به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) به نقل از ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، در نخستین روز از هفته کتاب سی‌وچهارم، نشست «در امتداد اندیشه؛ بازخوانی میراث فکری رهبر شهید در آیینه کتاب و نشر بین‌الملل» به همت خانه کتاب و ادبیات ایران و با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی شنبه (۲۳ آبان ۱۴۰۵) با حضور حجت الاسلام‌والمسلمین علی ذوعلم؛ رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب، حجت الاسلام‌والمسلمین محمدعلی رضایی‌اصفهانی؛ رئیس دانشکده قرآن جامعه المصطفی(ص) العالمیه و مهدی فیاضی؛ مدیرعامل موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
نهادهای بین‌المللی و فرهنگی برای ارائه تصویری درست از حوادث نقش‌آفرینی کنند
در ابتدای این نشست، مهدی فیاضی با اشاره به بازتاب گسترده شهادت دانش‌آموزان میناب و رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران در رسانه‌های جهان بیان کرد: پس از این حوادث، حدود یک میلیارد خبر درباره ایران در سطح جهان تولید شد و میلیاردها بار، بازنشر یافت.
وی با اشاره به اهمیت دیپلماسی فرهنگی و عمومی در شرایط جنگ افزود: در چنین شرایطی، نهادهای بین‌المللی و فرهنگی باید برای شکل‌گیری روایت نخست و ارائه تصویری درست از حوادث نقش‌آفرینی کنند تا صدای مظلومیت مردم ایران به گوش جهانیان برسد و ابعاد جنگ ظالمانه علیه کشورمان به‌درستی در افکار عمومی جهان بازتاب پیدا کند. ایران همواره با محدودیت‌های رسانه‌ای و جریان‌های سیاه‌نمایی مواجه بوده است و بازتاب گسترده این حوادث، فرصت مهمی برای معرفی واقعیت‌های کشور فراهم کرد.
فیاضی با اشاره به پرسش‌هایی که پس از انتشار گسترده اخبار مربوط به ایران در افکار عمومی جهان شکل گرفت، گفت: در ماه‌های اخیر چهار پرسش اصلی درباره ایران مطرح شد. نخست اینکه ایران چیست، کجاست و چه ویژگی‌هایی دارد که تا این اندازه مورد توجه جهان قرار گرفته است؟ پرسش دوم به ساختار حکمرانی ایران و میزان تاب‌آوری آن در برابر جنگی نابرابر مربوط می‌شد. پرسش سوم درباره شخصیت رهبر شهید ایران و جایگاه ایشان بود که شهادتشان چنین حرکتی را در جامعه ایجاد کرد. پرسش چهارم نیز به رهبر جدید ایران و شناخت افکار عمومی جهان از ایشان اختصاص داشت.
مدیرعامل موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی ادامه داد: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین‌المللی الهدی یک سال درباره کتاب «بیانیه گام دوم انقلاب» در عرصه بین‌الملل فعالیت پژوهشی انجام داده بودیم و مقالات تحلیلی متعددی را به زبان‌های مختلف آماده کرده بودیم. این موسسه این فرصت را داشت که با همکاری مجموعه‌های علمی و پژوهشی، این دو موضوع را در سطح بین‌المللی معرفی کند. بر همین اساس معرفی رهبر شهید در قالب بیانیه گام دوم انقلاب و از منظر شخصیت قرآنی ایشان در دستور کار قرار گرفت تا با اتکا به فعالیت‌های علمی و نخبگانی، به پرسش‌های مطرح‌شده در افکار عمومی جهان پاسخ داده شود.
فیاضی در ادامه سخنان خود با اشاره به شهادت رهبر شهید و تخریب کتابخانه و دست‌نوشته‌های ایشان، این اقدامات را سه جنایت جداگانه توصیف کرد و گفت: در جریان این حادثه، سه جنایت رخ داد؛ نخست، شهادت شخص ایشان؛ دوم، شهادت تعدادی از اعضای خانواده ایشان در محل کار و منزلشان؛ و سوم، نابودی کتابخانه و دست‌نوشته‌ها و حاشیه‌نویسی‌های ایشان.
