به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آیین بهرهبرداری از ۴ دستگاه خودروی کتابخانه عمومی سیار، دوشنبه (۳۰ شهریورماه ۱۴۰۵)، با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نیکنام حسینیپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن اسماعیلی معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور، حجتالاسلام و المسلمین محمدعلی مهدویراد، دبیر جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، هادی حقشناس، استاندار گیلان، محمدعلی طالبی، استاندار کرمان و اعضای هیأت امنای نهاد کتابخانههای عمومی کشور و جمعی از مسئولان فرهنگی، در محوطه کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد.
پیگیری اصلاح قانون نهاد کتابخانههای عمومی
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در حاشیه بهرهبرداری از چهار کتابخانه سیار در جمع خبرنگاران، در پاسخ به پرسش خبرنگار ایبنا درباره آخرین وضعیت طرح اصلاح قانون نهاد کتابخانههای عمومی که چهار سال است در مجلس بلاتکلیف مانده است، گفت: در این حوزه، دولت و دوستان ما خوب تلاشهای خودشان را طبیعتاً دارند. البته پارهای از مقدورات که مجموعههای حوزه سازمانهای اداری هم دارند، وجود دارد.
صالحی ادامه داد: تصویب این طرح در این رفتوآمد، دیگر میدانید ساختارهای جدید در شرایطی که سیاستها به طرف چابکسازی است، مقاومتهایی وجود دارد، اما در عین حال تلاش میکنیم به نتیجه برسیم.
با اشاره به اهمیت کتاب و کتابخوانی در هویت فرهنگی و تمدنی ایران گفت: یک بخش مهم از هویت فرهنگی ما کتاب و کتابخانه است. ما یک تمدنی هستیم که به کتاب مشهور بودیم و تداوم تمدنی ما به کتاب و کتابخوانی بوده است.
وی افزود: طبیعتاً بحث عدالت فرهنگی برای حفظ و صیانت از این هویت فرهنگی، یعنی کتاب و کتابخوانی، اقتضائات مختلفی داشته و داریم.
صالحی، ادامه داد: یک حوزه در ارتباط با این موضوع این است که ما پروژههای در دست کار را سرعت بدهیم. الحمدلله تا این زمانی که در خدمت شما هستیم، یعنی در دو سالی که از دولت گذشته، تعداد قابل توجهی پروژه، حدود ۶۰ پروژه با بیش از ۲۵ هزار مترمربع، افتتاح شده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین از بازطراحی تعدادی از کتابخانههای عمومی خبر داد و گفت: ۶۵ کتابخانه بازطراحی شده با بیش از ۶۵ هزار مترمربع، اما طبیعتاً مکانهای مستقر کافی نیستند، به خاطر اینکه برخی از نقاط دور از دسترساند.
وی با اشاره به وجود پروژههای متعدد کتابخانهای در کشور اظهار کرد: بیش از ۳۰۰ پروژه در کشور فعال است و تا زمانی که بخواهند به نتیجه برسند، زمان میبرد. لذا یکی از چیزهایی که میتواند به عدالت فرهنگی و دسترسی به کتاب و کتابخوانی، کمک کند، کتابخانههای سیار است و یکی از رویکردهایی بود که در این دوره به طور جدی دنبال شده است.
صالحی افزود: ما در ابتدای دولت چهاردهم حدود ۵۷ کتابخانه سیار داشتیم. امروز، قبل از افتتاح این کتابخانههای سیار، ۷۸ کتابخانه داشتیم که به ۸۲ مورد رسید و الان حدود ۴۵ خودرو تهیه شده و آماده تجهیز است.
وی ابراز امیدواری کرد: با این حساب، ما امیدواریم تا پایان سال به دو برابر کتابخانههای سیار نقطه استقرارمان برسیم. البته این آهنگ همچنان ادامه دارد، چون فکر میکنیم کتابخانههای سیار مکملی هستند برای دسترسی سریعتر و پایدارتر به کتاب و کتابخوانی.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به پرسشی درباره نقش خیرین در تجهیز کتابخانههای سیار نیز گفت: یکی از چیزهایی که به نظر میآید از خیرات باقی است و جزو صدقات جاریه است، حوزههایی است که به مدرسه و کتابخانه مربوط است.
