به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شیراز، محمد دولتشاه، شامگاه یکشنبه در آیین رونمایی از کتاب «عکسدرمانی»، همزمان با دومین روز سیوچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به چهار سال فعالیت پژوهشی برای تدوین این اثر، درباره انگیزههای شکلگیری آن بیان کرد: سالها پیش پدرم به بیماری سرطان مبتلا شد و مدت کوتاهی پس از آن از دنیا رفت. در روزهایی که در بیمارستان در کنار او بودم، همواره به این موضوع فکر میکردم که چگونه میتوانم به بیماران کمک کنم.
وی افزود: در دوران تحصیل در رشته عکاسی، نمایشگاهی با عنوان «امید یک» در بیمارستان سرطانیهای امید برگزار کردم و در آن، عکسهایی را به نمایش گذاشتم که هدفشان زنده نگهداشتن امید در بیماران بود. همین تجربه مرا به این نقطه رساند که هنر با احساس و روان انسان ارتباطی عمیق دارد.
دولتشاه با اشاره به ظرفیتهای هنر در حوزه سلامت روان ادامه داد: موسیقی، نقاشی، عکاسی و دیگر شاخههای هنر هرکدام میتوانند بر احساس و روان انسان تأثیر بگذارند. تلاش کردم از این ظرفیت در مسیر پژوهش خود استفاده کنم. در این کتاب همچنین به تجربیات کشورهای مختلف و نتایج آزمایشها و پژوهشهایی که در این زمینه انجام شده، پرداختهام.
مهران محبی، دکترای زبان و ادبیات فارسی، سخنران بعدی این نشست، با اشاره به جایگاه هنر و ادبیات و تأثیر آن بر روان و روح انسان، عنوان کرد: عشق یکی از بنیانهای اصلی تداوم مسیر زندگی و آفرینش هنری است و تمام ماجرای هنر میخواهد بگوید که به واسطه عشق است که راه را ادامه میدهیم. کشف و شهود هنرمند نیز نیازمند جریانی پنهان و لطیفهای نهانی است که جریان اصلی هستی را شکل میدهد.
عکاسی در حوزه درمان زبانی بسیار قدرتمند دارد
محبی با اشاره به ظرفیت عکاسی در حوزه درمان افزود: عکاسی در حوزه درمان، زبانی بسیار قدرتمند دارد؛ زبانی که نهتنها تأثیرگذار، بلکه میتواند درمانگر باشد. این ظرفیت را میتوان با رویکردی که در آثار عطار و مکتب درداندیشی او وجود دارد، مقایسه کرد؛ جایی که درد بهانهای برای گفتوگو و کشف تجربههای انسانی میشود.
این پژوهشگر ادبیات با اشاره به تجربههای ادبی خود در بهرهگیری از عناصر عکاسی در روایت داستانی گفت: در برخی قصههای کوتاه، از زبان تجهیزات عکاسی استفاده کردهایم و حتی قصهای با محوریت فلاش نوشتهایم. عکاسی از این جهت هویتی معنادار دارد که در یک فلاش میتواند جهانی را پیش چشم ما آشکار کند.
وی ادامه داد: عکاسی برای من هنری شگفتانگیز است. در نقاشی امکان دخلوتصرف و بازآفرینی وجود دارد، اما در عکاسی، دوربین و فلاش صحنهای را ثبت میکنند که با واقعیت بیرونی ارتباط مستقیم دارد. عکاسی یکی از کوتاهترین و سریعترین شیوههای بیان است.
محبی با ارزشمند خواندن تلاش محمد دولتشاه در تدوین این کتاب بیان کرد: در این اثر درباره هنر درمانی و ساحتهای مختلف آن بحث شده است. این پژوهش میتواند مقدمهای برای پژوهشهای بعدی و مطالعات میانرشتهای باشد.
وی با اشاره به پرداختن مؤلف به رنگ و تأثیر آن بر فرایند درمان افزود: در این کتاب رنگ بهعنوان ابزاری برای گفتوگو انتخاب شده و ظرفیتهای آن مورد توجه قرار گرفته است.
این استاد ادبیات همچنین با اشاره به نسبت عکاسی و زبان و ادبیات فارسی گفت: امروزه آنچه از آن با عنوان فتوگرافی یاد میکنیم، در متون ادبی ما نیز با معانی و مفاهیمی متفاوت حضور داشته است. یکی از معانی مهم مرتبط با آن در فرهنگهای دهخدا و معین، تجلی ذهنی است. در جهان معاصر، معنای عکس در پیوند با فتوگرافی وارد زبان ما شده است.
محبی با تأکید بر وجه ذهنی و درونی عکاسی خاطرنشان کرد: عکاس در واقع ظهور ثانویه خویش را تجربه میکند؛ نوعی کشف و میلاد دوباره که در عکسدرمانی، امکان بهاشتراکگذاشتن جهان درونی و تجربههای کشفشده را فراهم میکند. البته حوزه عکسدرمانی بسیار حساس است و باید با دقت و شناخت کافی با آن برخورد کرد.
فاطمه خوشنوا، کارشناس روانشناسی، دیگر سخنران این مراسم نیز به تحلیل کتاب «عکسدرمانی» و بررسی موضوع سوگ از منظر روانشناسی پرداخت و با اشاره به نحوه پرداخت مؤلف به مسئله سوگ در این کتاب گفت: نویسنده توانسته است موضوع سوگ را به شکلی هنرمندانه و در قالب مسیری موفق بیان کند.
خوشنوا همچنین با اشاره به پنج حالت و گونه عکس در رویکرد عکسدرمانی، به بررسی ظرفیتهای این شیوه در مواجهه با تجربههای روانی و عاطفی انسان پرداخت.
جمشید رضایی، معاون فرهنگی و امور رسانهای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس نیز در این مراسم با تبریک فرا رسیدن هفته کتاب، رونمایی از کتاب «عکسدرمانی» را در این مناسبت فرهنگی اتفاقی خوشایند دانست و گفت: انتشار و رونمایی از کتاب «عکسدرمانی» در هفته کتاب، اتفاقی خوشایند و ارزشمند است.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت از پدیدآورندگان آثار فرهنگی و ادبی افزود: در روزگار پرشتاب امروز، حمایت از نویسنده مهمترین کاری است که میتوان برای تداوم جریان تولید و انتشار کتاب انجام داد.
کتاب عکس درمانی به قلم محمد دولتشاه دانش آموخته و مدرس عکاسی آبان ماه جاری به همت انتشارات سیوند در شیراز منتشر شد.
نظر شما