل ابزار سنگی، نوسنگی و مفرغ، از عصر آغاز کشاورزی تا نزدیک به پانصد سال گذشته کشف شده است که نشانه پایداری زیستی مردمان در درازای تاریخ این منطقه است و بیشک حفظ این آثار نیاز به توجه مسئولانه دارد؛ چراکه این آثار باارزش، میراث فرهنگی و تاریخی تمامی مردمان جهان و متعلق به زمانی است که مرزی بین کشورها وجود نداشته است.

ایرانی بودن گران باری است بر شانه های ما
درپشت جلد کتاب می خوانید: یازده هزار سال پیش کشاورزی و کاشت گندم در دامنه های زاگرس آغاز شد و هنوز این نشانه های تمدن و فرهنگ باستان در بیشتر روستاهای این سرزمین باقی و جاری .است سرسختی علیا، روستایی در دامنه زاگرس مرکزی از توابع شازند یکی از کهنترین سکونتگاههای ایران است و آثار به دست آمده از تپه های باستانی آن بیش از هفت هزار و پانصد سال دیرینگی دارند و اندک سنگ نگاره های به جا مانده شاهدی است بر پیشینه ای بس کهنتر. بار سنگین ایرانی بودن مرا بر آن داشت تا در کنار حرفه پزشکی، طی بیست سال پژوهش فرهنگ و گویش زادگاهم، سرسختی را گردآوری و ثبت و نشر کنم. اطلاعات این کتاب بازتاب دهنده گوشه هایی از گویش و فرهنگ مناطق مرکزی ایران به ویژه بروجرد ،ملایر ،اراک ،شازند ،نهاوند ،تویسرکان، ازنا، الیگودرز، همدان، آشتیان، تفرش و فراهان ،است زیرا اشتراک بسیار میان گویش و فرهنگ این شهرها و روستاهای آنها وجود دارد.

گویش مردم مناطق شازند، آستانه، سرسختی، پاکل و عضدیه، فارسی با لهجه های متمایل به لری است. اهالی بومی منطقه به خوبی تفاوت لهجه های این مناطق را حس میکنند.
گویش شهر آستانه تا حدی به گویش فراهانی و اراکی نزدیک است ،در حالی که گویش سرسختی و پاکل به مناطق بروجرد ،ملایر و نهاوند نزدیک است.
فهرست کتاببرگیرندهٔ: دیباچه، دربارهٔ این فرهنگ، آوانگاری، متن فرهنگ، برخی تفاوتهای لفظی گویش سرسختی با فارسی، استاندارد، فهرست اصطلاح مثل- متل- باور- چیستان و سنتت ،فهرست ناسزا- نفرین- دعا، فهرست فعلهای بسیط در گویش سرسختی، شعر املام، عکسهاو کتابنامه است.
به گزارش ایبنا «فرهنگ سرسختی» اثر دکتر مرتضی صدیقی در ۵۷۶ صفحه وقطع وزیری با جلد شومیز و گالینگور و شمارگان ۱۰۰۰ نسخه با ویراستاری پروانه فخامزاده راهی بازار کتاب شد.
نظر شما