وی افزود: هویت فرهنگی ما در ایران عزیز سه رکن اصلی دارد: مدرسه، کتابخانه و مسجد. همانطوری که خیرین محترم در طول دورانهای تاریخی در مسجدسازی حضور داشتهاند و خوشبختانه در دو، سه دهه اخیر مسئله مدرسهسازی و خیرین مدرسهساز به عنوان یک پروژه در جریان بوده و بخش قابل توجهی از مدرسههای جدید را خیرین ساختهاند، به نظر میآید رکن سوم هویت فرهنگی ما، که کتابخانه است، احتیاج به مشارکت بیشتر خیرین و مردم عزیز دارد.
صالحی با تأکید بر اهمیت کتابخوانی گفت: کتاب یک تفریح نیست، بلکه ساختوساز یک انسان است و هر مقداری که کودکان ما، نوجوانان ما، جوانان ما، میانسالان ما و حتی افراد مسن ما با کتاب و کتابخوانی عادت بکنند، انسانتر میشوند.
وی ادامه داد: همان حرکتی که در مسجدسازی توسط خیرین وجود دارد و در مدرسهسازی هم به حمدالله وجود دارد، در حوزه کتابخانهها هم باید شکل بگیرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به پروژههای در حال ساخت کتابخانههای عمومی اظهار کرد: ما الان بیش از ۳۰۰ پروژه در حال تأسیس داریم. اگر اینها اضافه شوند، ۳۰۰ هزار مترمربع به زیرساخت زیربنای کتابخانههای ما افزوده میشود. مشارکت خیرین در این ۳۰۰ پروژه خیلی سرعت میدهد به مسئله اتمام این پروژههای کتابخانهها.
صالحی، شکل دیگری از مشارکت خیرین را نیز استفاده از ظرفیت کتابخانههای سیار دانست و گفت: شکل دوم آن همین سؤال شماست. کتابخانه سیار به علت جمعوجور بودن و اینکه بالاخره منابع مالی بالایی نمیخواهند، یک فرصت خیلی خوبی است برای کسانی که میخواهند از خودشان چیزی به یادگار بگذارند؛ در وصیتنامهشان چیزی بگذارند یا در زمان حیاتشان بالاخره کمک بکنند.
صالحی، در بخش دیگری از سخنان خود درباره برنامه استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی و فناوریهای نوین در خدمات کتابخانههای عمومی گفت: برخی از سامانههای جدید را دوستان با همین نگاه شروع کردهاند، همانطور که اشاره کردید، طبیعتاً فناوریهای جدید و هوش مصنوعی فضای جهان آینده را تغییر میدهند و از جمله اینکه میتوانند در حوزه نوع کتاب خواندن و نوع خواندن مفید تأثیر بگذارند.
وی با اشاره به ضرورت تطبیق نظام آموزشی و کتابخانهها با تحولات فناوری افزود: خوشبختانه یکی از جهاتی که خانم دکتر نظربلند در این دوره انتخاب شدند، اتفاقاً همین بود که ایشان تلاش بکنند برای اینکه این مقطع خاصی را که ما الان داریم، مورد توجه قرار بدهند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: این مقطع در حقیقت دوران گذار است؛ مدرسههای ما هم در دوران گذارند؛ چون ما از یک مدرسه کلاسیک و سنتی وارد مدارس جدید داریم میشویم و نوع آموزش دارد تغییرات اساسی پیدا میکند.
صالحی ادامه داد: اگر ما به مدرسه آینده فکر نکنیم ، طبیعتاً اشکالات جدی در تعلیم و تربیت ایجاد میشود، همینطور در حوزه کتابخانهها هم همین است، کتاب خواندن و کتابخانهها در یک دوره گذار هستند.
