به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، چهارمین برنامه «تا کتاب» همزمان با سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله با معرفی کتابهای «دربازداشت حزبالله» نوشته محمدحسین عظیمی، «پنج سفر» نوشته حسین شرفخانلو، «دشواری مبارک» اثر فائضه غفارحدادی، «دوازده صفر سه» اثر محمدصادق علیزاده، «عربیکا» اثر وحید یامینپور، «سلام آخر» نوشته الهه آخرتی و «علیه اشباح» اثر محسن حسنزاده شنبه چهارم مهر ماه در سالن سوره مهر برگزار شد.
فائضه غفارحدادی گفت: ۱۷ سپتامبر تاریخی است که احتمالاً کمتر کسی در دنیا آن را به گوش شنیده است، اما میدانم که هیچکس در دنیا نیست که یازده سپتامبر را نشنیده باشد؛ در صورتی که جنایتی که روز ۱۷ سپتامبر رخ داد، خیلی فجیعتر از واقعه یازده سپتامبر بود. دو سال پیش، در یکی از روزهای آخر تابستان، ساعت سه و نیم بعد از ظهر، در حالی که هنوز جنگ در جنوب لبنان شدت نگرفته بود، بچههای حزبالله در شهرها و بین خانهها بودند و سر زندگیشان بودند که یهو بوم بوم بوم؛ چهار هزار انفجار همزمان بین زندگی بچههای لبنان رخ داد. چهار هزار زندگی تحت تأثیر قرار گرفت و چهار هزار خانواده به «قبل» و «بعد» تقسیم شدند.

او افزود: خیابانهای لبنان پر از صدای آمبولانس شد و بیمارستانها پر از مجروحانی که همه با یک مشکل واحد مراجعه کرده بودند؛ دستهای قطع شده و چشمهای آسیبدیده. لبنان چند تا جراح چشم داشت که بتواند همه این مجروحان را جراحی کند؟ کسانی که شرایطشان سختتر بود و کمک بیشتری احتیاج داشتند، اعزام شدند و خانوادهها در همان چند هفته اولی که دردها و جراحتیها ادامه داشت، در هتل مستقر شدند. حتی در هتل هم به دلیل شرایط امنیتی، موقعیت امنی وجود نداشت و این مجروحان با وجود اینکه از بیمارستان مرخص شده بودند، در هتل تحت مراقبت بودند.
نویسنده کتاب دشواری مبارک اظهار کرد: بخش برون مرزی حوزه هنری، از من خواستند تا روایتهای انفجار پیجرها را ثبت کنم. من قبلاً با لبنانیها مواجهه داشتم و در حال یادگیری زبان لبنانی بودم، اما هنوز برای صحبت با آنها نیاز به مترجم داشتم؛ اما در آن شرایط هماهنگی با مترجم در هتل سختتر از صحبت با خود لبنانیها بود. در اولین موج ملاقاتها متوجه شدم که باید با زنان صحبت کنم؛ زنانی که میخواستند روایتی پرجزئیات و زنده ارائه دهند؛ روایتی که بتواند در دل همه مردم جهان بنشیند و هر کسی با هر موقعیت، دین، فرهنگ و ملیتی، وسعت و عمق جنایت بشری را درک کند. هر زنی در دنیا بالاخره مادر، دختر یا خواهری است و وقتی این زنان از جانبازانی که پدر، همسر یا برادرشان بودند روایت میکردند، آن عمق جنایت و آن درد بشری کاملاً قابل لمس بود.
او افزود: زنان میتوانستند دست ما را بگیرند و ما را به آن لحظه ببرند؛ جایی که عموماً همهشان یا شاهد و ناظر صحنه بودند یا در اولین دقایق خودشان را به کنار جانباز خانوادهشان رسانده بودند. در همین میان، دختری بود که برای من یک خواب زیبا تعریف کرد و بعد درباره اولین مواجههاش با پدرش حرف زد و به من گفت: «هیچ وقت حس خوبی به پیجر نداشتم؛ همیشه به بابا میگفتم موبایل بردار، اما او میگفت چون دلت میخواهد هر لحظه با من حرف بزنی میخواهی موبایل با خود داشته باشم.
آواره شدن یک و نیم میلیون نفر از جمعیت شیعه لبنان
محمدحسین عظیمی، نویسنده کتاب «در بازداشت حزبالله»، با اشاره به تجربه سفر خود به لبنان گفت: پیش از سفر، روز شهادت سید حسن نصرالله بود و پیامی از رهبر انقلاب نیز درباره ادامه مسیر حزبالله پس از شهادت سید حسن منتشر شده بود. اگر در روایتی با این مضمون روبهرو نشده بودم، ذهن خودم نمیپذیرفت که حزبالله بعد از شهادت سید حسن بتواند به مسیرش ادامه دهد. با همین ذهنیت به لبنان رفتم تا وضعیت را از نزدیک ببینم.
او ادامه داد: زمانی که به لبنان رسیدم، جنگ در مراحل ابتدایی خود بود و حدود یک و نیم میلیون نفر از جمعیت شیعه لبنان آواره شده بودند. ما همراه آقای حسنزاده از جنوب، از صور، تا شمال، طرابلس و از بعلبک تا بیروت رفتیم و از مدارس و محلهای اسکان آوارگان بازدید کردیم.
این نویسنده اظهار کرد: در چنین شرایطی، وضعیت خانوادههای رزمندگان نیز بسیار دشوار بود. در طرابلس با زنی میانسال روبرو شدیم که وقتی فهمید ما ایرانی هستیم، از مترجم خواست با او صحبت کند. مترجم پس از گفتوگو بسیار آشفته بود. این زن، همسر یکی از رزمندگان حزبالله بود که شوهرش در جنوب میجنگید و خودش همراه چند فرزندش تنها یک ساک با خود آورده بود؛ نه پول داشت، نه ارتباطی با همسرش و نه غذای کافی به دستش میرسید.

