به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در زنجان، همزمان با سیوچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آیین رونمایی و نقد و بررسی کتاب «یک پیاله چای ازبکی» نوشته عدالت عابدینی، نویسنده، عکاس، مترجم و جهانگرد زنجانی، به همت انجمن ادبی اشراق زنجان در سالن یادگار فرهنگسرای امام (ره)این شهر برگزار شد.
عدالت عابدینی متولد ۱۳۵۷ زنجان و ساکن قم است. وی علاوه بر نویسندگی، مترجمی و عکاسی، دوچرخهسوار و جهانگردی است که با دوچرخه به ایرانگردی و جهانگردی میپردازد. او تاکنون به ۲۱ کشور سفر کرده و تجربههای خود را در قالب کتاب و عکس با مخاطبان به اشتراک گذاشته است.
عابدینی در این نشست با اشاره به اینکه کتاب حاصل سفر یکماهه او به کشور ازبکستان است، گفت: در این سفر از شهرهای مهمی همچون سمرقند، بخارا و تاشکند و همچنین روستاهای مسیر بازدید کردم. عنوان کتاب نیز از یکی از جلوههای فرهنگ مهماننوازی مردم ازبکستان گرفته شده است؛ چراکه در خانه هر ازبکی که وارد میشوید، با یک پیاله چای از شما پذیرایی میکنند و این رسم، بخشی از فرهنگ میزبانی آنهاست.
وی با بیان اینکه در سفرهای خود بیش از هر چیز به مردم و داستانهای زندگی آنها توجه دارد، افزود: آنچه در این سفرها برای من جذاب و شگفتانگیز است، آدمها و روایتهایی است که هرکدام از آنها در زندگی خود دارند. تلاش میکنم با افراد مختلف ارتباط بگیرم و اطلاعاتی را که از طریق گفتوگو با مردم، افراد آگاه و حتی اشخاص مرتبط با سفارتخانهها به دست میآورم، با یکدیگر تطبیق دهم تا در صورت وجود اشتباه، اطلاعات اصلاح شود.
این نویسنده و جهانگرد با اشاره به تفاوت تجربه سفر با دوچرخه و وسایل نقلیه دیگر اظهار کرد: سفر با دوچرخه باعث میشود نگاه انسان عمیقتر شود. وقتی با خودرو از شهری عبور میکنید، ممکن است فقط در لحظهای از کنار آن بگذرید، اما دوچرخه این فرصت را فراهم میکند که به عمق زندگی مردم در شهرها و روستاها نزدیک شوید؛ بهویژه در مناطقی که کمتر در رسانهها به آنها پرداخته میشود.
عابدینی ادامه داد: در این شیوه سفر میتوان با آدمهای متفاوتی آشنا شد، با آنها همصحبت شد، مهماننوازیشان را از نزدیک دید و حتی بخشی از دغدغهها و مسائل زندگی آنها را روایت کرد. از سال ۱۳۸۵ که سفرهایم را آغاز کردم، مردمنگاری بخش مهمی از کارم بوده و در عکسها و فیلمهایم نیز همواره بر اهمیت مردم تأکید داشتهام.

وی با اشاره به انتشار آثار قبلی خود درباره سفرهای آسیای میانه گفت: پیش از این، کتابی درباره تاجیکستان منتشر کردم و کتاب حاضر به ازبکستان اختصاص دارد. روایت سفرهای دیگرم نیز در نشریات منتشر شده و امیدوارم در قالب کتاب نیز در اختیار مخاطبان قرار بگیرد.
این نویسنده درباره ویژگیهای کتاب «یک پیاله چای ازبکی» توضیح داد: در این کتاب از ۹۰ تصویر استفاده شده و قابلیت چندرسانهای نیز برای آن در نظر گرفته شده است؛ بهگونهای که مخاطب با اسکن تصاویر میتواند ویدئوهای مرتبط با فصلهای کتاب را مشاهده کند. همچنین اثر از زبانی طنزآمیز بهره میبرد و در کنار روایت سفر، به مردمنگاری و معرفی فرهنگ و تاریخ ازبکستان نیز میپردازد. از جمله امکانات کتاب، اینفوگرافیکی درباره تاریخ سههزارساله این کشور و معرفی شخصیتهای مشهور آن در ابتدای کتاب است.