وی بیان کرد: در این دوره گذار حتما باید به سمت فناوریهای نو حرکت کرد تا نسلی که درگیر فناوریهای جدید است و به نحوی در زیستبوم فناوریهای جدید حرکت میکند و همچنین زیستبومهای فناوریهای بزرگ، از جمله هوش مصنوعی، بتوانیم همراه با آن حرکت کنیم و عقب نمانیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خطاب به مسئولان حوزه کتابخانهها اظهار کرد: استدعای من هم از دبیرکل نهاد کتابخانهها این است که اگرچه میدانم مشکلات ایشان در ارتباط با اداره کتابخانهها و مشکلاتی که هست فراوان است، اما اینکه حتماً بتوانیم در رویکرد دو سال آینده یک نقطه عطفی در ارتباط کتابخانهها با حوزه فناوری ایجاد کنیم. البته سامانههای زیرساختی ایجاد شده است و امیدواریم که این حرکت شتاب بیشتری پیدا کند.
نمایشگاه مجازی کتاب؛ افزایش دسترسی در کنار ضرورت نمایشگاه حضوری
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به سوال دیگری درباره برگزاری نمایشگاه کتاب به شکل مجازی نیز گفت: ما امسال نمایشگاه کتاب را به شکل مجازی برگزار کردیم؛ هر چند طبیعتاً نمایشگاه مجازی یک سری فواید دارد و یک سری نقایص.
وی مهمترین مزیت نمایشگاه مجازی را دسترسی گستردهتر مردم دانست و افزود: فایده نمایشگاه مجازی دسترسپذیر بودن آن است؛ یعنی شما وقتی در فضای نمایشگاه مجازی کتاب، چه امسال و چه در ایام کرونا، شرکت میکردید، مردم از روستاهای دور و شهرهای دورافتاده هم امکان حضور داشتند.
صالحی تأکید کرد: به همین دلیل مسیر دسترسی به کتاب را نمایشگاه مجازی طبیعتاً فعال میکند، اما طبعاً نمایش حضوری هم فواید خودش را دارد؛ از جمله اینکه یک باشگاه فرهنگی و یک اتفاق فرهنگی در نمایشگاه حضوری میافتد.
وی گفت: دوستان ما در شورای سیاستگذاری هم تلاششان این است که اگر بتوانیم مقدمات برگزاری آن را در آبانماه داشته باشیم، اما هنوز هیچ چیز مشخص نیست.
کتابخانههای سیار؛ حرکت از «نقطه دسترسی» به «نقطه خدمت»
آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، نیز در حاشیه آیین بهرهبرداری از چهار کتابخانه سیار که در کتابخانه مرکزی پارکشهر برگزار شد،در جمع خبرنگاران درباره ظرفیت و نحوه فعالیت کتابخانههای سیار توضیح داد.
وی با بیان اینکه کتابخانههای عمومی سیار، به بلوغ مناسبی رسیدهاند، اظهار کرد: کتابهایی که برای کتابخانههای عمومی در نظر گرفته میشوند، مجموعهای از آثار در حوزههای موضوعی مختلف هستند و کتابهای بزرگسالان، نوجوانان و آثار متناسب با نیازهای مختلف مخاطبان را شامل میشوند.
نظربلند افزود: کتابخانههای سیار به یک کتابخانه مادر متصل هستند و مجموعه کتابهای آنها در فواصل زمانی مشخص بهروزرسانی میشود. به این ترتیب، منابع در اختیار مخاطبان کتابخانههای سیار نیز متناسب با نیازها و ظرفیت مجموعه مادر تغییر و تکمیل میشوند.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور درباره نیروی انسانی فعال در کتابخانههای سیار نیز گفت: افرادی که همراه این کتابخانهها به مناطق مختلف میروند، آموزشهای لازم را دیدهاند و علاوه بر فعالیتهای کتابداری، در اجرای برنامههای فرهنگی و ترویجی نیز نقش دارند.
وی ادامه داد: در کتابخانههای سیار، راننده و مربی کتاب حضور دارند. مربیان آموزش دیدهاند تا هم فعالیتهای کتابخانهای از جمله عضویت و امانت کتاب را انجام دهند و هم برنامههای فرهنگی و ترویجی را در مناطقی که کتابخانه سیار به آنها خدمات ارائه میدهد، اجرا کنند.