عظیمی گفت: روزهای نخست، آوارگان را در وضعیت بسیار نامناسبی میدیدیم؛ در اطراف خیابانها زیرانداز و پتو انداخته بودند و برای استفاده از حمام و امکانات اولیه نیز با مشکل مواجه بودند و معمولاً از مساجد استفاده میکردند.
مردم لبنان در عین سوگواری، قافیه را نباخته بودند
حسین شرفخانلو، نویسنده کتاب «پنج سفر» گفت: در فرودگاه استانبول نیز هنگام دریافت کارت پرواز، به دلیل نداشتن بلیت برگشت با مشکل مواجه شدم. مجموعه این اتفاقات، در کنار محدودیت پروازهای مستقیم ایران و لبنان در آن مقطع، این تصور را برای من ایجاد کرد که حتی اگر قرار باشد یک نفر کمتر در مراسم تشییع حضور داشته باشد، موانعی در مسیر رفتن او ایجاد میشود. همین موانع باعث شد به پاسخی برای پرسشی که در ابتدای سفر داشتم برسم؛ اینکه اگر آنها میخواهند ما نرویم، ما باید برویم.

او عنوان کرد: آنچه که برای من بسیار تکاندهنده بود، حماسهای بود که مردم لبنان در تاریخ ثبت کردند. ما پیش از این، تجربه حضور چنین جمعیتی زیر تابوت یک شخصیت را متناسب با جمعیت یک کشور کمتر دیده بودیم. مردم لبنان در عین سوگواری و گریه، قافیه را نباخته بودند. پیش از من درباره این تعبیر صحبت شده بود که «حزبالله هنوز زنده است» و من این جمله را در خیابانهای لبنان، در میان مردمی که برای تشییع آمده بودند، با چشم خودم تجربه کردم.
انسان مقاومت در چه شرایطی قرار گرفته است
در ادامه این برنامه محمدصادق علیزاده، نویسنده کتاب «دوازده صفر سه» گفت: یکی از جذابترین بخشهای این تجربه برای من، مواجهه با انسان و زندگی واقعی مردم در دل اتفاقات بود؛ چراکه وقتی درباره فلسطین و لبنان صحبت میکنیم، گاهی روایتها آنقدر کلی میشوند که از انسان و زندگی او فاصله میگیرند.
او ادامه داد: در یکی از مناطق نزدیک مرز، ارتش منطقهای را تخلیه کرده بود و بخشی از روستا تقریباً از بین رفته بود. تجهیزات و ساختههای انسانی در میان آوارها باقی مانده بود و مسیرهایی از دل ویرانهها باز شده بود. در چنین شرایطی، آنچه که بیشتر از خود ویرانی برای من اهمیت داشت، این بود که ببینیم انسانها چگونه با این وضعیت مواجه میشوند.

این فعال فرهنگی بیان کرد: وقتی شرایط اجتماعی، سیاسی و جغرافیایی لبنان را کنار هم میگذاریم، تازه متوجه میشویم که انسان مقاومت در چه شرایطی قرار گرفته است. وقتی یک جامعه در چنین وضعیتی قرار دارد و فردی در میان فشارهای مختلف، همچنان ایستادگی میکند، ابعاد این مقاومت برای کسی که از بیرون به ماجرا نگاه میکند، معنای متفاوتی پیدا میکند.
مسئله اصلی «آخرین سلام سید» بود
الهه آخرتی با اشاره به تأثیر سید حسن نصرالله بر نسلهای مختلف مقاومت گفت: بسیاری از مردم لبنان خودشان را متعلق به نسلی میدانند که «بین دستهای سید» بزرگ شده است. این تجربه فقط مختص مردم لبنان نیست و در میان کسانی که از کشورهای مختلف با گفتمان مقاومت ارتباط پیدا کردهاند نیز دیده میشود.
او افزود: در مراسم اخیر رهبر شهید انقلاب نیز با افرادی از کشورهای مختلف مواجه شدم که از تأثیر سید حسن و رهبر شهید انقلاب بر زندگی و نگاهشان میگفتند. برای من که از نزدیک با ادبیات مقاومت و روایتهای این سالها مواجه بودهام، خبر شهادت رهبر شهید اتفاقی به بزرگی همان اتفاقی بود که برای مردم لبنان رخ داد و این پرسش را ایجاد میکرد که بعد از سید چه خواهد شد.

نویسنده «سلام آخر» گفت: برای من، مسئله اصلی «آخرین سلام سید» بود. سید حسن همیشه از تلویزیون میآمد و سلام میکرد و ما هم پاسخ سلامش را میدادیم و منتظر سخنرانیهایش میماندیم. این بار اما قرار بود ما سلام آخر را به سید بدهیم.
او ادامه داد: با وجود این، هیچگاه تردید نداشتم که بنیان فکری که سید حسن نصرالله در لبنان ساخته، با شهادت او از بین نمیرود. او یک بنای فکری ساخته بود و اتفاقی که پس از شهادتش افتاد، نشان داد این خون چگونه میتواند به عاملی برای ایستادگی بیشتر در همان مسیر تبدیل شود.

نظر شما