سلیمان شهبازی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یاسوج، با تبیین سیاست‌های نوین این نهاد در پیوند میان خانواده و فرآیند مطالعه، اظهار کرد: هرچند بر اساس تعاریف اولیه و اساسنامه‌ای، جامعه هدف مستقیم کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هستند، اما تجربه زیستی و اصول تربیتی اثبات کرده که انجام اقدامات بنیادین، پایدار و اثرگذار در حوزه فرهنگ بدون در نظر گرفتن پیوست خانواده ناممکن خواهد بود؛ رویکردی که اگرچه در سنوات گذشته نیز کم‌وبیش مطرح بود، اما طی دو سال اخیر با طراحی دقیق و اجرای برنامه‌های عملیاتی شتاب گرفت و برگزاری بیش از ۳۰۰ کارگاه تخصصی ویژه اولیا و خانواده‌ها در سراسر استان حاصل همین نگاه راهبردی است.
وی با تاکید بر اینکه کتاب محور ثقل و هویت بنیادین کانون پرورش فکری است، افزود: تمامی فعالیت‌های ۶۰ گانه تعریف‌شده در ساختار کانون، از جمله نمایش و نقد فیلم، کارگاه‌های قصه‌گویی، تئاتر، نمایش عروسکی، سرود، نقاشی و سفالگری، همگی بر پایه کتاب و ترویج فرهنگ مطالعه طراحی شده‌اند و هیچ برنامه‌ای بدون پیوست کتاب اجرا نمی‌شود؛ بر همین اساس، همزمان با نوسازی منابع کتابخانه‌ای، بسته‌های مطالعاتی ویژه‌ای نیز برای والدین در نظر گرفته شده است که در تازه‌ترین اقدام طی یک ماه گذشته، نزدیک به دو هزار جلد کتاب تخصصی با موضوعات تربیت کودک، روان‌شناسی نوجوان و مهارت‌های تحکیم خانواده از طریق ستاد مرکزی تامین و میان مراکز استان توزیع شد تا والدین همگام با فرزندان از تازه‌های نشر بهره‌مند شوند.
کمبود مراکز سیار در مناطق دیشموک، چاروسا، لوداب و زیلایی
مدیرکل کانون پرورش فکری کهگیلویه‌وبویراحمد در تشریح وضعیت زیرساختی و گستره جغرافیایی خدمات‌رسانی مراکز، بیان کرد: خدمات کانون در دو بستر فیزیکی و سیار سازماندهی شده است؛ در بخش مراکز ثابت شهری و بخشی، مراکزی در شهرهایی نظیر یاسوج، مرکز شماره دو شهرک امام حسین، شهر مادوان، لیکک و بخش کبگیان فعال هستند که علاوه بر پوشش اعضای حوزه جغرافیایی خود، پاسخگوی مراجعان آزاد نیز می‌باشند؛ در بعد دوم که ناظر بر توسعه عدالت فرهنگی در مناطق روستایی و دورافتاده است، هفت مرکز فرهنگی‌هنری سیار روستایی، به‌صورت روزانه و برنامه‌ریزی‌شده در روستاهای مختلف و سکونت‌گاه‌های عشایری استان حضور می‌یابند و به ارائه خدمات فرهنگی و کتابخانه‌ای می‌پردازند.
وی با اشاره به اجرای دو طرح بومی «کانون و روستا» و «کانون و عشایر» تصریح کرد: این دو طرح با هدف دسترسی کودکان محروم از مراکز ثابت طراحی شده و همکاران ما در قالب کاروان‌های فرهنگی و جهادی در مناطقی نظیر بخش‌های تابعه لوداب، پاتاوه و بافت‌های متراکم عشایری که مرکز سیار مستقل ندارند حضور می‌یابند؛ با این حال، با توجه به بافت جغرافیایی کوهستانی و پراکندگی گسترده آبادی‌ها در کهگیلویه‌وبویراحمد، هفت مرکز سیار موجود به‌هیچ‌عنوان پاسخگوی نیازها نیست و مناطقی همچون دیشموک، چاروسا، لوداب و زیلایی نیازمند توجه ویژه هستند؛ از این رو برای دستیابی به توازن فرهنگی و پوشش کامل، نیازمند افزایش تعداد ناوگان مراکز سیار به ۱۲ تا ۱۳ دستگاه هستیم.