نظربلند بیان کرد: تمام خدماتی که در کتابخانههای ساختمانی و ثابت ارائه میشود، عملاً در کتابخانههای سیار نیز قابل ارائه است؛ از فرایند عضویت و امانت کتاب گرفته تا برنامههای فرهنگی و سایر رویدادهایی که در کتابخانهها برگزار میشود. در ارائه خدمات کتابخانهای، یک رویکرد مهم، بردن خدمت به سمت خدمتگیرنده است.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور توضیح داد: ما یک مفهوم سنتی به نام «اکسس پوینت» یا نقطه دسترسی داشتیم؛ یعنی کتابخانههایی که در یک ساختمان و فضای مشخص مستقر هستند و افراد برای دریافت خدمات به آنها مراجعه میکنند. اما کتابخانههای سیار عملاً «سرویس پوینت» یا نقطه خدمت ایجاد میکنند؛ یعنی خدمت را به سمت خدمتگیرنده میبرند.
نظربلند افزود: این شیوه ارائه خدمت میتواند برای افراد جذاب باشد و در عمل نیز با استقبال مواجه شده است. تعداد اعضایی که در کتابخانههای سیار داریم، به صورت میانگین از کتابخانههای ساختمانی بیشتر است.
وی ادامه داد: هر یک از کتابخانههای سیار میتوانند چندین نقطه خدمت را پوشش دهند و خدمات کتابخانهای را در مناطقی که دسترسی به کتابخانه ثابت دشوارتر است، در اختیار مردم قرار دهند.
پوشش ۳۶ نقطه خدمت با چهار کتابخانه سیار
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور با اشاره به چهار خودروی کتابخانه سیار که در این آیین به بهرهبرداری رسید، گفت: این چهار خودرو در مجموع ۳۶ نقطه خدمت را در چهار استان تحت پوشش قرار خواهند داد.
وی این ظرفیت را یکی از راههای توسعه دسترسی مردم به خدمات کتابخانهای دانست و اظهار کرد: کتابخانههای سیار این امکان را فراهم میکنند که خدمات کتابخانهای به مناطقی برده شود که ممکن است دسترسی مستقیم و مستمر به کتابخانههای ثابت نداشته باشند.
فضای مجازی و ضرورت همراه کردن کودکان و نوجوانان با کتاب
نظربلند در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر حضور گسترده کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و برنامههای نهاد کتابخانههای عمومی برای سوق دادن آنها به سمت کتابخانه و کتابخوانی گفت: نمیتوان نقش رسانهها و فضای مجازی را در زندگی امروز نادیده گرفت و این رسانهها به شیوههای مختلف در دسترس مردم قرار دارند.
وی افزود: موضوع مهم این است که بتوانیم خانوادهها و در وهله نخست کودکان و نوجوانان را در مسیر رشد و تربیتشان با کتاب همراه کنیم.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور تأکید کرد: توسعه خدمات کتابخانهای و رساندن کتاب و برنامههای فرهنگی به محل حضور مخاطبان، از جمله راههایی است که میتواند زمینه ارتباط بیشتر کودکان، نوجوانان و خانوادهها را با کتاب و کتابخانه فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: کتابخانههای سیار با حضور در نقاط مختلف، علاوه بر دسترسی به منابع کتابخانهای، امکان اجرای برنامههای فرهنگی و ترویجی را نیز فراهم میکنند و از این طریق میتوانند نقش مؤثری در گسترش فرهنگ کتابخوانی داشته باشند.
با بهرهبرداری از این ۴ کتابخانه سیار، تعداد کتابخانههای سیار کشور به ۸۲ کتابخانه سیار رسید و این کتابخانهها در ۲۸ نقطه شهری و روستایی فاقد کتابخانه در شهر رودسر استان گیلان، شهر سیرجان استان کرمان، شهر بندرعباس استان هرمزگان و شهر ملایر استان همدان، فعالیت خود را آغاز میکنند.