مهدی فیاضی در پایان با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای معرفی و انتشار آثار رهبر شهید در عرصه بین‌المللی بیان کرد: کتاب «آینده‌نگاری رهبر شهید ایران» به ۱۰ زبان ترجمه شده و کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» نیز به ۲۰ زبان دنیا ترجمه خواهد شد. همچنین بنا داریم ۱۰۰ کلیپ برگرفته از مطالب این دو کتاب را به ۱۱ زبان تولید کنیم تا پیام ایشان را در سالگرد شهادتشان به زبان‌های مختلف به گوش جهانیان برسانیم.
تمدن نوین اسلامی بر پایه عدالت، آزادی و عقلانیت شکل می‌گیرد
در ادامه این نشست حجت الاسلام‌والمسلمین علی ذوعلم با اشاره به رویکرد فرهنگی و آینده‌نگرانه رهبر شهید گفت: یکی از ویژگی‌های برجسته اندیشه ایشان، نگاه جامع به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و توجه به آینده جامعه بود. این نگاه در سال‌های گذشته به تقویت خودباوری در جامعه و افزایش اقتدار کشور در عرصه‌های مختلف، از جمله حوزه‌های نظامی و علمی، کمک کرد.
وی با اشاره به جنگ نابرابر و تقابل نظام استکباری با ایران افزود: با وجود فشارها و عملیات نظامی، پایداری و ایستادگی ملت ایران نشان داد که اقتدار پایدار کشور بر حضور و اراده مردم استوار است. این پایداری را می‌توان از دستاوردهای همان نگاه آینده‌نگرانه دانست؛ نگاهی که بر خودباوری، مقاومت و اتکای به ظرفیت‌های داخلی تأکید داشت.
ذوعلم ادامه داد: یکی از دستاوردهای این رویکرد، تقویت بنیان‌های فرهنگی جامعه بود. رویکرد اصلی رهبر شهید، رویکردی فرهنگی بود و ایشان مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را نیز در چارچوب فرهنگ و ارزش‌های بنیادین جامعه مورد توجه قرار می‌دادند.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب با اشاره به آینده‌نگری رهبر شهید در سه سطح ملی، امت اسلامی و جهانی بیان کرد: بیانیه گام دوم انقلاب از جمله جلوه‌های این آینده‌نگری است که در هر سه سطح، ظرفیت الهام‌بخشی و ارائه راهبرد دارد. این بیانیه نیازمند بازخوانی و استخراج دقیق نکات و پیام‌های آن است تا بتوان از آموزه‌هایش برای هدایت و پیشبرد جامعه، به‌ویژه نسل جوان و افرادی که نسبت به آینده کشور دغدغه دارند، بهره گرفت.
ذوعلم با اشاره به طرح ایده تمدن نوین اسلامی از سوی قائد شهید امت گفت: تمدن نوین اسلامی می‌تواند از همه دستاوردهای مادی و ابزارهای پیشرفته دنیای جدید در جهت سازندگی، تسهیل زندگی انسان‌ها، گسترش عدالت و کاهش فاصله‌های طبقاتی بهره بگیرد. در عین حال باید ارزش‌ها، مبانی فرهنگی و غایات این تمدن بر اساس تعالیم اسلامی تعریف شود.
وی با اشاره به طرح آرمان‌ها و شعارهای جهانی انقلاب اسلامی در بیانیه گام دوم بیان کرد: در این بیانیه، بر ابعاد فرهنگی و نرم قدرت نیز تأکید شده است. جمهوری اسلامی ایران از یک سو باید در عرصه‌های مختلف پیشرفت کند و از سوی دیگر، با الگوسازی و ارائه مدلی جذاب و کارآمد از تحقق ارزش‌های انسانی و اسلامی، زمینه الهام‌بخشی به ملت‌های دیگر را فراهم آورد.