شهبازی، درباره برنامه‌های هفته ملی کودک و حضور تریلی تماشاخانه سیار کشوری، یادآور شد: با رایزنی‌ها و پیگیری‌های فشرده، تماشاخانه سیار کانون کشور که سازه‌ای ویژه با امکانات کامل صوتی و تصویری است و تعداد آن در سطح ملی بسیار محدود و در حدود سه دستگاه است، در این هفته وارد استان کهگیلویه‌وبویراحمد خواهد شد؛ این سازه سیار با استقرار در مناطق روستایی، عشایری و محلات کم‌برخوردار حاشیه شهرها، بسته‌ای جامع شامل اجرای نمایش، تئاتر عروسکی، اکران فیلم، آیین‌های شاهنامه‌خوانی و سرود را به کودکان و نوجوانان ارائه می‌دهد.
جهش ۵۰۰ درصدی جذب اعضا و چشم‌انداز پوشش ۱۷۰ هزار دانش‌آموز
وی در تشریح شاخص‌های آماری اعضای کانون و رشد عضویت، اظهار کرد: از اسفندماه سال ۱۴۰۲ تاکنون، شمار اعضای رسمی کانون پرورش فکری در کهگیلویه و بویراحمد از ۵ هزار نفر به ۲۵ هزار نفر افزایش یافته که نشان‌دهنده جهش ۵۰۰ درصدی در بازه زمانی کوتاه است؛ با این وجود، چشم‌انداز پنج‌ساله کانون استان، پوشش کامل جامعه ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار نفری دانش‌آموزان است تا از این طریق امکان استعدادیابی، هدایت مهارتی و پرورش ذوقی و فکری برای تمامی فرزندان کهگیلویه‌وبویراحمد فراهم شود.
مدیرکل کانون کهگیلویه و بویراحمد میان اعضای شناسنامه‌دار و جامعه مخاطبان آزاد تفکیک قائل شد و گفت: علاوه بر اعضای رسمی، جمعیت قابل‌توجهی از کودکان و نوجوانان به عنوان مخاطب عمومی از تولیدات و خدمات ما بهره‌مند می‌شوند؛ برای نمونه، در جریان سفر تماشاخانه سیار پیش‌بینی می‌شود بیش از ۱۰ هزار دانش‌آموز شهری، روستایی و حاشیه‌ای از این رویدادها استفاده کنند؛ همچنین همکاری بسیار مطلوبی میان کانون و آموزش و پرورش استان برای هدایت دانش‌آموزان به بسترهای فرهنگی برقرار است، اما باید بپذیریم که بزرگ‌ترین چالش فعلی کانون، محدودیت در امکانات تبلیغاتی و عدم آگاهی بخشی از خانواده‌ها از تنوع خدمات و کارگاه‌های کانون است که این خلأ با مشارکت شهرداری‌ها در فضاسازی شهری و همراهی اصحاب رسانه قابل جبران خواهد بود.
رشد ۳۰۰ درصدی گردش امانت کتاب و اضافه شدن منابع علمی
شهبازی با اعلام آمار کتاب‌های موجود در مخازن کانون، خاطرنشان کرد: در حال حاضر بالغ بر ۱۲۰ هزار جلد کتاب تخصصی کودک و نوجوان در مخازن مراکز ثابت و سیار استان کهگیلویه‌وبویراحمد موجود است؛ علاوه بر این، در سال جاری، ساحت چهارم برنامه‌ها یعنی بخش منابع علمی شامل کتاب‌ها و کارگاه‌های تخصصی هوش مصنوعی، رباتیک، محاسبات ذهنی و چرتکه، و علم نجوم به سه ساحت پیشین یعنی فرهنگی، هنری و ادبی افزوده شد؛ از ابتدای تعطیلات نوروز سال جاری تاکنون بیش از ۵۰ هزار جلد کتاب در سطح استان به امانت رفته که این رقم در مقایسه با آمار سال‌های گذشته حاکی از رشد ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصدی در چرخه کتابخوانی است.