عابدینی با اشاره به اینکه در سفرهای خود بیشتر به کشورهای آسیای میانه توجه داشته است، تأکید کرد که شناخت جوامع و مردم، یکی از انگیزههای اصلی او برای ادامه سفرهاست.
وی همچنین با اشاره به اهمیت نقد در مسیر فعالیت ادبی خود گفت: نقد به پیشرفت اثر کمک میکند و من خودم را بیشتر نویسنده میدانم. بهعنوان یک مسافر و سفرنامهنویس نیز تلاش میکنم آنچه را دیدهام روایت کنم، نه اینکه درباره مردمی که با آنها مواجه شدهام قضاوت کنم.
عکاسی مردمنگارانه؛ فراتر از ثبت ظاهر تصاویر
در ادامه این نشست، حمیدرضا بازرگانی، نویسنده و عکاس، با بررسی جنبه تصویری کتاب، به ارتباط میان عکاسی و مردمنگاری پرداخت و گفت: بخشی از گرایشهای عکاسی به سمت عکاسی مردمشناختی و مردمنگارانه میرود؛ رویکردی که هدف آن مطالعه و شناساندن سبک زندگی انسانهاست.
وی با تأکید بر اینکه در این نوع عکاسی نباید صرفاً به ظاهر تصاویر توجه کرد، افزود: پشت عکسهایی که ممکن است در نگاه نخست ساده به نظر برسند، لایههایی از زندگی و فرهنگ وجود دارد که باید آنها را کشف کرد. در یک اثر هنری، مخاطب بخشی از وجود و جهان ذهنی خالق اثر را میبیند؛ همانطور که شاعر در شعر، بخشی از قلب و درون خود را آشکار میکند، عکاس نیز چنین نسبتی با عکسهایش دارد.
بازرگانی با اشاره به تصاویر کتاب «یک پیاله چای ازبکی» اظهار کرد: وقتی عکسهای این مجموعه را دیدم، آنها را عمیق و جاندار یافتم. این تصاویر صرفاً ثبت لحظهها نیستند، بلکه میتوان در آنها نشانههایی از زندگی و نگاه عکاس به انسانها را مشاهده کرد.
علی محمدبیانی، نویسنده و منتقد ادبی، نیز در بخش دیگری از این برنامه به پیشینه سفرنامهنویسی و جایگاه آن در ادبیات پرداخت و گفت: سفرنامهنویسی از گذشتههای دور در فرهنگهای مختلف وجود داشته است. در کنار سفرنامههای واقعی، نمونههایی از سفرنامههای خیالی و روایتهای معنوی همچون معراجنامهها نیز در ادبیات دیده میشود؛ اما سفرنامه واقعی حاصل تجربه مستقیم سفر است و نوشتن آن کار سادهای نیست.
وی با اشاره به نقش سفرنامه در شناخت جوامع افزود: سفرنامه میتواند به صلح، ایجاد عاطفه و شکلگیری احساس و شناخت متقابل میان انسانها کمک کند. از نظر من، شعور به معنای توانایی درک انسان دیگر است و کسانی که سفر میکنند و تجربههای خود را به نگارش درمیآورند، فرصتی برای شناخت دیگران فراهم میکنند.
بیانی ادامه داد: هرجا سفر و امکان شناخت جهان پیرامون محدود شود، زمینه برای شکلگیری نگاههای بسته فراهم میشود. در تاریخ ادبیات نیز سفرنامههای ارزشمندی همچون آثار ابنبطوطه و ناصرخسرو وجود دارد و در دوره معاصر نیز نویسندگانی همچون جلال آلاحمد آثار شناختهشدهای به یادگار گذاشتهاند.
کتاب «یک پیاله چای ازبکی» در سال ۱۴۰۴ در ۲۱۶ صفحه و شمارگان ۳۰۰ نسخه منتشر شده است. این اثر با ترکیب روایت سفر، عکسهای مستند، اطلاعات تاریخی و قابلیت مشاهده محتوای ویدئویی، تلاش دارد تصویری از جغرافیا، فرهنگ و زندگی مردم ازبکستان به مخاطب ارائه کند.
بخش پایانی این آیین نیز به پرسش و پاسخ حاضران با نویسنده و منتقدان اختصاص داشت.
نظر شما