این کتابخانههای عمومی سیار با هدف گسترش دسترسی به کتاب و خدمات کتابخانهای در مناطق فاقد کتابخانه به ناوگان کتابخانههای سیار کشور افزوده میشوند؛ اقدامی که در کنار توسعه زیرساختهای ثابت، میتواند بخشی از مسیر تحقق عدالت فرهنگی و دسترسی برابر مردم به فرصتهای فرهنگی را هموار کند.
کتابخانههایی که به جای انتظار، حرکت میکند
کتابخانه عمومی در نگاه سنتی، فضایی ثابت است که مخاطب باید برای استفاده از منابع و خدمات آن به کتابخانه مراجعه کند؛ اما کتابخانه سیار این رابطه را معکوس میکند. در این الگو، کتابخانه خود را به محل زندگی مخاطبان میرساند و امکان استفاده از کتاب، منابع مطالعاتی و برنامههای فرهنگی را برای افرادی فراهم میکند که به هر دلیل در محدوده دسترسی یک کتابخانه ثابت قرار ندارند.
اهمیت این شیوه خدمترسانی زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم طبق آمار بخشی از جمعیت کشور در روستاها، مناطق کمبرخوردار، سکونتگاههای پراکنده یا نقاطی زندگی میکنند که ایجاد یک ساختمان مستقل کتابخانهای در آنها به دلایل جمعیتی، جغرافیایی یا اقتصادی با دشواریهایی روبهرو است. در چنین شرایطی، کتابخانه سیار میتواند با هزینه و زمان کمتر، چندین نقطه را تحت پوشش خدمات خود قرار دهد.
گزارشهای نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز نشان میدهد که کتابخانههای سیار بهطور مشخص برای گسترش دسترسی به منابع مطالعاتی، ترویج کتابخوانی و پوشش مناطق کمبرخوردار و روستایی مورد استفاده قرار میگیرند.
عدالت فرهنگی؛ از توزیع امکانات تا توزیع فرصتها
در سالهای اخیر، عدالت فرهنگی به یکی از محورهای مورد تأکید سیدعباس صالحی در سیاستگذاری فرهنگی تبدیل شده است. در پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت هفته کتاب نیز عدالت فرهنگی بهعنوان مفهومی فراتر از توزیع امکانات مطرح شده و بر فراهمکردن فرصت برابر برای دسترسی ایرانیان، فارغ از محل زندگی، به دانایی و مشارکت فرهنگی تأکید شده است.
از این منظر، عدالت فرهنگی صرفاً به معنای ساخت مراکز فرهنگی در نقاط مختلف کشور نیست؛ بلکه مسئله اصلی، فراهمکردن امکان بهرهمندی مردم از خدمات و فرصتهای فرهنگی است. ممکن است دو شهر یا روستا از نظر تعداد ساختمانهای فرهنگی شرایط یکسانی نداشته باشند، اما سیاست فرهنگی میتواند با استفاده از ابزارهایی مانند کتابخانه سیار، فاصله دسترسی میان آنها را کاهش دهد.
کتابخانه سیار دقیقاً در همین نقطه اهمیت پیدا میکند: حرکت دادن امکان دسترسی به کتاب به سمت مناطقی که زیرساخت ثابت کتابخانهای در آنها وجود ندارد. به همین دلیل، نهاد کتابخانههای عمومی کشور نیز کتابخانههای سیار را از مصادیق تحقق عدالت فرهنگی معرفی کرده است.
دسترسی به کتاب، دسترسی به فرصت است
اگر عدالت فرهنگی را دسترسی عادلانهتر به فرصتهای فرهنگی بدانیم، کتابخانه سیار را میتوان یکی از ابزارهای عملیاتی این سیاست دانست. یک خودروی کتابخانهای میتواند همزمان حامل کتاب، کتابدار و برنامه فرهنگی باشد و در نقاط مختلف یک منطقه حضور پیدا کند.