وی ادامه داد: بر اساس ارزیابی‌های سامانه‌ای و عملکردی ستاد مرکزی، کانون پرورش فکری کهگیلویه و بویراحمد در دو سال پیاپی موفق به کسب رتبه برتر کشور در شاخص‌های امانت کتاب، ثبت عضو جدید و تنوع کارگاه‌های حضوری شد که این دستاورد در تاریخ کانون استان بی‌سابقه بوده است؛ همچنین در اجرای طرح نوروزی «۱۴ کتاب، ۱۴ روز بهاری» که طی آن مربیان کانون، بسته‌های کتاب را در ایام تعطیلات به درب منازل متقاضیان تحویل می‌دادند، مرکز شماره یک استان توانست در میان سه مرکز برتر کشور با بالاترین میزان امانت کتاب قرار گیرد.
وی در خصوص ضوابط امانت و نظارت هوشمند تصریح کرد: طبق ضوابط، هر عضو کانون مجاز است در طول هفته تا پنج جلد کتاب را به امانت ببرد؛ ضمن اینکه مادران و اولیا نیز می‌توانند بدون اعمال محدودیت‌های مرسوم، از منابع غنی حوزه والدگری، روان‌شناسی و مهارت‌های تربیتی استفاده کنند؛ علاوه بر این، تمامی تراکنش‌های مطالعاتی به‌صورت لحظه‌ای در سامانه مرکزی ثبت می‌شود و اطلاعات دقیق روزانه، نظیر میزان امانت کتاب در شهرستان‌هایی مانند بهمئی و دیگر مناطق، به تفکیک رده‌های سنی، جنسیت و موضوع کتاب در دسترس کارشناسان قرار دارد.
برگزاری کارگاه‌های «روایت‌های مادرانه» و «سه‌شنبه‌های کتابخوانی»
شهبازی به اجرای منظم کارگاه‌های قصه‌گویی اشاره کرد و افزود: عصر روزهای دوشنبه هر هفته در مرکز شماره ۲ شهرک امام حسین، کارگاه تخصصی قصه‌گویی و «روایت‌های مادرانه» زیر نظر مربیان مجرب و دوره‌دیده دایر است؛ البته کارگاه‌های رایگان قصه‌گویی در تمام ایام سال در سراسر مراکز استان فعال هستند؛ چرا که ما قصه‌گویی را صرفاً یک ابزار سرگرمی نمی‌دانیم، بلکه آن را ابزاری کارآمد و درمانی برای تقویت فن بیان، افزایش عزت نفس، ارتقای مهارت تاب‌آوری و انتقال خرد و تجارب زیستی میان نسل‌ها به شمار می‌آوریم.
وی همچنین از اجرای طرح نوین «سه‌شنبه‌های کتابخوانی» خبر داد و اظهار کرد: این طرح مجازی و تعاملی از نوروز امسال در بستر سامانه اسکای‌روم کلید خورد که سه‌شنبه‌شب‌ها رأس ساعت ۲۱ به‌صورت کاملاً رایگان برای عموم خانواده‌ها برگزار می‌شود؛ فرایند کار به این صورت است که کتاب منتخب از هفته قبل در کانال‌های اطلاع‌رسانی کانون بارگذاری و معرفی می‌شود و در شب نشست، با حضور اولیا، مربیان و با بهره‌گیری از تجارب معلمان، زوایای تربیتی، ابعاد روان‌شناختی، مهارت‌های رفتاری و پیام‌های پنهان کتاب به بحث و تحلیل گذاشته می‌شود؛ این بستر یک مدرسه مجازی فرزندپروری است که انتظار داریم رسانه‌ها برای افزایش مشارکت صدها خانواده استانی در آن جریان‌سازی کنند.