ذوغلم ادامه داد: امروز در بخش‌هایی از جهان، به‌ویژه میان حقیقت‌جویان و افرادی که دغدغه عدالت و استقلال دارند، الگوی ایستادگی، حقیقت‌جویی، صبر و مقاومت و مردمی بودن جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است. حضور و اراده مردم ایران نیز از عواملی است که مانع تحقق اهداف نظام استکباری شده است. اندیشه رهبر شهید از پشتوانه عمیق عقلی و علمی و همچنین تجربه عینی برخوردار بود. ایشان با شناخت شرایط جهان و بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های پیش روی بشریت، افق و چشم‌اندازی برای آینده ترسیم کردند. این چشم‌انداز می‌تواند پاسخی به پرسش‌های اساسی درباره آینده جهان و مسیر حرکت جوامع باشد؛ هرچند تحقق آن به تلاش و برنامه‌ریزی بیشتری نیاز دارد.
وی در پایان با اشاره به ظرفیت‌های بین‌المللی این اندیشه بیان کرد: خوشبختانه در کشورهای مختلف، صدا و پیام عدالت‌خواهی و اسلام‌طلبی مورد توجه قرار گرفته و گروه‌هایی این پیام را بازتاب می‌دهند. برگزاری چنین نشست‌هایی نیز می‌تواند به تبیین این اندیشه و شناخت ابعاد مختلف آن کمک کند. در این مسیر، مثلث عدالت، آزادی و عقلانیت و همچنین توجه به سیر تحول مواجهه فرهنگی، از تهاجم فرهنگی و شبیخون فرهنگی تا جنگ روایت‌ها که امروز شاهد آن هستیم، اهمیت ویژه‌ای دارد.
توجه کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» به مخاطب عمومی و تخصصی
در ادامه این نشست، حجت الاسلام‌والمسلمین محمدعلی رضایی‌اصفهانی به روند تدوین کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» اشاره کرد و گفت: پس از جنگ ۱۲روزه، پیشنهاد تدوین کتابی درباره مباحث قرآنی رهبر شهید مطرح شد. ما نیز با استقبال از این پیشنهاد، کار تدوین کتاب را آغاز کردیم. قرار بود این اثر در ماه مبارک رمضان رونمایی شود، اما با توجه به فقدان رهبر شهید، این برنامه به تعویق افتاد و در نهایت، در اواخر سال گذشته، با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی رونمایی شد.
وی افزود: در تدوین این دو جلد، از تجربه‌های پژوهشی گذشته و کتاب‌هایی که پیش‌تر درباره شخصیت و اندیشه‌های رهبر شهید نوشته شده بود، بهره گرفتیم. همچنین مباحث تفسیری و آثار قرآنی ایشان به‌صورت گسترده بررسی شد. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، توجه به دو گروه مخاطب عمومی و تخصصی و همچنین رویکرد بین‌المللی در انتخاب و تنظیم مطالب است.
رضایی اصفهانی ادامه داد: جلد نخست با رویکرد عمومی و برای مخاطبان گسترده‌تر تدوین شده و جلد دوم ماهیتی تخصصی و پژوهشی دارد. در تدوین کتاب، تلاش کردیم مباحثی انتخاب شوند که علاوه بر مخاطبان ایرانی، برای مخاطبان خارج از کشور نیز قابل استفاده باشند. به همین دلیل در مواردی که مطالب رنگ‌وبوی ایرانی داشتند، بدون آسیب زدن به ساختار و محتوای اصلی، توضیحات و معادل‌های مناسبی در نظر گرفتیم تا هنگام ترجمه، مفهوم و فضای فرهنگی متن برای مخاطبان بین‌المللی نیز قابل درک باشد.
وی درباره محتوای جلد نخست گفت: در این جلد، مباحث عمومی‌تری مانند زندگینامه قرآنی رهبر شهید، فعالیت‌های ایشان در دوران کودکی و جوانی و معرفی آثار قرآنی‌شان گردآوری شده است. همچنین آثار و فعالیت‌های قرآنی ایشان در دوره‌های مختلف زندگی، از دوران حضور در مشهد تا دوره ریاست‌جمهوری و دوران رهبری، مورد توجه قرار گرفته است.