این ظرفیت بهویژه برای کودکان و نوجوانان اهمیت دارد؛ گروهی که تجربه نخستین مواجهه جدی با کتاب و کتابخوانی میتواند در شکلگیری عادت مطالعه آنها اثرگذار باشد. کتابخانه سیار همچنین میتواند با برگزاری برنامههای قصهگویی، معرفی کتاب، نشستهای فرهنگی و فعالیتهای ترویجی، از یک «مخزن متحرک کتاب» فراتر برود و به یک نقطه تماس فرهنگی در مناطق فاقد کتابخانه تبدیل شود.
تجربه فعالیت کتابخانههای سیار در نقاط مختلف کشور نیز نشان داده است که این واحدها صرفاً به امانت کتاب محدود نیستند و میتوانند در برنامههای فرهنگی و ترویجی برای کودکان، نوجوانان و خانوادهها نیز حضور داشته باشند.
توسعه کتابخانههای سیار را میتوان بخشی از تلاش برای کاهش شکاف دسترسی فرهنگی میان مناطق مختلف کشور دانست. در این رویکرد، محل تولد، محل سکونت یا فاصله جغرافیایی نباید تعیینکننده میزان برخورداری فرد از منابع فرهنگی باشد.
چهار کتابخانه سیار جدید قرار است در ۲۸ نقطه شهری و روستایی در رودسر، سیرجان، بندرعباس و ملایر فعالیت کنند. انتخاب نقاط فاقد کتابخانه برای استقرار این خدمات، نشان میدهد که توسعه خدمات سیار میتواند مکمل توسعه کتابخانههای ثابت باشد؛ یعنی در مناطقی که ایجاد زیرساخت دائمی زمانبر یا پرهزینه است، خدمت فرهنگی میتواند از مسیر دیگری به مردم برسد.
این رویکرد البته جایگزین توسعه کتابخانههای ثابت نیست؛ بلکه میتواند در کنار احداث و تکمیل کتابخانهها، پوشش خدمات را افزایش دهد. نهاد کتابخانههای عمومی کشور در ماههای اخیر نیز همزمان بر توسعه زیرساختها و افزایش نقاط خدمت تأکید داشته است.
اما تأکید بر عدالت فرهنگی زمانی معنا و اثر بیشتری پیدا میکند که به برنامهها و خدمات ملموس تبدیل شود. کتابخانه سیار یکی از نمونههای روشن چنین تبدیل سیاست به خدمت است: یک تصمیم در سطح سیاستگذاری فرهنگی، در نهایت خود را در قالب خودرویی نشان میدهد که به روستا، محله یا نقطهای فاقد کتابخانه میرود و کتاب را در دسترس مخاطبان قرار میدهد.
در این میان، افزایش شمار کتابخانههای سیار از یک سو نشاندهنده توجه به توسعه پوشش خدمات است و از سوی دیگر، ضرورت توجه به کیفیت این خدمات را نیز برجسته میکند؛ از تأمین منابع متناسب با نیاز هر منطقه گرفته تا استمرار حضور کتابداران، برنامههای فرهنگی و ترویجی و شناسایی دقیق نقاطی که بیشترین نیاز به خدمات کتابخانهای را دارند.
کتابخانه سیار؛ یک مسیر برای آینده فرهنگی
افزودهشدن چهار کتابخانه سیار جدید و رسیدن شمار آنها به ۸۲ واحد، تنها افزایش یک عدد در آمار کتابخانههای کشور نیست؛ بلکه توسعه شبکهای از خدمات است که تلاش میکند کتاب و کتابخوانی را از محدوده ساختمانهای کتابخانهای فراتر ببرد، اگر عدالت فرهنگی را برخورداری مردم از فرصتهای فرهنگی، فارغ از موقعیت جغرافیایی و اجتماعی، بدانیم، کتابخانههای سیار میتوانند یکی از ابزارهای مهم برای نزدیکترکردن این هدف به واقعیت باشند. آنها به جای آنکه منتظر آمدن مخاطب بمانند، راهی مناطقی میشوند که شاید فاصله آنها با نزدیکترین کتابخانه ثابت، فاصلهای جدی و تعیینکننده باشد؛ و از همین منظر، هر خودروی کتابخانه سیار میتواند بخشی از مسیر دسترسی برابرتر به کتاب، دانایی و مشارکت فرهنگی را طی کند.
نظر شما