چاپ رایگان آثار نویسندگان کهگیلویه‌وبویراحمد و احیای قصه‌های شفاهی
مدیرکل کانون کهگیلویه و بویراحمد با تاکید بر ضرورت صیانت از ادبیات بومی و زیست‌بوم فرهنگی زاگرس تصریح کرد: در تابستان امسال استان کهگیلویه‌وبویراحمد برای نخستین بار در تاریخ خود میزبان مسابقات و جشنواره بازی‌های بومی و محلی منطقه با حضور ۷۰ شرکت‌کننده از استان‌های فارس، خوزستان، بوشهر، چهارمحال‌وبختیاری و اصفهان بود که با مشارکت نهادهایی چون کمیته امداد، امور عشایر و سپاه پاسداران برگزار شد؛ همچنین در جشنواره‌های قصه‌گویی استانی شاهد درخشش مادربزرگ‌های ۶۵ ساله با زبان و گویش اصیل لری بودیم که قصه‌های شفاهی بومی را تا مراحل کشوری بالا بردند.
وی در ادامه از یک بسته حمایتی ویژه برای اهل قلم خبر داد و گفت: کانون پرورش فکری کهگیلویه‌وبویراحمد این آمادگی کامل را دارد که صفر تا صد هزینه‌های چاپ و انتشار کتاب‌های نویسندگان و پژوهشگران استانی را در بخش‌های تخصصی کودک، نوجوان، رمان، داستان، بازنویسی متون کهن و مباحث مهارتی متقبل شود؛ نویسندگان بومی می‌توانند آثار خود را ارسال کنند تا پس از بررسی و تایید در کمیته‌های تخصصی نشر، بدون دریافت هیچ‌گونه هزینه‌ای از مؤلف، در تیراژ استاندارد به چاپ رسیده و وارد شبکه توزیع کانون شود.
وی با اشاره به تفاوت بنیادین کتاب‌های فیزیکی و مطالعه در فضای مجازی تاکید کرد: با وجود اینکه کانون، پلتفرم‌های دیجیتال و کتاب‌های صوتی و الکترونیک را مهیا کرده است، اما هیچ رسانه‌ای جای لمس فیزیکی صفحات کتاب، بوی کاغذ و ارتباط دیداری عمیق را نمی‌گیرد؛ برای سازگاری با ذائقه نسل جدید، کانون، زبان کتاب‌ها، تصویرگری و صفحه‌آرایی را کاملاً مدرن‌سازی کرده و در کنار آن، محیط فیزیکی مراکز را با بازی‌های مهیج فکری و حرکتی نظیر ایرهاکی، فوتبال‌دستی و فناوری‌های نوین مجهز ساخته است تا جذابیت مراکز دوچندان شود؛ علاوه بر این، الگوسازی رفتاری توسط والدین در منزل و تشویق کودکان با اهدای کتاب، زنجیره انس با کتاب را تکمیل می‌کند.
شهبازی با تاکید بر اهمیت استانداردسازی محتوای مطالعاتی افزود: خانواده‌ها باید آگاه باشند که صرف داشتن مجوز نشر، به معنای مناسب بودن آن کتاب برای کودک نیست؛ اعتبار و مرجعیت کانون زبان و کانون پرورش فکری، ناشی از سخت‌گیری و وسواس کارشناسی در انتخاب محتواست؛ کارشناسان کانون علاوه بر تولیدات نشر کانون، گلچینی از بهترین آثار چاپ‌شده توسط سایر ناشران معتبر کشور را رصد، خریداری و به‌صورت رایگان در قفسه امانت اعضا قرار می‌دهند.