رضایی اصفهانی اضافه کرد: در بخش دیگری از این جلد، موضوعاتی مانند انس با قرآن، حفظ، قرائت و تدبر در قرآن و دیدگاه‌های ایشان درباره این مباحث بررسی شده است. تلاش کردیم نگاه ایشان به این موضوعات و توصیه‌هایشان را معرفی کنیم؛ زیرا این دیدگاه‌ها ظرفیت استفاده در محیط‌های آموزشی و فرهنگی را دارند. ایشان در یکی از بیانات خود فرموده‌اند: «قرآن کتاب انقلاب ماست». این جمله نشان‌دهنده جایگاه قرآن در منظومه فکری و فرهنگی ایشان است. با وجود ابعاد گسترده شخصیت ایشان، متأسفانه حتی در جامعه خودمان نیز شناخت کافی از دیدگاه‌ها و مباحث عمیق قرآنی ایشان وجود ندارد.
رئیس دانشکده قرآن جامعه المصطفی(ص) العالمیه در بخش دیگری از سخنان خود به محتوای جلد دوم اشاره کرد و ادامه داد: این جلد با رویکرد علمی و پژوهشی تدوین شده و به روش‌شناسی تفسیر، مبانی، قواعد، روش‌ها و گرایش‌های تفسیری ایشان می‌پردازد. در این بخش با ارائه نمونه‌ها و شواهد، تلاش کرده‌ایم نوآوری‌های تفسیری ایشان را روشن کنیم.
وی افزود: در بررسی‌هایی که با استادان حوزه تفسیر و دانشگاه انجام شده، برخی از نوآوری‌های قرآنی ایشان مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه ایشان از محضر استادانی همچون علامه طباطبایی بهره برده بودند، در مبانی و روش تفسیر نیز دیدگاه‌ها و نوآوری‌های قابل توجهی داشتند که می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های مستقل درباره روش تفسیری ایشان باشد.
رضایی‌اصفهانی با اشاره به ویژگی‌های تفسیری رهبر شهید گفت: تفسیر ایشان در عین روانی و قابل فهم بودن، از استحکام منطقی و روش‌مندی برخوردار است و مباحث عمیقی را در خود جای داده است. در جلد دوم، مباحث مربوط به علوم قرآن و دیدگاه‌های ایشان درباره موضوعاتی مانند عدم تحریف قرآن نیز بررسی شده است. افزون بر این، بخشی از کتاب به اندیشه‌های راهبردی ایشان با محوریت قرآن اختصاص دارد؛ از جمله تمدن نوین اسلامی، ا قتصاد مقاومتی، جهاد تبیین، جهاد فرهنگی و جهاد کبیر که در اندیشه ایشان با استناد به آیات قرآن مطرح شده‌اند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم مرجعیت علمی قرآن اشاره کرد و ادامه داد: یکی دیگر از موضوعات مهم در اندیشه‌های راهبردی ایشان، مرجعیت علمی قرآن است که در سطوح مختلف آموزشی و پژوهشی، از مباحث پایه تا مقاطع دکتری، ظرفیت بهره‌برداری دارد. این مباحث و دیگر اندیشه‌های راهبردی قرآنی رهبر شهید در جلد دوم گردآوری شده‌اند تا پژوهشگران و فرهیختگان داخلی و خارجی بتوانند با ابعاد عمیق‌تر رویکرد قرآنی ایشان آشنا شوند.
رضایی اصفهانی با تاکید بر ضرورت ادامه پژوهش‌ها درباره شخصیت قرآنی رهبر شهید گفت: آنچه در این دو جلد گردآوری شده، تنها بخشی از گستره اندیشه‌های قرآنی ایشان است. شناخت کامل این ابعاد به سال‌ها پژوهش و بررسی نیاز دارد و باید زمینه‌ای فراهم شود تا مفسران، استادان و پژوهشگران از نوآوری‌های قرآنی ایشان بهره بگیرند. در این زمینه، پایان‌نامه‌های متعددی نیز در مراکز دانشگاهی و حوزوی تدوین شده است.
وی در پایان درباره روند ترجمه کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» افزود: در ابتدا ترجمه کتاب به دست‌کم ۱۴ زبان پیش‌بینی شده بود، اما این روند با استقبال بیشتری مواجه شد و اکنون تعداد زبان‌های مورد نظر به حدود ۲۰ زبان رسیده است. در حال حاضر، جلد نخست کتاب به هفت زبان ترجمه شده است و مراحل ویرایش، ارزیابی و آماده‌سازی آنها برای انتشار در حال انجام است.
سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می‌شود.
نظر شما