به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شیراز، آیین بزرگداشت حافظ شیرازی با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد مسجدجامعی و حافظ شناسان شامگاه دوشنبه در آرامگاه این شاعر برگزار شد.
صالحی در این مراسم ضمن گرامیداشت یادروز حافظ، گفت: زبان فارسی بعد و قبل حافظ متفاوت است و از این جهت فارسی زبانان ایران و فارسی دوستان جهان باید مفتخر به حافظ باشند.
وی با بیان اینکه زبان فارسی برای ما ایرانی‌ها رکن اصلی هویت است، افزود: زبان فارسی ویژگی‌هایی در امتداد تاریخی به تاریخ ایران داده است که آن را رکن اصلی هویت کرده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به جایگاه حافظ در گسترش نفوذ فرهنگی زبان فارسی، گفت: ایران در طول تاریخ، قلمرو گسترده‌ای از زبان و فرهنگ فارسی را حفظ کرده است و حافظ این قلمرو زبانی را وسیع‌تر و عمیق‌تر ساخت.
صالحی افزود: اگر به مناطق مختلف حوزه تمدنی ایران و قلمرو فرهنگ ایرانی بنگریم، درمی‌یابیم که پس از حافظ، اتفاقی تازه در جایگاه و نفوذ این زبان و در پیوندهای ادبی و فرهنگی آن رخ داده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به اشاره به اینکه حافظ فقط در مرزهای ایران باقی نماند، بیان کرد: شعر حافظ در گستره‌ای وسیع از فرهنگ فارسی‌زبانان و فارسی‌دوستان نفوذ کرد و به یکی از پیوندهای ماندگار این حوزه تمدنی تبدیل شد.
به گفته صالحی، اگر ما مفتخریم به زبان فارسی، حافظ بر ما طلب زیادی دارد.
به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، واژگان دیوان حافظ با واژگان قبل آن یکسان نیستند و مشهورترین واژه «رند» است. رند تا پیش از آن معنای دیگری داشت اما در ادبیات عرفانی فاصله معنایی گرفت.
حافظ در واژگان به طور پیوسته خلق معناهای تازه کرده است
صالحی با بیان اینکه حافظ دفتر و فصل جدیدی در زبان فارسی گشود افزود: از این جهت مدیون این وجه حافظیم. چراکه حافظ از قدرت زبان فارسی در ترکیب واژگان استفاده کرده است.
وی با اشاره به اینکه حافظ واژه‌سازی‌های قابل توجهی داشته است، ادامه داد: ترکیب‌های دو واژه عربی و فارسی و اینها یکی از حوزه‌هایی است که حافظ در ترکیب زبانی استفاده کرده و زبان فارسی را به غنا رسانده است. حافظ با نوآوری در ایهام شعری به چند معنایی کردن متن، یک جان و مایه جدید داد.
صالحی، صنعت ایهام قبل از حافظ و بعد از حافظ را مورد بازخوانی قرار داد و گفت: حافظ روش‌ها و شیوه‌های صنعت ایهام را به اوج رساند.
وی با اشاره به اینکه در تحلیل‌های شعر فارسی،تفاوتی میان قصیده و غزل مطرح شده است، افزود: اینکه قصیده از واژگان مستحکم و فخیم برخوردار است اما غزل در بسیاری از نمونه‌های پیشین، از این میزان استحکام واژگانی بهره نداشت، اما حافظ از این مرزبندی عبور کرد و ویژگی‌های زبانی قصیده و غزل را در شعر خود به هم نزدیک ساخت؛ از همین رو واژگان غزل او نیز فخامت و استحکام ویژه‌ای دارند.
وی در ادامه به موسیقی شعر در آثار حافظ اشاره کرد و گفت: حافظ شعر خود را موسیقی کرد از این رو شعر حافظ با سرعت با دو عنوان شناخته می‌شد، هم غزل هم قوالی. اینکه زبان را به نامه تبدیل کنید کار راحتی نیست و این کار را حافظ انحجام داد و زبان به نوا تبدیل شد.
همچنین در این مراسم حجت الاسلام قاسم کاکایی، حافظ شناس و مدرس دانشگاه شیراز گفت: امسال از هفتم تا بیستم مهرماه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس و دانشگاه شیراز جشنواره مختلفی در شیراز و استان داشت با عنوان از بلخ تا شیراز.
به گفته او، حافظ شاعر ملی ماست از شیرازی بودنش هیچ‌کم‌نمی‌کند. کمتر شاعری به این حد اقبال یافت که دیوانش در هر خانه‌ای باشد.
کاکایی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: برخی حافظ را شاعری رند و بی‌پروا دانسته‌اند که به باورهای رایج می‌خندد و برخی دیگر، با تأکید بر حافظ قرآن بودن او، تصویری ملکوتی و عارفانه از این شاعر ارائه کرده‌اند.