پایان رکود ۱۲ ساله مرکز مادوان و تجهیز ۶ سالن اکران فیلم
وی در تشریح پروژه‌های عمرانی و بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی استان اظهار کرد: ماهیت کار مراکز کانون به دلیل کارگاه‌محور بودن و نیاز به سالن‌های تخصصی نمایش و تئاتر با کتابخانه‌های عمومی وابسته به نهاد، تفاوت بنیادین دارد؛ با حمایت‌های مالی و اعتباری استانداری کهگیلویه‌وبویراحمد و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، توانستیم شش سالن اکران فیلم کودک و نوجوان را در نقاط مختلف استان به تجهیزات پیشرفته مجهز کنیم؛ استقبال به گونه‌ای بوده است که سال گذشته اکران یک پویانمایی در یاسوج، بیش از ۴ هزار دانش‌آموز را به سالن آورد و در برنامه‌های اخیر نیز روزانه بیش از ۲۰۰ کودک در این سالن‌ها حضور می‌یابند.
شهبازی با اشاره به سرانجام رسیدن طرح‌های نیمه‌تمام، گفت: پروژه مرکز فرهنگی‌هنری مادوان در حاشیه شهر یاسوج که از سال ۱۳۹۱ متوقف مانده بود، پس از ۱۲ سال رکود با پیگیری شبانه‌روزی و کار فشرده شش‌ماهه در بهمن‌ماه با اعتبارات استانی افتتاح و به مدار خدمت بازگشت؛ همچنین مرکز فرهنگی شهر مارگون پس از ۵ سال تعطیلی کامل، بازگشایی و سالن آن تجهیز شد؛ افزون بر این، سالن‌های نمایش فیلم در شهرهای باشت، لیکک، لنده، دهدشت و گچساران نیز تجهیز و راه‌اندازی شدند، هرچند که در مرکز استان و شهرستان بویراحمد همچنان با کمبود شدید سرانه فیزیکی مواجه هستیم و نیاز به احداث مراکز جدید داریم.
خروج از دیوان‌سالاری اداری و تغییر به ساختار قرارگاهی
مدیرکل کانون پرورش فکری کهگیلویه‌وبویراحمد سه عامل اصلی دستیابی به این موفقیت‌ها را برشمرد و بیان کرد: نخستین عامل، پیوست رسانه‌ای دقیق برای تک‌تک رویدادها با هدف آگاهی‌بخشی به افکار عمومی بود؛ دومین عامل، هم‌افزایی همه‌جانبه و تعامل گسترده با نهادهایی چون سازمان تبلیغات اسلامی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، بهزیستی، کمیته امداد، امور عشایر و سپاه فتح استان بود و سومین و مهم‌ترین عامل، دگرگونی در نگرش سازمانی و خروج از رخوت اداری، مکاتبات بروکراتیک و نشستن پشت میز اتوماسیون بود.
وی اضافه کرد: ما ساختار کانون را به یک قرارگاه جهادی و میدانی تبدیل کردیم؛ منتظر نماندیم تا کودک و نوجوان به ما مراجعه کند، بلکه مربیان و کارشناسان ما به میان محلات حاشیه‌ای، روستاها، پادگان تیپ ۴۸ فتح و درب منازل رفتند و بسته‌های فرهنگی و کتاب را به دست مخاطب رساندند.
شهبازی در پایان با ارزیابی شاخص‌های عدالت فرهنگی خاطرنشان کرد: با تمام اقدامات صورت‌گرفته، تاکنون توانسته‌ایم حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از اهداف عدالت فرهنگی در گستره کهگیلویه‌وبویراحمد را محقق کنیم و برای رسیدن به نقطه آرمانی نیازمند حمایت مادی و معنوی خیران، توسعه لجستیک و تقویت اعتبارات استانی هستیم؛ کودک و نوجوان مهم‌ترین سرمایه زمان حال و آینده جامعه هستند و مسیر اعتلای نسل نو، فراتر از اشخاص و با تکیه بر نقد منصفانه و تعامل اصحاب قلم و رسانه‌ها ادامه خواهد یافت.
نظر شما