وی ادامه داد: همچنین گروهی از اهالی فرهنگ، حافظ را عارف و مولانا را عارفی شاعر دانسته‌اند و عده‌ای دیگر، حافظ را بیش از آنکه صرفاً شاعر بدانند، رندی اندیشه‌ورز معرفی کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که هرکس تصویر خود را در آینه دیوان او دیده است.
کاکایی با اشاره به اینکه حافظ تنها هنرمندی بزرگ نیست، بلکه اندیشمندی ژرف‌نگر و صاحب حکمتی سترگ است، افزود: اندیشه او چنان بلند و گسترده است که سرشار از معنا، راز و رمز است و در بسیاری از ابیات خود، از پرده غیب سخن می‌گوید.
رازآلودترین شاعر ما حافظ است
کاکایی افزود: حافظ نه تنها هنرمند است بلکه از بزرگترین هنرمندانی است که عرصه شعر دیده است. اوج تصویرگری و جادوی موسیقی کلام او زبانزد است. حافظ درد عشقی است که قابل وصف نیست. رازآلودترین شاعر ما حافظ است.
حسینعلی امیری استاندار فارس نیز در این مراسم گفت: بار دیگر این بار به بهانه سی امین یادروز حافظ در شیراز گردهم آمدیم تا به اندیشه و سخن لسان الغیب عرض احترام کنیم.
حافظ ظرفیت زنده برای گفتگو با جهان معاصر
وی با بیان اینکه حافظ ظرفیت زنده برای گفت‌وگو با جهان معاصر به شمار می‌رود، اضافه کرد: او برای حقیقت آزادی و معنا متولد می‌شود. حافظ صرفا شاعری نیست که آثارش خوانده یا حفظ شود بلکه او با الهام از کلام وحی، ایجاز و ایهام موسیقی کلام ایجاد کرد و تصویرسازی‌های شگفت انگیز او همچنان الهام بخش هنرمندان و اندیشمندان است. راز ماندگاری حافظ را باید در همین توانایی جستجو کرد.
به گفته او، در شعر حافظ انسان همواره به تأمل در خویشتن و نسبت با خود با دیگران دعوت می‌شود. بازگشت به میراث حافظ ضرورتی انسانی است زیرا امکان گفت‌وگو و نقد را فراهم می‌کند و درک دیگران را گسترش می‌دهد.
امیری خاطرنشان کرد: اگر تفکر حافظ بر مناسبت انسانی و روابط ملت‌ها حاکم بود، آیا جنگ‌ها و زیاده‌خواهی و تلاش برای تحمیل اراده بر دیگران تا این اندازه مجال بروز می‌یافت؟ بی تردید اندیشه و شعر به تنهایی جایگزین حل منازعات نیستند اما می‌توانند بنیان‌های اخلاقی صلح را برقرار کنند.
استاندار فارس با تاکید بر اینکه پیام حافظ با همه ظرافت‌ها ما را به تعامل فرا می‌خواند، یادآوری کرد: برای ما در استان فارس پاسداشت حافظ افزون بر افتخاری فرهنگی است و سی امین رویداد ملی یادروز حافظ فرصتی برای تقویت همگرایی و گفتگوی جهانی است.
آیت الله لطف‌الله دژکام نماینده ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز نیز در این مراسم ضمن گرامیداشت یادروز حافظ، با موضوع «بن‌مایه‌های دینی در غزل‌های حماسی حافظ» به سخنرانی پرداخت.
وی از یک پرسش آغاز کرد و گفت: چرا حافظ ماندگار شده است؟ و تلاش همه پژوهشگران و اندیشمندان پاسخ به این پرسش بوده است.
وی سه پاسخ از بزرگان مثال آورد و افزود: مولانا معتقد است سخنی که در گذر زمان می‌ماند باید رنگ و بوی آسمانی داشته باشد؛ یعنی یا حکمت است و یا برخاسته از کتاب و وحی.
آیت‌الله دژکام ادامه داد: سعدی نیز در مقدمه گلستان، رمز ماندگاری را در کارآمدی و بلاغت کلام می‌داند و این رمز موفقیت سعدی و حافظ در ماندگاری است.
نماینده ولی‌فقیه در استان فارس بیان کرد: اشعار حافظ شیرازی ظرفیتی عظیم برای تبیین زندگی امروز، عرفان و حماسه دارد.
آیت‌الله دژکام با اشاره به وعظ، تصریح کزد: اقتباس از کلام شاعر یا مولف از قراین درون متنی است که واعظ تجرید می‌کند. هرکسی در مقام سخنرانی می‌تواند از این نوع اقتباس‌ها استفاده کند.
در پایان مراسم با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از خدمات داریوش نویدگویی ناشر در گردآوری دیوان حافظ و قرآن کریم در طول سالیان و فرماندار شهر اوز از فروغ هاشمی برای تلاش در پایتختی کتاب ایران و خانواده شهید خلبان جنگنده مجید کاظمی تقدیر شد.
نظر شما